۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۳:۲۰
درباره زنده‌یاد منوچهر مرتضوی

قدرش شناخته نشد

 

منوچهر مرتضوی، حافظ‌پژوه و استاد زبان و ادبیات فارسی روز چهارشنبه (نهم تیرماه) ساعت 11 صبح به علت بیماری و کهولت در 81سالگی در منزلش درگذشت. مرتضوی متولد سال 1308 در تبریز، ریاست دانشگاه تبریز و دانشکده‌ ادبیات این دانشگاه را در کارنامه‌ فعالیت‌های خود دارد. او کتاب‌هایی را همچون «مکتب حافظ یا مقدمه بر حافظ‌شناسی»، «فردوسی و شاهنامه»، «مسائل‌ عصر ایلخانان»، «زبان دیرین آذربایجان» و مجموعه‌ شعر «چراغ نیم‌مرده» منتشر کرده است. کامیار عابدی، پس از درگذشت این حافظ‌پژوه از او گفته است: «منوچهر مرتضوی هنگامی که هنوز به 40‌سالگی نرسیده بود، کتاب «مکتب حافظ» را نوشت. اهمیت این کتاب در چه بود؟ اهمیت این کتاب در آن بود که مؤلف شاید برای نخستین‌بار پیشنهادی برای شناخت نظام پیچیده‌ فکری حافظ به دست داده بود. از نظر روش‌شناسی هم وی از یک طرف دامن استنادهای تاریخی و ادبی متقن را رها نکرده بود و از طرف دیگر از تحلیل موضوع چشم نپوشیده بود. تعیین واژه‌ها و تعبیرهای اساسی یا به تعبیر رایج، کلیدی حافظ و تفسیر آنها در توازی هم از جمله مهم‌ترین ویژگی‌های این کتاب به شمار می‌رود. پژوهش مرتضوی در نظام پژوهش‌های دانشگاهی ایران چندان متعارف جلوه نمی‌کرد و نشان از نوگرایی سنجیده‌ مؤلف در بررسی ساختارهای فکری یک شاعر داشت. از مرتضوی آثار معتبر دیگری، بویژه در شناخت و تحلیل پیشینه‌ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی زادبومش، آذربایجان، در روزگاران کهن بر جای مانده اما به نظر می‌آید دغدغه‌ گسترش فرهنگ و ادب در این منطقه که از روزگار مشروطه به بعد دلمشغولی بسیاری از مردان فرهنگ‌دوست آذربایجانی مانند اسماعیل امیرخیزی بود، سبب شد تا او حدود 3 دهه از زندگی‌اش را مصروف این کار کند. تربیت دانشجویان پژوهشگر و انتشار مداوم مجله‌ پژوهشی دانشکده‌ ادبیات تبریز و نشر تألیف‌ها و ترجمه‌های ادبی معتبر در دانشکده‌ ادبیات تبریز از جمله تکاپوهای فرهنگی ماندگار او به شمار می‌رود. اما دریغ که او در 3 دهه‌ 1360 تا 1380 در حاشیه قرار گرفت و قدرش شناخته نشد. ‌ای کاش چنین نمی‌شد. گفته می‌شود خودش نیز میل به انزوا داشت. به هر روی، دوستداران آثار و آرای ادبی و فرهنگی وی اندک نیستند و او در میان اهل فرهنگ و ادب چهره‌ای بسیار شناخته‌ شده محسوب می‌شود. نمی‌دانیم که آیا او به همان شیوه‌ مکتب حافظ به شناخت دیگر شاعران بزرگ ایران هم پرداخته است یا نه اما بر اساس یادداشت‌ها یا گفت‌وگوهای شاگردانش به نظر می‌آید که تعلق خاطر اصلی او حافظ بود. البته از او کتابی درباره‌ فردوسی هم در دست است. هرچند منوچهر مرتضوی ادیب بود اما ذوق شعری او درخور توجه جلوه می‌کرد. تنها کافی است محض نمونه، قصیده‌ای که درباره‌ واپسین دیدارش با شهریار سروده و در کتاب « یاد یاران» مهدی روشن‌ضمیر و «یادنامه‌ شهریار» جمشید علیزاده منتشر شده است، دیده و خوانده شود. این قصیده نشانی آشکار است بر استحکام و ظرافت زبان شعری او در این قالب کهن. یاد او از دل دوستداران ایران و فرهنگ و ادب فارسی نازدودنی است».

ارسال نظر
captcha
پربیننده