مروری بر جدول فروش سینماها در بهار 89 و مواجهه با این واقعیت که هیچ‌یک از آثار اکران شده در فصل همیشه داغ اکران (نوروز و بهار) موفق به ورود به باشگاه میلیاردی‌های سینمای ایران نشده‌اند، نه‌فقط سینماگران که تحلیلگران را نیز با این سوال جدی مواجه کرده است؛ «آیا مخاطبان با سینمای ایران قهر کرده‌اند؟» امتداد روند سالن‌سازی که در شکل مطلوب در احداث پردیس‌های سینمایی خودنمایی می‌کند، دیگر بهانه‌‌هایی از جنس نبود امکانات متناسب با فیلم‌های روی پرده و نیز عدم تمایل مخاطب برای حضور در سالن‌های فرسوده را از اعتبار ساقط کرده است و سقوط شدید فروش فیلم‌های کمدی (البته از نوع سخیف!) استدلال فیلمفارسی‌سازان پیرامون لزوم توجه به اینگونه برای نجات سینمای ایران را هم غیرقابل طرح کرده است. پس چه بر سینمای ایران رفته است که مخاطبان کمتر رغبتی برای استقبال از آن دارند؟ افزایش بهای بلیت آیا دلیل موجهی برای این فاصله است؟ اگر اینگونه است، چرا پردیس‌های سینمایی با حداکثر قیمت بلیت (4 هزار تومان) در روزهای تعطیل با فروش صددرصدی بلیت مواجهند و غالبا هم با پیش‌فروش به استقبال اکران آثار می‌روند؟ تنوع فیلم‌های روی پرده هم نشان از این واقعیت دارد که مخاطب سینمای ایران یکی از متنوع‌ترین فهرست‌های انتخاب را در پیش روی خود دارد؛ از درام خانوادگی(هفت دقیقه تا پايیز و طلا و مس) گرفته تا کمدی (دموکراسی تو روز روشن و پوپک و مشماشاءالله) و حتی نئوفیلمفارسی‌ها (ازدواج در وقت اضافه و شیر و عسل). چندی پیش یکی از کارشناسان اقتصادی سینما در اظهارنظری جالب توجه گفته بود: «سینمای ایران در سال 1370 حدود 65 میلیون مخاطب داشته اما در سال 1387 این تعداد به حدود 14 میلیون نفر رسیده است و این یعنی 51 میلیون نفر کاهش» تا از این منظر متذکر یک واقعیت شود؛ «کاهش مخاطب». امیرحسین علم‌الهدی که خود مدیریت پردیس سینمایی ملت را هم عهده‌دار است، در تحلیل چرایی این اتفاق هم گفت: سینمای ایران در حوزه اکران سینمایی مدت‌هاست که با خود مسابقه می‌دهد و در این میدان بر اساس آمار و ارقام، مردمان ایران‌زمین هر 5سال به دیدن این مسابقه می‌آیند.
در آرزوی فروش میلیاردی
اما مروری بر جدول اکران سینماها در بهار 89 نشان از آن دارد که در 3 ماهه اول امسال فیلم‌های سینمایی «پوپک و مشماشاءالله»، «تسویه‌‌حساب»، «به رنگ ارغوان» و «دموکراسی تو روز روشن» با رقم بالای 500 میلیون تومان بیشترین آمار فروش را در مقایسه با فیلم‌های دیگر به خود اختصاص داده‌اند و جالب اینکه این آثار هم موفق به کسب رقم فروش بالای یک میلیارد تومان و ورود به باشگاه میلیاردی‌ها نشده‌اند. این آمار با در نظر گرفتن افزایش قابل توجه بهای بلیت سینماها (تا 30 درصد) نشان از سقوط قابل توجه استقبال مخاطبان از اکران سینماها دارد. پس از 4 فیلمی که فروش بیش از 500 میلیون تومانی داشته‌اند به ترتیب فیلم‌های «طلا و مس» (همایون اسعدیان)، «سلام بر عشق» (اصغر نعیمی)، «شیر و عسل» (آرش معیریان)، «طهران، تهران» (داریوش مهرجویی- مهدی کرم‌پور)، «هیچ» (عبدالرضا کاهانی)، «آل» (بهرام بهرامیان)، «ازدواج در وقت اضافه» (سعید سهیلی) و «عیار 14» (پرویز شهبازی) قرار دارند که با فروش زیر 500 میلیون تومان تا حدودی گلیم خود را از آب بیرون کشیده‌اند. 2 فیلم «دختران» (قاسم جعفری) و «کودک و فرشته» (مسعود نقاش‌زاده) هم با فروشی زیر 100 میلیون تومان پرده سینماها را ترک کرده‌اند.
اکران فیلم‌های سطحی؛ سلب اعتماد مخاطب
در تحلیل چرایی این رویکرد مخاطبان به سینما اما باید به یک آسیب‌شناسی اصولی و جدی دست زد؛ آسیب‌شناسی‌ای که قطعاً باید خروجی آن در تدوین «جدول زمانبندی اکران» که علیرضا سجادپور از آن سخن به میان آورده است مشهود باشد. سیدجمال ساداتیان - تهيه‌كننده- که در اکران امسال تاکنون 2فیلم «به رنگ ارغوان» و «هفت دقیقه تا پايیز» را روی پرده داشته است، در این زمینه می‌گوید: تعدادی از فیلم‌ها به دلیل نداشتن قصه و روایت درست سینمایی موجب سلب اعتماد مخاطب از سینما شدند که این مساله یکی از عوامل مهم در کاهش استقبال مخاطب از سالن سینما به شمار می‌رود. این تهیه کننده سینما با اشاره به دلایل مختلف عدم استقبال مخاطب از فیلم‌های روی پرده 3 ماهه اول سال و پایین آمدن فروش فیلم‌ها نسبت به سال گذشته اظهار کرد: دلایل متعددی در عدم استقبال مخاطب از فیلم‌های سینمایی وجود دارد. هریک از گزینه‌هایی چون سریال‌های شبکه‌های ماهوار‌ه‌ای، ارائه CD فیلم‌های سینمایی پس از یک مدت کوتاه در شبکه خانگی و سوپرمارکت‌ها، افزایش قیمت بلیت و... اگر 5 درصد موجب عدم استقبال مخاطب از سالن سینما باشد، در کل رقم بالایی را به خود اختصاص می‌دهد.
ریزش مخاطب نداریم
از سوی دیگر اما سخنگوی انجمن سینماداران، نظری کاملاً متفاوت با این تحلیل‌ها دارد و معتقد است: در یک کار کارشناسی فروش 3 ماهه اول سال 88 و 89 با هم مقایسه شده است که نشان می‌دهد در سال 89 تاکنون با ریزش مخاطب روبه‌رو نبوده‌ایم اما با کمبود فیلم خوب روبه‌رو هستیم. محمدرضا صابری با اشاره به افزایش میزان قیمت بلیت سینما می‌گوید: دوستان افزایش بهای بلیت را موجب ریزش مخاطب می‌دانند، در حالی که ما به این امر باور نداریم و این اتفاق با موافقت انجمن سینماداران، اتحادیه تهیه‌کنندگان و مجمع فیلمسازان انجام شده که حتی یک رأی مخالف نیز نداشت و این امر به این دلیل بود که میزان قیمت بلیت سینماها بسیار پایین بود. وی درباره تجهیز سالن‌های سینما و تأثیر آنها در میزان فروش فیلم‌ها گفت: با اضافه شدن پردیس‌های سینمایی در نقاط مختلف کشور و تجهیز سالن‌ها دیگر نمی‌توانیم کمبود سالن را دلیلی بر عدم استقبال مخاطب از سینما بدانیم ولی باید امیدوار باشیم همانقدر که سالن‌های سینما کیفیت مطلوبی دارند فیلم‌های سینمایی نیز کیفیت خوبی داشته باشد و منحصر به یکی، دو فیلم خوب نباشد.