کودک که بودیم به ما آموختند برای گذر از وسط خیابان ابتدا سمت راست خیابان را نگاه کنیم و بعد نگاهی به سمت چپ بیندازیم، آنگاه از خیابان عبور کنیم. دانشآموز که بودیم به ما آموختند در صورت قرمز بودن چراغ راهنمایی، پشت خط عابر پیاده منتظر بمانیم و با در نظرگرفتن حقوق رانندگان، به حریم سوارهروها قدم بگذاریم. بزرگتر که شدیم برای دریافت گواهینامه رانندگی، مجبور به آموختن مقررات راهنمایی و رانندگی شدیم اما افسوس وقتی که پشت فرمان مینشینیم یادمان میرود چه آموختهایم و با بیاعتنایی به مقررات در شهر میتازیم. نتایج بررسیهای کارشناسی نشان میدهد فقدان فرهنگ رانندگی و عدم توجه به حقوق اجتماعی، میل به قانونشکنی و عدم تمکین از قانون، بیاطلاعی عابران پیاده از پیام چراغهای راهنمایی و گذر از خیابان و نیز فقدان آموزش لازم برای نظمبخشی به تردد عابران پیاده در خیابان و معابر از عمده دلایل تجاوز به حقوق راننده و عابر پیاده است. ناکارآمدی مقررات موجود راهنمایی و رانندگی، عدم تاثیرگذاری جریمه به دلیل نقش و ارزش فرهنگی و نیز بیتوجهی در جریمه بموقع از دیگر عواملی است که موجب از بین رفتن حریم حقوقی شهروندی و زیر پا گذاشتن مقررات شده است. البته در این میان بیتوجهی نسبت به آموزش رسمی و فراگیر مقررات رانندگی و فرهنگسازی از سنین کودکی و نیز کیفیت نامطلوب آزمون عملی رانندگی برای اخذ گواهینامه را که موجب نهادینه شدن فرهنگ غلط ترافیک و نیز نقض قانون شده است، نباید از نظر دور داشت. تصادفات زنجیرهای خودروها در بزرگراهها، عبور عابر پیاده از سطح بزرگراه، آلودگی صوتی ناشی از موزیک آزاردهنده با صدای بلند، عبور عابر از زیر پل عابرپیاده و دورزدن از روی خط ممتد و نادیده گرفتن قانون نمونههایی از مصادیق ناهنجاریهای قانونی و شکسته شدن حریم اجتماعی در پایتخت است که همه روزه بارها نظارهگر آن هستیم. همه موارد یادشده از عمده دلایل مختل کردن نظم در تردد و ایجاد ترافیک در معابر است که باید راه حلی مناسب و نه موقت برای رفع تناقضات فرهنگی ترافیک در کشور و حفظ حریم قانونی برای آن بیابیم. امروزه عبور و مرور در خیابان بخشی از زندگی عملی مردم را تشکیل میدهد که در آن هم وسیله نقلیه و رانندگان و هم عابر پیاده نقش بسزایی دارند. کارشناسان ترافیک میگویند: شیوه رانندگی و حرکت وسایل نقلیه در سرعت و نظم عبور و مرور و نیز سلامتی و ایمنی رانندگان موثر است. به گفته آنها، کنترل عابر پیاده و تدوین قوانینی برای نظمبخشی به عبورو مرور ضروری است.
به گزارش ایرنا، سرهنگ علیرضا اسماعیلی، مدرس دانشکده علوم انتظامی در اینباره میگوید: تجاوز به حقوق شهروندی در بسیاری موارد به دلیل ناآگاهی شهروندان به رفتار اجتماعی و ضعف فرهنگ ترافیک در کشور است. وی میافزاید: راننده و عابر پیاده بویژه در شهرهای بزرگ به رغم تجاوز به حریم و حقوق یکدیگر، به طور مسالمتآمیز در کنار هم زندگی میکنند. وی بوق زدنهای ممتد، ترمزهای ناگهانی، ایجاد آلودگی صوتی، عبور از خط عابر پیاده و تخطی راننده از خطوط ممتد را از جمله نمادهای بیقانونی شهروندان در کشور بیان میکند. اسماعيلي میگوید: حقوق اجتماعی و آزادیهای فردی به گونهای باید برای شهروندان بازتعریف شود که در زندگیشان نهادینه شود و ورود به حریم یکدیگر را برای خود مجاز ندانند.
عضو مرکز تحقیقات دانشگاه شهید بهشتی در عین حال میافزاید: فراهم کردن تسهیلات ترافیکی در شهرها از جمله طراحی معابر نقش مهمی در افزایش میل عابران برای رعایت حقوق شهروندی دارد. این مدرس دانشگاه با تاکید بر مقوله آموزش میگوید: آموزش و فرهنگسازی موجب ارتقای سطح شناخت مردم میشود و این امر به افزایش حقوق اجتماعی شهروندان در جامعه کمک میکند. وی توسعه برنامههای فرهنگی را از عمده راهکارهای شناخت حقوق اجتماعی در جامعه میداند. فضلالله اسلامی، معاون اجرایی حوزه معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران نیز در اینباره میگوید: سهلانگاری و بیتوجهی شهروندان به خطکشی عابر پیاده و چراغ قرمز، به رغم ایجاد ازدحام و ترافیک، موجب هدر رفتن بسیاری از هزینههای صرف شده در معابر میشود. وی نادیده گرفتن خطکشی عابرپیاده و توجه به چراغ راهنمایی را یکی از 20 دلایل ایجاد ترافیک شهر برمیشمرد و میافزاید: فرهنگ توجه به خطوط عابرپیاده در کشور ضعیف است و هم از سوی عابران پیاده و هم رانندگان مورد بیمهری قرار میگیرد. معاون اجرایی حوزه معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهرانی اضافه میکند: اگر زمان چراغ راهنمایی رانندگی را 40 ثانیه در نظر بگیریم، 20 ثانیه آن برای بیتوجهی رانندگان و توقف روی این خطوط صرف میشود و 20 ثانیه بعدی نیز به علت بیتوجهی عابران پیاده و عدم توجه به چراغ راهنمایی به هدر میرود، یعنی عملا این خطوط در معابر کاربردی ندارد. اسلامی، همکاری پلیس، مردم و شهرداری را همچون حلقهای میداند که همکاری این 3 با هم به نهادینه شدن فرهنگ توجه به خطکشی عابر پیاده کمک میکند. وی از پلیس میخواهد موضوع توجه به چراغ راهنمایی و رعایت خط کشی عابرپیاده را جدیتر بگیرد.
اسلامی از مردم میخواهد خطکشی عابر پیاده را نادیده نگیرند و با رعایت قوانین و توجه به چراغ راهنمایی موجب ایجاد ترافیک نشوند. معاون اجرایی معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران، همچنین میگوید: حوزههای فرهنگی شهرداری باید برای آگاهسازی مردم و ارتقای سطح فرهنگ ترافیک زمان بیشتری صرف کنند و با کمک پلیس، مشکلات فرهنگی ترافیک را حل کنند.