فاطمه کاظم‌زاده:
پس از ماه‌ها بحث و جدل و رایزنی مقامات عراقی درباره توافقنامه بغداد – واشنگتن پارلمان عراق در نشست روز پنجشنبه خود، معاهده عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از این کشور را با حداکثر آرا تصویب کرد. در این جلسه که با حضور 198 نفر از نمایندگان پارلمان برگزار شد، 144 نفر به این معاهده رای مثبت دادند. توافقنامه صوفا با رای مثبت نمایندگان ائتلاف یکپارچه، ائتلاف کردستان، جبهه التوافق، فهرست العراقیه، جبهه کردستان ملی، حزب کمونیست و چند نفر از نمایندگان احزاب مستقل در مقابل 29 رای مخالف فراکسیون صدر و شش تن از احزاب مستقل در پارلمان عراق تصویب شد تا پس از تایید در شورای ریاست‌جمهوری به امضای جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا و جلال طالبانی، رئیس‌جمهوری عراق برسد. این معاهده از اول ژانویه سال 2009 لازم‌الاجراست و شش ماه بعد یعنی در تاریخ 30 ژوئیه طی یک رفراندوم ملی باید به همه‌پرسی گذاشته شود. در نشست روز پنجشنبه پارلمان که پس از چندین بار به تعویق افتادن برگزار شد، همچنین پیشنهاد جبهه التوافق درباره سند اصلاحات سیاسی با حذف دو بند تصویب شد. براین اساس شروط لغو قوانین عدالت و دادخواهی (اخراج نیروهای بعثی) و همچنین انحلال دادگاه عالی جنایی از سند اصلاحات حذف شدند. تصویب توافقنامه بغداد- واشنگتن در نشست پارلمان واکنش‌ها و انعکاس‌های وسیعی در سطح داخلی عراق و همچنین خارج از این کشور داشت. در همین راستا جلال طالبانی این امر را تحکیم حاکمیت عراق و حمایت از اموال این کشور دانست. وی که در دیدار با کاظمی قمی، سفیر ایران در بغداد سخن می‌گفت، امضای توافقنامه مذکور را بسیار حائز اهمیت خواند. نوری المالکی، نخست وزیر عراق نیز تصویب توافقنامه را گامی آغازین برای بازگشت حاکمیت ملی عراق دانست و تأکید کرد: این معاهده راهی برای بازگرداندن امنیت به عراق، پایان حضور نیروهای خارجی و حل مشکلات مربوط به اموال بلوکه شده این کشور است. وی همچنین درباره مخالفان توافقنامه اظهار داشت: به همه آنان احترام می‌گذاریم و در وطن‌خواهی و نیات ملی آنها هیچ شک و تردیدی نداریم. فواد حسین، رئیس دفتر ریاست منطقه کردستان هم ضمن استقبال از تصویب توافقنامه، آن را زمینه‌ساز ایجاد سازمان‌های دولتی و سیستمی واحد خواند و ابراز امیدواری کرد این اقدام به نفع مصالح ملی و موجب بهبود شرایط امنیتی و اقتصادی عراق شود. تصویب توافقنامه بغداد- واشنگتن واکنش‌هایی را نیز در میان مقامات آمریکایی موجب شد. جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا با صدور بیانیه‌ای این امر را دلیل وجود دموکراسی در عراق خواند و مدعی شد: تصویب توافقنامه مذکور به منزله آغاز دورانی جدید برای دولتمردان دو کشور به منظور خدمت به منافع مشترک است. رایان کروکر، سفیر آمریکا در بغداد نیز از تصویب توافقنامه استقبال کرد و به دولت عراق تبریک گفت. دربیانیه‌ای که مشترکا از سوی کروکر و ژنرال اودیرنو، فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق صادر شده، نام توافقنامه امنیتی – استراتژیک به جای توافقنامه خروج نیروهای آمریکایی ذکر شده که این امر بحث و اختلاف نظرهایی را درباره احتمال تغییر نیافتن نام سابق توافقنامه برانگیخته است.
واكنش‌هاي منفي
مقتدی صدر، رهبر جریان صدر همزمان با تصویب توافقنامه بغداد- واشنگتن 3 روز عزای عمومی در عراق اعلام کرد. شیخ مهند الغراوی، یکی از رهبران جریان صدر در سخنانی در یک کنفرانس مطبوعاتی در نجف اشرق با اعلام این خبر گفت: برافراشتن پرچم‌های سیاه در تمامی مناطق عراق، تعطیلی دفاتر و موسسه‌های وابسته به جریان صدر و برپایی مراسم عزاداری نشان‌دهنده اعتراض شدید مردم نسبت به پنجشنبه سیاه یعنی روز تصویب توافقنامه در پارلمان عراق خواهد بود. همچنین «احمد الصافی» نماینده آیت‌الله‌العظمی سیدعلی سیستانی مرجع شیعیان عراق در خطبه‌های نماز جمعه دیروز، حاکمیت عراق در زمان حضور اشغالگران را ناقص خواند و تاکید کرد: با توجه به اختلاف نظر میان جریان‌های سیاسی، قبول یا رد توافقنامه نهایتاً از سوی مردم عراق اعلام خواهد شد. استقبال از تصویب توافقنامه از سوی برخی مقامات عراقی و آمریکایی در حالی صورت گرفته است که جمع کثیری از سران احزاب و جریان‌های سیاسی عراق این حادثه را لکه ننگی بر پیشانی پارلمان این کشور دانستند. در همین راستا حارث الضاری، سخنگوی هیأت علمای مسلمین تصویب توافقنامه را نشانه ضعف دولت عراق خواند و گفت: این یک توافقنامه اشغالگری و نه معاهده عقب‌نشینی است و حضور آمریکایی‌ها را در عراق تداوم می‌بخشد. فراکسیون صدر به عنوان اصلی‌ترین مخالف این توافقنامه اعلام کرد:این معاهده تنها برای امضا‌کنندگان آن ضمانت اجرایی دارد. عقیل عبدالحسین نماینده این جریان پس از نشست روز پنجشنبه پارلمان تأکید کرد: ما تمام توان خود را برای لغو تصویب این توافقنامه به کار خواهیم بست.
وی افزود: آنچه رخ داده، مخالف عرف بین‌المللی و قانون اساسی عراق است و تصویب تحت فشار آمریکا و جو خوف و بیم در مذاکرات دو جانبه انجام شده است. نمایندگان جریان صدر که در کنفرانس خبری بعد از تصویب توافقنامه با لباس‌های مشکی به نشانه اندوه و ابراز نارضایتی شرکت کرده بودند، امضای توافقنامه را گامی برای حضور همیشگی اشغالگران آمریکایی در عراق دانسته و خاطرنشان کردند: ما عملا به آمریکا اجازه دادیم تا به تجاوزات، سرقت اموال ما و جنگ با دین در کشور اسلامی ما ادامه دهد. احمد‌السعودی یکی دیگر از نمایندگان جریان صدر نیز تصویب توافقنامه را روزی سیاه در زندگی عراقی‌ها خواند و ابراز امیدواری کرد در روزهای آینده عراق شاهد تحرکات سیاسی و مردمی برضد این معاهده باشد. از میان کشورهای خارجی نیز فاروق الشرع، نماینده بشار اسد، رئیس‌جمهوری سوریه اقدام شتابزده مقامات عراقی برای تصویب توافقنامه امنيتي با سران آمریکایی را بسیار تعجب‌آور خواند.