گروه سیاسی:
شرکت نفتی توتال هم به جمع مخالفان اعمال تحریمهای یکجانبه کشورها علیه ایران پیوست. مدیر عامل شرکت نفتی توتال کمتر از 4 روز پس از توقف فروش بنزین این شرکت فرانسوی به ایران، در سخنانی اقدام آمریکا در اعمال تحریمهای یکجانبه علیه تهران و ممنوع شدن صادرات محصولات پالایش شده نفتی از جمله بنزین به ایران را «اشتباه» توصیف کرد. به گزارش خبرگزاری فرانسه، کریستوفر دو مارژری که در یک همایش نفتی با نام Aix-en-Provence در جنوب فرانسه سخنرانی میکرد، گفتههای خود را صرفا به انتقاد از تحریمهای یکجانبه آمریکا محدود نکرد و سخن از ارائه مجدد محصولات نفتی به ایران در نخستین فرصت ممکن بر زبان آورد. مدیر عامل توتال ضمن اشاره به اینکه این شرکت فرانسوی صادرات محصولات نفتی خود به ایران را متوقف کرده، در توجیه علت این اقدام گفت: «توتال در پی موضع جدید اتحادیه اروپایی و آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران چنین رویهای را در پیش گرفته است».
دو مارژری وضع اینگونه تحریمها در بخش نفت و انرژی را عملی اشتباه دانست و با انتقاد از این رویکرد، تاکید کرد: «تاثیرات تحریمها متوجه مردم عادی است. این روزها بسیاری از مسائل سیاسی گفته شده است. ما فکر نمیکنیم که تحریم ارائه محصولات نفتی، روش خوبی برای رفع اختلافاتی باشد که ماهیت سیاسی دارند». مدیر عامل شرکت توتال فرانسه در ادامه سخنان خود که همزمان با امضای لایحه منع دسترسی ایران به واردات فرآوردههای نفتی از سوی باراک اوباما صورت گرفت، تصریح کرد که توتال در نخستین فرصت، ارائه محصولات نفتی به ایران را مجددا از سر میگیرد و تاکید کرد: «ادغام مسائل سیاسی و غیر سیاسی اشتباهی جدی است». اظهارات کریستوفر دو مارژری حاکی از میزان اهمیت اقتصادی روابط غرب و شرکتهای غربی با ایران است و نشان میدهد که جمهوری اسلامی ایران با وجود تحریمهای روزافزون که طی بیش از 3 دهه گذشته علیه آن تحمیل شده، همچنان یکی از تاثیرگذارترین بازیگران عرصه اقتصاد و تجارت منطقهای و بینالمللی است. البته توتال نخستین شرکت اروپایی نیست که قربانی تلاشهای آمریکا برای تشدید تحریمهای ضدایرانی میشود؛ طی چند سال گذشته برخی شرکتهای معتبر جهان که قراردادهای بزرگی با ایران برای سرمایهگذاری و فعالیت در زمینههای گوناگون از جمله نفت و گاز در منطقه پارسجنوبی امضا کرده بودند، تحت تاثیر تهدیدهای آمریکا از ادامه همکاری و بهرهمندی از این قراردادها که میتوانست سود فراوانی عاید آنها کند، محروم شدند. با این حال حدود یک ماه پیش نیز شرکت نفتی «رویال داچ شل» پس از یک وقفه 6 ماهه، فروش بنزین به ایران را از سرگرفت. در واقع هدف اقدامات یکجانبه آمریکا که کمتر از یک ماه پس از تصویب چهارمین قطعنامه تحریم ایران صورت گرفت، منع دسترسی تهران به واردات فرآوردههای نفت پالایش شده همچون بنزین و سوخت جت و همچنین دسترسی این کشور به سیستم بانکداری بینالمللی بوده است تا با استفاده از این اهرم، فشار بیشتری بر دولت ایران وارد آید و تهران را مجبور به پذیرش توقف برنامه هستهای کند. اما 2 نکته در این میان وجود دارد که سیاستمداران و قانونگذاران آمریکایی باید آن را مدنظر قرار میدادند؛ نخست تدابیر ایران برای مقابله با تحریم فرآوردههای نفتی است. علاوه بر اینکه علیرضا ضیغمی، معاون وزیر نفت از خودکفایی ایران در تولید بنزین در مدت 2 سال سخن گفته است، پیش از این نیز حجتالله غنیمیفرد، معاون امور سرمایهگذاری شرکت ملی نفت ایران در گفتوگو با خبرگزاری بلومبرگ در این باره گفته بود: «همه میدانند تحریم موثر نخواهد بود چراکه اگر به هر دلیلی یک پالایشگاه یا فروشنده که با آمریکا رابطه تجاری دارد از فروش بنزین به ایران خودداری کند ما به پالایشگاههای دیگر رجوع و نیاز خود را تامین میکنیم». غنیمیفرد در تشریح دلایل خود درباره ناکارآمدی تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران به شرایط کنونی بازار جهانی و رکود اقتصادی اشاره کرد و گفت: «به دلیل بحران اقتصادی جهان، پالایشگاهها کمتر از ظرفیت خود تولید میکنند و با این حال ناگزیر هستند که هزینههای ثابتی را پرداخت کنند. با توجه به این موضوع، اگر ما به این پالایشگاهها پیشنهاد کنیم نفت خام بدهیم و در مقابل بنزین دریافت کنیم، مسلما خواهند پذیرفت». اما نکته قابل توجهی که در این میان به چشم میخورد حضور سیاستمداران و دیپلماتهای آمریکایی در جرگه منتقدان و هشداردهندگان نسبت به تحریم صادرات بنزین به ایران است؛ به عنوان مثال در حالی که گریسیک، مشاور امنیت ملی برخی روسای جمهوري آمریکا تحریم بنزین به ایران را دومین اشتباه کنگره آمریکا بعد از لایحه خرید آلاسکا عنوان کرده، جان بولتون، نماینده سابق این کشور در سازمان ملل متحد که به موضعگیریهای خصمانه در قبال ایران شهره است، این لایحه را دارای نواقص و کاستیهای متعدد دانسته و با اشاره به حذف یارانه دولتی بنزین در ایران، این امر را منجر به افزایش قیمت بنزین و در نتیجه کاهش مصرف آن عنوان کرد که به گفته وی، این امر فشارهای احتمالی ناشی از تحریم واردات بنزین به ایران را کاهش داده است. نکته دومی که دولتمردان آمریکایی آن را در تصمیمگیری خود درباره تصویب تحریم بنزین ایران کاملا نادیده گرفتند، هشدار گروههای اقتصادی و اتاق بازرگانی به کاخ سفید درباره به مخاطره افتادن منافع اقتصادی و امنیتیشان در صورت تصویب تحریمهای سنا علیه ایران بود. در حالی که دولتمردان و سیاستگذاران آمریکایی بهزعم خود درصدد هستند با تهدید ایران به اعمال دور جدید تحریمها در مسیر پیشرفت هستهای ایران سنگاندازی کنند، اتاق بازرگانی آمریکا و دیگر گروههای اقتصادی این کشور با ارسال نامه به مقامهای کاخسفید از برنامههای کنگره برای تشدید تحریمهای واشنگتن علیه تهران انتقاد کرده و از تحریمها به عنوان تهدیدی جدی برای منافع اقتصادی و امنیتی آمریکا یاد کرده بودند، چراکه به باور این گروهها، تحریمهای پیشنهادی علیه ایران باعث تحریک چالشهای اقتصادی، دیپلماتیک و قانونی با همپیمانان واشنگتن میشد و در نهایت میتوانست اقدامات مشترک علیه ایران را تحت تاثیر قرار دهد که موضعگیری و مخالفت روسیه با تحریمهای یکجانبه آمریکا را میتوان مصداق بارز این موضوع قلمداد کرد. این گروههای اقتصادی بهمنماه گذشته همچنین خطاب به جیمز جونز، مشاور امنیت ملی آمریکا و لارنس سامرز، مشاور سیاستگذاری اقتصادی کاخ سفید اعلام کرده بودند که طرح پیشنهادی سنا برای تحریم بنزین ایران علاوه بر اینکه شرکای تجاری و طرفهای تعامل اقتصادی را بشدت محدود میکند، حجم بالایی از مبادلات تجارت جهانی را در بر میگیرد که با وجود همه این هشدارها و مخالفتهای داخلی، مقامات آمریکایی با پافشاری بر موضع خود، به وضع تحریم صادرات فرآوردههای نفتی به ایران اقدام کردند.