سياه‌‌ترین نقطه كارنامه اوباما

دکتر حسین افتخاری^*

موضوع نشت نفتی که در خلیج مکزیک اتفاق افتاده و مدت زیادی از وقوع آن می‌گذرد بنا به اظهار کارشناسان مربوط به امور نفت و بویژه شرکت BP و منابع آمریکایی حتی اگر در ماه‌های آینده نیز موفق به مهار چاه نفتی شوند، به‌رغم هزینه 5/2 میلیاردی که برای مهار آن انجام شده، بازتاب‌ها و آثار منفی خود را در محیط زیست منطقه و همچنین در وجهه‌های اقتصادی و اجتماعی آمریکا و نیز مناسبات آمریکا و انگلیس باقی خواهد گذاشت.

این بازتاب‌ها تنها محدود به مهار دوره نشت نفت نخواهد شد. ابعاد مهم دیگر این موضوع به شرح زیر است: اول اینکه آمریکایی‌ها با تجربه‌ای ناکام پس از حکومت اوباما روبه‌رو هستند که پس از وقوع توفان کارولینا بیشترین بازتاب‌های اجتماعی منفی را برای افکار عمومی درباره اوباما به جا گذاشته است. این مساله از آن جهت مهم است که آمریکا كه سعی می‌کند در نظام مدیریت بین‌الملل، جایگاه مدیریت چند جانبه را در قبال قدرت‌های جهانی برای خود تثبیت کند، امروز برای مهار یک مشکل نفتی در سواحل نزدیک خاک خود عاجز است. به‌رغم ابعاد گسترده و تاثیرات منفی‌ای که این حادثه بر زندگی خانواده‌های آمریکا‌یی که نزدیک دریا زندگی می‌کنند و از طریق این محیط سرزمینی و درآمد توریسم، ماهیگیری و... آن امرار معاش می‌کنند، بر جای گذاشته، دولت همچنان از حل این مشکل برای مردم ناتوان است. بازتاب اجتماعی این موضوع یکی از نخستین تاثیراتی است که به علت فقدان مدیریت درست از طرف مقامات حکومتی آمریکا باقی مانده است. نکته دوم ابعاد اقتصادی نشت و بحران نفت در خلیج مکزیک است. این مساله به نحوی در کنار دیگر مشکلاتی که دولت آمریکا در بخش بحران مالی یا مشکلات اجتماعی با آن مواجه است، تاثیر گذاشته و جایگاه اجتماعی دولت اوباما را بیش از گذشته تضعیف کرده و اوباما از این لحاظ در شرایط مناسبی بسر نمی‌برد. نکته قابل توجه در این رابطه اینکه اگرچه آمریکا تلاش می‌کند در تعاملات خود با قدرت‌های بزرگ مانند روسیه، چین و... شرایط باثباتی را از خود به نمایش بگذارد اما در محیط داخلی هنوز به استانداردهای لازم برای اینکه بتواند موفقیت‌های جدی‌ را برای خود ثبت کند، دست نیافته است. محور سوم بحث جاری این است که دولت اوباما شاید تعمدا درباره موضوع نشت نفتی کوتاهی‌هایی هم داشته باشد تا از این طریق بتواند فشارهایی را به دولت انگلیس وارد کند. دولت جدید انگلیس درست پس از زمانی روی کار می‌آید که حزب کارگر به علت پیروی بی‌چون و چرا از سیاست‌های آمریکا‌یی، مورد مذمت افکار عمومی مردم انگلیس واقع شده و دولت جدید تلاش می‌کند تا نوعی استقلال را در رفتار خارجی خود نسبت به آمریکا به نمایش بگذارد. شرایط فعلی که عملا موضوع شرکت بریتیش پترولیوم را برجسته می‌کند، به نحو دیگری بر دولت جدید انگلیس فشار خواهد آورد تا میزان زاویه گرفتن این دولت در بخش‌های سیاست خارجی خود از دولت آمریکا زیاد نشود و بتواند در موضوعات و بخش‌های مختلفی مربوط به افغانستان (دولت انگلیس به سختی دنبال خارج کردن نیروهای خود از افغانستان در 5 سال آینده است) به این دولت فشار وارد آورد.

در صورت خروج انگلیس از افغانستان بر مشکلات آمریکا در خاورمیانه به‌طور‌ چشمگیری افزوده خواهد شد. به هر حال مهم‌ترین بعد لکه نفتی آمریکا این است که دولت اوباما را با نمره منفی جدیدی در یک سال و اندی که بر سر کار آمده، مواجه کرده است. در کنار این نمره منفی بازتاب‌های اقتصادی، اجتماعی و همچنین بروز تنش در روابط دیپلماتیک میان آمریکا و انگلستان را نیز باید افزود بویژه اینکه در نشست اخیر گروه هشت (G

8) این اختلاف نظر میان دولت‌های اروپایی با آمریکا درباره نحوه مدیریت مالی بحران اقتصادی موجود در جهان به شکل کاملا روشنی در محافل رسانه‌ای منعکس شده که این موضوع برای دولت 5/1 ساله اوباما کارنامه مناسبی نیست. شرکت بریتیش پترولیوم اعلام کرده هزینه اجرای عملیات مهار نشت نفت در خلیج مکزیک تاکنون به بیش از 35/2 میلیارد دلار رسیده است، این در حالی است که تاکنون بیش از 126 میلیون دلار نیز به آسیب‌دیدگان بحران نشت نفت در خلیج مکزیک پرداخت شده است. شرکت بریتیش پترولیوم در 2ماه گذشته موفقیت چندانی در عملیات مهار نشت نفت در خلیج مکزیک نداشته و همین امر علاوه بر فشار افکار عمومی ارزش سهام این شرکت را به پایین‌ترین حد خود طی 13 سال اخیر رسانده است. دولت آمریکا بحران نشت نفت را بزرگ‌ترین فاجعه زیست محیطی در این کشور دانسته و اوباما آن را با واقعه 11 سپتامبر مقایسه کرد اما تازه‌ترین گزارش‌ها حاکی است به علت برخورد روبات ارسالی از سوی شرکت BP برای مهار نشت نفت با قیف اصلی انتقال‌دهنده نفت، میزان نشت نفت در این سکو بیش از پیش افزایش یافته است.

* كارشناس مسائل آمريكا