بهرنگ فتوحی:
رسم است در کشور ما که وقتی از یک مساله صحبت و نقل و قول زیادی منتشر می‌شود و کلی سازمان و ارگان مسؤول حل و فصل آن می‌شوند، آن مساله گره کوری می‌شود که باز کردن آن دیگر کار هر کسی نیست. با این اوصاف تبدیل شدن تابستان‌های هر سال به اوقات بطالت امری اثبات شده است. چه اوقات فراغت در این سرزمین وقت‌های اضافه‌ای است که نه شخص برای آن برنامه دارد و نه مسؤولان! با این حساب روزهای گرم تابستان امسال نیز خواهند آمد و پس از 90 روز برای ما دستی تکان می‌دهند در حالی که هنوز میان ثبت نام در این کلاس و آن کلاس یا ماندن در خانه حیرانیم! براساس آمارها، تابستان امسال بیش از 13 میلیون دانش آموز و حدود 5/3 میلیون دانشجو از کلاس و درس فارغ می‌شوند و این در حالی است که حداقل 17 دستگاه به‌طور مستقیم و 24 دستگاه غیرمستقیم برای غنی‌سازی اوقات فراغت آنها مسؤولند اما سوال اینجاست که اولا ما از چه چیزهایی برای پرکردن اوقات فراغتمان استفاده می‌کنیم و دوم اینکه این همه نهاد بسیج شده برای پرکردن اوقات فراغت ما چه در چنته خود دارند تا تابستان امسال اندکی از سال‌های پیش متفاوت باشد. با این همه به نظر می‌رسد که موازی کاری اصلی‌ترین بلای نهادهای ما در حوزه برنامه‌ریزی اوقات فراغت است. عضو هیات رئیسه کمیسیون فرهنگی مجلس در این باره می‌گوید: باید از موازی‌کاری در برنامه‌ریزی‌های اوقات فراغت جوانان جلوگیری شود. به گفته حجت‌الاسلام سیدعلی طاهری، سازمان‌هایی مانند سازمان ملی جوانان، تربیت بدنی و تبلیغات اسلامی برای اوقات فراغت جوانان برنامه‌هایی را هر ساله اجرا می‌کنند اما اینکه این برنامه‌ها تا چه میزان مورد استقبال قرار می‌گیرد و اثر‌گذاری دارد، نیاز به بررسی دارد. وی در پاسخ به این پرسش که برای جلوگیری از روند تکراری برنامههای اوقات فراغت جوانان چه کاری باید انجام شود، گفت: در این‌باره باید به 2 نکته توجه کنیم؛ نخست آنکه طراحان این امر باید برنامه‌ها را متناسب با نیاز و روحیات جوانان طراحی کنند بنابراین برای آشنایی با روحیات جوانان نیازمند کار پژوهشی در این‌باره هستیم. عضو هیات رئیسه کمیسیون فرهنگی مجلس افزود: نکته دوم اینکه باید متناسب با شرایط هر زمان برنامه خاصی در اوقات فراغت طراحی شود و برنامه‌هایی متناسب با مسائل اجتماعی، فرهنگی و سیاسی پیش‌بینی شود که در حقیقت وجود تناسب در برنامه‌ها موجب استقبال بیشتر جوانان می‌شود. وی در ادامه بیان داشت: طراحان اوقات فراغت نه تنها در ایام تابستان بلکه در دیگر اوقات نیز با درنظر گرفتن شغل و اوقات فراغت آنان باید ساز و کار مناسبی برای این امر بیندیشند؛ در واقع باید متناسب با همه افراد و زمانبندی فعالیت آنها، برنامه تدوین شود. حجت‌الاسلام طاهری با بیان اینکه باید از کارهای موازی در این امر جلوگیری شود، تصریح کرد: سازمان ملی جوانان به لحاظ اینکه یک سازمان فرا دستگاهی است، محدود در یک سازمان نمی‌شود و می‌تواند هماهنگ کننده مناسبی برای اجرای برنامههای اوقات فراغت باشد. وی در پاسخ به این پرسش که آیا به تشکیل کارگروهی در این‌باره نیاز است، بیان داشت: در حال حاضر سازمان ملی جوانان با وظیفه‌ای که بر دوش دارد، کار همین کارگروه را انجام می‌دهد از طرفی مخاطبان اصلی آن، جوانان هستند بنابراین با توجه به اینکه سازمان اشراف خوبی بر موضوع جوانان دارد می‌تواند متولی این امر باشد و نیازی به تشکیل کارگروهی در این‌باره نیست. حجت‌الاسلام طاهری در ادامه اظهار داشت: سازمان ملی جوانان می‌تواند برنامههای خودش را به دیگر دستگاه‌ها ابلاغ کند و به عنوان متولی اصلی باشد ضمن اینکه دیگر ارگان‌ها نیز که به نوعی با جوانان در ارتباط هستند به عنوان بازوهای اجرایی آن می‌توانند در این امر نقش داشته باشند. وی پژوهش در غنی‌سازی اوقات فراغت را امری ضروری دانست و افزود: اگر هر ساله در کنار کارهایی که در این‌باره صورت می‌گیرد، کار پژوهشی خوبی نیز داشته باشیم، متوجه نقاط ضعف و قوت خود خواهیم شد تا در سال‌های آینده بتوانیم از آن در بهینه‌سازی برنامه‌ها استفاده کنیم. این در حالی است که دبیرکل اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان می‌گوید: در سنوات گذشته اعلام کردیم که 40 دستگاه در زمینه اوقات فراغت دانش‌آموزان کار می‌کنند که البته براساس فهرست جدید سازمان ملی جوانان، 25 دستگاه متولی برنامه‌ریزی اوقات فراغت دانش‌آموزان هستند. وی ادامه داد: وظیفه این 25 دستگاه، برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت نیست بلکه در کنار برنامه‌هایشان، برنامه‌ریزی برای اوقات فراغت دارند. محمدتقی فخریان با بیان اینکه تمام دانش‌آموزان تحت پوشش برنامههای اوقات فراغت قرار نمی‌گیرند، گفت: براساس آمار، 15درصد دانش‌آموزان مقطع متوسطه در تابستان سال 86 تحت پوشش برنامههای اوقات فراغت بودند که با ساز و کارهای فراهم شده توسط سازمان ملی جوانان و آموزش و پرورش، این رقم در سال 88 به 25 درصد رسید. وی اضافه کرد: این میزان، آمار خوبی برای فضای دانش‌آموزی کشور نیست بویژه در این اوضاع فرهنگی و جنگ نرمی که دشمن شروع کرده است، بیشترین آسیب از عدم برنامه‌برای اوقات فراغت متوجه دانش‌آموزان مقطع متوسطه است. دبیرکل اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانش‌آموزان اظهار داشت: اگر برنامه اوقات فراغت تنها با نگاه سرگرمی و پرکردن اوقات فراغت باشد، آسیب زدن به دانش‌آموزان است و باید متولیان بحث آموزش و فرهنگی، برای چگونگی غنی‌سازی اوقات فراغت و آموزش مهارت‌های سنین جوانی به دانش‌آموزان برنامه‌ریزی کنند که البته یکی از رویکردهای ما در برنامههای اوقات فراغت انجمن اسلامی دانش‌آموزان، توجه به بُعد شخصیتی دانش‌آموزان است. تحقیقات اجتماعی نشان می‌دهد که یکی از عوامل مهم بزهکاری در جوانان، خالی بودن اوقات فراغت آنهاست و بویژه در این ایام است که زمینه‌های بزهکاری اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین برنامه‌ریزی در این زمینه مکمل برنامههای رسمی تربیتی جوانان است. براساس بررسی‌های انجام شده مهم‌ترین نیازهای فراغتی جوانان به ترتیب شامل گردشگری، مشارکت‌های اجتمایی، فعالیت‌های ورزشی، هنری، فرهنگی، دینی، مطالعه و کتابخوانی، مهارت‌آموزی و آموزش زبان خارجی و رایانه است. شیوه گذراندن این اوقات به 2 نوع فردی فعال و غیرفعال و گروهی تقسیم می‌شود که جوانان ایرانی بیشتر شیوه گذراندن اوقات فراغت به شیوه فردی غیرفعال همچون تماشای تلویزیون را انتخاب می‌کنند. به گونه‌ای که تماشای تلویزیون با 82 درصد، بیشترین سهم را در گذراندن اوقات فراغت جوانان داشته است. سازمان ملی جوانان که تحقیقات بکری دارد در تازه‌ترین تحقیق خود در میان جوانان به این نتیجه رسیده است که در نگاه این بخش از جامعه در دسترس قرار دادن امکانات گذران اوقات فراغت، مهم‌ترین وظیفه سازمان ملی جوانان به شمار می‌آید. براساس نتایج نظرسنجی معاونت مطالعات و تحقیقات سازمان ملی جوانان، 79 درصد از جوانان شرکت کننده در برنامههای فراغتی با این گویه که جوانان بهتر از هر کسی می‌دانند چگونه اوقات فراغت خود را سپری کنند، موافق بوده‌اند. با نگاهی به نتایج این تحقیق که در جدول فوق آمده است می‌توان به نقش نهادهای دولتی در برنامه‌ریزی اوقات فراغت سال‌های گذشته و میزان موفقیت این طرح‌ها پی برد و برای تابستان پیش رو برنامه ریخت.