محمد سید‌علی
روز دوازدهم دسامبر شاهد اکران فیلم «روزی که دنیا از حرکت ایستاد» بودیم که باز‌ساختی است از فیلم دیگری به همین نام که در سال 1951 تولید شد. در ساخته اولیه این فیلم ریشه‌های جنگ سرد مانند جنگ‌های هسته‌ای محوریت داشتند اما در این فیلم عامل دلهره‌آور به موضوعی امروزی‌تر تغییر پیدا کرده است. در واقع فیلم جدید به مساله گرمایش زمین اشاره می‌کند چراکه اثرات مخرب این پدیده می‌تواند به اندازه سلاح‌های هسته‌ای دارای اهمیت باشد. این فیلم به کارگردانی «اسکات دریکسون» و با نقش آفرینی «کیانو ریوز» و «جنیفر کانلی» ساخته شده است.
داستان درباره موجودی فرا زمینی به نام «کلاتو» است که به همراه روبات محافظ خود به زمین سفر می‌کند. در واقع کلاتو نماینده نژادی از موجودات فضایی است که موفق شده‌اند با یک تکامل شدید، در برابر تغییرات آب و هوایی سیاره خود دوام بیاورند. این موجود فضایی به دنبال یافتن پاسخی برای این پرسش است که آیا انسان می‌تواند از آسیب‌های زیست‌محیطی که به خانه اصلی خود وارد کرده جلوگیری کند؟ اما ممانعت از حضور او برای سخنرانی در سازمان ملل باعث می‌شود تا کلاتو که از پیش ذهنیت بدی نسبت به انسان‌ها دارد، متقاعد شود که بشر باید از بین برود تا زمین که دیگر توان کمی برای نگاه داشتن حیات روی خود دارد زنده بماند. او بر این باور است که اگر زمین بمیرد انسان نیز خواهد مرد اما اگر انسان بمیرد زمین زنده خواهد ماند. در این میان همه چیز به دکتر «هلن بنسون» بستگی دارد تا ذهنیت کلاتو را تغییر دهد و به او ثابت کند که انسان ارزش نجات یافتن را دارد اما ممکن است که دیگر کار از کار گذشته باشد.
تهیه‌کنندگی این فیلم بر عهده «اروین استاف» است که در سال 1994 و با فیلم «سرعت» موفقیت بزرگی را در مقام تهیه‌کننده با «ریوز» تجربه کرده بود. ایده بازسازی «روزی که دنیا از حرکت ایستاد» زمانی به ذهن استاف می‌رسد که وی پوستر فیلم تولید شده در سال 1951 را در دفتر کار خود می‌بیند و تصمیم می‌گیرد تا از ریوز در نقش کلاتو استفاده کند. گرچه این هنرپیشه به بازسازیها علاقه چندانی ندارد اما با خواندن فیلمنامه تصمیم می‌گیرد تا در این فیلم بازی کند چرا که به اعتقاد او فیلم اخیر یک بازسازی صرف نبود و دارای نکات جدید‌تری نسبت به نسخه اصلی آن است.
در سال 2005 «دیوید اسکارپا» نوشتن طرح اولیه را آغاز می‌کند. او بر این باور بود که همه عناصر فیلم قبلی نسبت به زمان حال دارای ارتباط موضوعی مناسبی هستند اما جنگ هسته‌ای باید جای خود را به گرمایش زمین می‌داد زیرا عاملی که انسان امروز به واسطه آن خود را از بین می‌برد تغییر کرده است. دیدن فاجعه «توفان کاترینا» یکی از عناصر الهام‌بخش برای اسکارپا به شمار می‌رفت و شاید ساختن فیلمی مانند «روزی که دنیا از حرکت ایستاد» برای مردمی که در نظر این فیلمنامه‌نویس تمایلی به نصیحت شنیدن درباره محیط زیست ندارند، کمک چشمگیری در راستای کاهش تغییرات آب و هوایی باشد.
دریکسون کارگردان این فیلم، پیش‌تر و در مقام یک دانشجو با «رابرت وایز» کارگردان نسخه اول روزی که دنیا از حرکت ایستاد ملاقات کرده و او را تحسین کرده بود. دریکسون نیز مانند ریوز به بازسازیها علاقه‌ای ندارد اما به دلیل تفاوت‌هایی که میان فیلمنامه‌های جدید و قدیمی وجود داشت تصمیم می‌گیرد کارگردانی این فیلم را قبول کند. از سوی دیگر نسخه اصلی فیلم روزی که دنیا از حرکت ایستاد فیلمی کلاسیک بود که بر خلاف فیلم‌های دیگری مانند «جادوگر شهر اوز» (1939) چندان مورد توجه قرار نگرفته بود و ارزش بازسازی را داشت. الگوی دریکسون برای بازسازی پروژه جدیدش باز ساخت فیلم «هجوم ربایندگان بشر» (1978) به کارگردانی «فیلیپ کافمن» بود.
جلوه‌های ویژه این فیلم را سه شرکت بزرگ «وتا دیجیتال»، «سینه سایت» و «فلش فیلم ورکز» برعهده داشتند که به ترتیب جلوه‌های ویژه فیلم‌های بزرگی مانند «سه‌گانه ارباب حلقه‌ها»، «چارلی و کارخانه شکلات‌سازی» و «آخرین سامورایی» را در کارنامه خود دارند. از این‌رو انتظار می‌رود که منتقدان، فیلم روزی که دنیا از حرکت ایستاد را از نظر جلوه‌های بصری و صدا‌گذاری در سطح بسیار بالایی ارزیابی کنند. ریوز در سری فیلم علمی - تخیلی «ماتریکس» جلوه‌های ویژه بدیعی را تجربه کرده. اکنون باید دید که آیا با توجه به نام‌های بزرگی که در تولید جلوه‌های فیلم اخیر همکاری کرده‌اند باز هم شاهد نوآوری و گسترش مرزها در این زمینه سینمایی خواهیم بود؟
شاید بیان این نکته در پایان بد نباشد که «تئودور روزولت» رئیس‌جمهور سال‌های دور ایالات متحده آمریکا با استناد به یک ضرب‌المثل آفریقایی به نوعی موجب شکل‌گیری تئوری «چماق بزرگ» می‌شود. جمله‌ای که وی از آن استفاده کرد بر این اساس بود که «به آرامی صحبت کن و چماقی بزرگ همراه داشته باش، تا دور دست‌ها خواهی رفت.» بنابراین مخاطبان باید منتظر پاسخ این پرسش بمانند که آیا تا پایان فیلم روزی که دنیا از حرکت ایستاد، کلاتو چماقی بزرگ را بیرون خواهد کشید یا خیر؟