آزاده صالحی:
علیرضا سیف‌الدیني یکی از مترجمانی است که بیشتر به ترجمه آثار نویسندگان ترک پرداخته و نقش مهمی در معرفی کتاب‌های نویسندگان ترک‌زبان داشته است. اثر پژوهش قصه مکان، «بختک نگار قوم» از آثار تالیفی و «مرد کوهستان»، «آب خوردن مورچه»، «بنگر فرات خون است» و... برخی ترجمه‌های او را تشکیل می‌دهند. با او گپی زده‌ایم که می‌خوانید:
شما سابقه‌ای طولانی در ترجمه آثار نویسندگان ترک دارید، اگر ممکن است کمی درباره این آثار توضیح دهید؟
نویسندگان ترک تا جایی که می‌دانم نثری با جملات بلند دارند. در عین اینکه دقیق هستند، نثرشان نثری دشوار است. اما نکته جالب درباره آثار نویسندگان ترک این است که آنها به شدت به درست‌نویسی مقیدند. البته نویسنده‌های دیگر کشورها هم می‌کوشند تا این رویه را ادامه دهند اما نویسندگان ترک به درست‌نویسی اعتقاد دارند.
درباره «یاشار کمال» چه؟
می‌توان گفت آثار این نویسنده به دور از اطناب و درازگویی است و نثرش از تمام نویسندگان ترک، ترکی‌تر است! شاید به این خاطر که او می‌کوشد به هنگام نگارش یک اثر از ضرب‌المثل‌ها و اصولاً ادبیات فولکلوریک و اصیل کشور ترکیه استفاده کند. برای همین ترجمه آثارش در قیاس با دیگر نویسندگان ترک به مراتب دشوارتر است زیرا مترجم ناچار است معادل ضرب‌المثل‌های عامیانه را به فارسی برگرداند.
خصوصیت نثر او در چیست؟
ببینید به عنوان مثال وقتی شخصیتی در داستان او می‌گوید: آیا به آنجا می‌روی؟ شخصیت دیگر نمی‌گوید، بله یا نه. او هم تکرار می‌کند به آنجا می‌روم. به نظرم «یاشار کمال» قصد دارد با این کار، فرهنگ کشور خودش را در قالب داستانی به تصویر کشد.
رویکرد مترجمان ایرانی به سوی آثار نويسندگان ترک چگونه است؟
اگر مترجمان کمتر گرایش به ترجمه این آثار دارند به این دلیل است که آثار نویسندگان ترک به اجرای خوب نیاز دارد و این اجرا متکی به این است که مترجم چقدر در کار خود زبده و متخصص باشد تا بتواند همان چیزی که نویسنده روایت کرده است را به مخاطب انتقال دهد. امروز مترجمان خوب در کشور ما زیاد هستند ولی واقعیت این است که در امر ترجمه آنچه اهمیت دارد این است که مترجم بتواند اثر را تا سطح تالیف ارتقا دهد. بنابراین اعتقاد من این است که باید نفس متن ترجمه شود. یعنی طرز اجرای متن ترجمه شود یا لااقل بگویم خود من به‌شخصه سعی کرده‌ام طی سال‌ها این شیوه را در پیش گیرم. حالا اینکه چقدر موفق بوده‌ام به نظر مخاطب برمی‌گردد.
مثل اینکه 2 جلد از سه‌گانه جدید «یاشار کمال» را به فارسی ترجمه و منتشر کرده‌اید؟
بله، اسم کلی این سه‌گانه «قصه جزیره» است که من جلد اول با عنوان «بنگر فرات خون است» و جلد دوم با نام «آب خوردن مورچه»را ترجمه کرده‌ام که نشر ققنوس آن را چاپ کرده است. جلد سوم آن نیز «خروسخوان» است که مشغول ترجمه آن هستم.