سيد بهزاد اخلاقی
«نیکلا سارکوزی» رئیسجمهور فرانسه، روز اول ژانویه سال آینده سمت ریاست شورای اروپا (مهمترین رکن اتحادیه اروپا) را به همتای شکاک خود «واسلاو کلاوس» از جمهوری چک تفویض خواهد کرد. « کلاوس » بیزاری خود را از برخی جنبههای سیاست اتحادیه اروپا پنهان نمیکند و این در حالی است که این رهبر اروپايی بارها «نیکلا سارکوزی» را به عدم پذیرش انتقادهای دیگران متهم کرده و بر این باور است که او با اینگونه اقدامات مسبب بسیاری از زیانهای اتحادیه اروپا شده است. رئیسجمهور چک با انتقاد از رئیس کنونی اتحادیه اروپا در مصاحبهای تلویزیونی پیش از عزیمتش به بروکسل برای گرفتن سکان هدایت اتحادیه اروپا اظهار داشته است:«رئیسجمهور فرانسه که بهزودی ریاست وی بر اتحادیه اروپا به اتمام میرسد، با نپذیرفتن انتقاد دیگر رهبران اروپایی مبنی بر اینکه اتحادیه اروپا از اهداف منطقهای خود بسیار منحرف شده، به اروپا آسیب رسانده است و من مطمئن هستم که این اقدام سارکوزی موجب متضرر شدن اتحادیه اروپا در آینده بسیار نزدیک خواهد شد. او تاریخ 2 هزار ساله اروپا را فراموش کرد؛ جایی که به نظرات متفاوت احترام گذاشته میشد. اروپا جایی نبوده است که مردمش به خاطر اختلاف عقیده به یکدیگر شلیک کنند اما این اتفاق در یونان پیش آمد و این یکی از اصلیترین ضعفهای سارکوزی بود».
«نیکلا سارکوزی» رئیسجمهور فرانسه، روز اول ژانویه سال آینده سمت ریاست شورای اروپا (مهمترین رکن اتحادیه اروپا) را به همتای شکاک خود «واسلاو کلاوس» از جمهوری چک تفویض خواهد کرد. « کلاوس » بیزاری خود را از برخی جنبههای سیاست اتحادیه اروپا پنهان نمیکند و این در حالی است که این رهبر اروپايی بارها «نیکلا سارکوزی» را به عدم پذیرش انتقادهای دیگران متهم کرده و بر این باور است که او با اینگونه اقدامات مسبب بسیاری از زیانهای اتحادیه اروپا شده است. رئیسجمهور چک با انتقاد از رئیس کنونی اتحادیه اروپا در مصاحبهای تلویزیونی پیش از عزیمتش به بروکسل برای گرفتن سکان هدایت اتحادیه اروپا اظهار داشته است:«رئیسجمهور فرانسه که بهزودی ریاست وی بر اتحادیه اروپا به اتمام میرسد، با نپذیرفتن انتقاد دیگر رهبران اروپایی مبنی بر اینکه اتحادیه اروپا از اهداف منطقهای خود بسیار منحرف شده، به اروپا آسیب رسانده است و من مطمئن هستم که این اقدام سارکوزی موجب متضرر شدن اتحادیه اروپا در آینده بسیار نزدیک خواهد شد. او تاریخ 2 هزار ساله اروپا را فراموش کرد؛ جایی که به نظرات متفاوت احترام گذاشته میشد. اروپا جایی نبوده است که مردمش به خاطر اختلاف عقیده به یکدیگر شلیک کنند اما این اتفاق در یونان پیش آمد و این یکی از اصلیترین ضعفهای سارکوزی بود».اما از نقطه نظری دیگر، ریاست «سارکوزی» در شش ماه گذشته برای اروپا خوشیمن بوده است. با توجه به رویدادهای این برهه زمانی به سختی میتوان گفت بدون تلاشهای مستمر وی، چه وضعیتی در انتظار اروپا بود. موفقیت نشستهای متعدد بین سران اروپا و جهان برای غلبه بر وضعیت آشفته مالی و اقتصادی را باید به حساب او گذاشت.
«سارکوزی» به اروپا آموخت مخالفتهای خود را با ایالات متحده آشکارا اعلام کند. در نتیجه اقدامات او، بستهای در اتحادیه اروپا برای کاهش تولید گازهای مضر گلخانهای امضا شد که این مساله بدون اهتمام رئیسجمهور فرانسه که کشورش از معماران اصلی این اتحادیه است میسر نبود. بدون شور و حرارت «سارکوزی»، کاهش تنشهای موجود بر سر مسأله قفقاز و بازگرداندن گفتوگوی اتحادیه اروپا و روسیه به حالت عادی به سختی قابل تصور بود زیرا در این جنگ عملا غرب با حمایت از دولت میخائیل ساکاشویلی، رئیسجمهور گرجستان و پشتیبانی از اقدامات نظامی وی علیه 2 جمهوری اوستیای جنوبی و آبخازیا عملا در مقابل مسکو ایستاد. تنها سارکوزی بود که با سفر به روسیه و دیدار با دیمیتری مدودف در شرایطی که روسیه و اروپا در مقابل یکدیگر ایستاده بودند، تابو را شکست و از صلح سخن گفت. تمام رهبران اروپایی تنها از تفلیس دیدار کردند اما رئیس اتحادیه اروپا بر خلاف دیگر رهبران اروپایی، وزیر خارجه خود را به تفلیس فرستاد و خودش به دیدار با رهبران کرملین رفت.
او همچنین ایرلند را به رأیدهی مجدد در همهپرسی «پیمان لیسبون» که تابستان گذشته به آن رأی منفی داده بود، متقاعد کرد.
اروپا، اکنون با متحمل شدن خساراتی نهچندان اندک در آستانه سال 2009 قرار دارد که به نوبه خود ناملایمات بیشتری را دربر خواهد داشت.
تحلیلگران در پیشبینی افزایش وخامت بحران در اروپا اتفاقنظر دارند. مشکلات بیشتری در انتظار همه است. پایتختهای اروپا زنگ خطر شورشها و اعتراضات یونان را شنیدهاند. در روزهای پایانی سال تمام کشور در آتش این تجمعات ترتیب داده شده توسط نیروهای جناح چپ، آنارشیستها و رادیکالها میسوزد. در اواخر دسامبر «سارکوزی» با توجه به وضعیت فرانسه، اصلاحات آموزشوپرورش را که در تبلیغات انتخاباتی خود به آن متعهد شده بود، یکباره به حالت تعلیق درآورد. این اقدام نیز چون بقیه اصلاحات، منجر به صرفهجویی در بودجه و نارضایتی دانشجویان شد. در آخرین روزهای سال «سارکوزی» با اعتراضات استادان و دانشجویان و ناگزیر به دنبال آن، با اغتشاش مهاجرانی مواجه شد که اخیراً فشارهای خود را بر آنان آغاز کرده بود. در آستانه وقوع تمامی این رویدادها با وخیمتر شدن بحران در اروپا، «کلاوس» تحت شعار رسمی «اروپای بدون مرز» عهدهدار مقام ریاست اتحادیه اروپا خواهد شد. این مسأله از هم اکنون موجب ناخشنودی اعضای قدیمی اتحادیه اروپا شده است چراکه تمامی محدودیتهای بازار کار اعضای جدید اتحادیه لغو خواهد شد و اعضای قدیمی اتحادیه تمایلی به پذیرفتن خیل کارگران میهمان کشورهای فقیر شرق قاره در اثنای بحران اقتصادی ندارند. شعار فرانسه در زمان ریاست اتحاديه اروپا، «با هم، برای اروپایی امنتر» و به معنی حمایت از الگوی اقتصادی و اجتماعی اتحادیه اروپا در برابر جهانیسازی مهارنشده بود که تا پیش از وقوع بحران هیچگونه تناقضی بین این دو شعار مشاهده نمیشد. شورش آنارشیستهای یونان نشان دهنده آغاز تمایل اروپا به سوی چپ است که اجتناب ناپذیر به نظر میرسد. وقتی حامیان متقاعد شده اقتصاد مبتنی بر بازار و محافظهکاران راستگرایی چون «نیکلا سارکوزی»، «آنجلا مرکل» و «سیلویو برلوسکنی» زبان به سخن گفتن از مداخله دولت، ملی کردن بانکها و حمایت از صنایع ملی میگشایند، بیش از سوسیالیسم آزاد، نظریات مارکسیستی را تداعی میکنند که هیچیک از این اقدامات ارتباطی با اقتصاد مبتنی بر بازار ندارد.
6 ماه دیگر زمانی است که یک رهبر اروپای شرقی بر مسند قدرت در این اتحادیه خواهد نشست و به نظر میرسد برخلاف دوران سارکوزی، شاهد اروپایی بدون تلاطم باشیم، این در حالی است که باراک اوباما و رئیسجمهور چک، دوران ریاست خود را با یکدیگر آغاز خواهند کرد.