چندی پیش «جان ویلیامز» مدیر مرکز تحقیقاتی فوتبال «سرنورمن چستر» در مقالهای عنوان کرد که آیا اخراج مربیان در اواسط فصل، کاری سنجیده است یا اینکه این عمل میتواند باشگاهی را تا ورطه سقوط بکشاند.
1- سرمایههای استراتژیک
سرمربی چقدر در موفقیت یک باشگاه موثر است؟ آیا تغییر در میانه فصل مفهومی دارد؟ اگر بخواهیم از مسائلی که در تجارت وجود دارد، درس بگیریم، تغییر و جابهجایی در این زمینه یک فرآیند پایدار محسوب میشود، نخستین سرمایهها را میتوانیم به سرمایههای استراتژیک تعریف کنیم، این سرمایهها منابع نایابی را در اختیار میگذارند که در طول مسابقات به آنها برتری میدهند، هنگامی که یک باشگاه از آنها بهرهمند باشد، دیگران نمیتواند به راحتی به آنها دست یابد. در زبان تجاری این یک امتیاز انحصاری را در زمینه فرآیند ورودی تولید به آنها میدهد، به عنوان مثال مواد اولیهای که تنها در محل خاصی قابل دستیابی است یا آنکه ابزار خاصی که دیگران به آن دسترسی ندارند. به طور مثال داشتن یک فوق ستاره در تیم مانند کریس رونالدو یا یک سرمربی کاریزماتیک یا زیرك مصداقی در این زمینه به حساب می آید. مربیهایی مانند فرگوسن به عنوان شاخصههای این موضوع شناخته شدهاند، آنها تاثیر روانی بالایی بر بازیکنان کلیدی دارند.
2- ابتکار
دومین فاکتوری است که باید به آن پرداخته شود، ابتکار یا خلاقیت، توانایی به وجود آوردن تغییراتی در فرآورده موجود است تا به ارزش آن افزوده شود، باشگاههای موفق آنهایی هستند که توانایی ابتکار را با هزینه کمتر داشته باشند. معمولا در تجارت ورزشی به سرعت از این نوع خلاقیتها الگوبرداری میکنند. مربیان برای رشد و ترقی مجبورند به علم روز تاکتیکی دست پیدا کنند و متد روز به روز را در تمرینات تیم به اجرا درآورند. مربیانی در دنیای امروز موفق هستند که بتوانند با روشهای مختلف، میزان آمادگی ذهنی و بدنی بازیکنانشان را اندازهگیری کنند.
3- اعتبار
اعتبار واژهای است که میتوان آن را به خوشنامی تعبیر کرد، به این صورت که باشگاههایی نیرومندترند که میتوانند در میان هواداران از جایگاه خاصی برخوردار شوند و این مساله موجب نمیشود جز با خریدهایی که به وسیله مربیان انجام میگیرد و نوع برخورد آنها با طرفداران روی این موضوع تاثیرگذار است. به طوری که باشگاههایی نظیر منچستریونایتد و آرسنال از بازارهای قدرتمند تجاری ورزشی به همراه استادیومهای غولآسا برخوردارند.
سوال اصلی
حالا باید سوال اصلی را اینگونه مطرح کرد که آیا اخراج مربیان در میانه راه درست است و باشگاهها تنها باید به فکر نتیجه گرفتن باشند؟ به هر حال تا حدی هم باید حق را به مدیرانی داد که نسبت به مسائل باشگاه نگران هستند. البته این موضوع درباره باشگاهی مانند من سیتی با مالکان عرب ثروتمندش صدق نمیکند. سود مسابقات اروپایی یا ضررهای سقوط از لیگ برتر میتواند فاجعهآمیز باشد. کمتر باشگاهی پیدا میشود که به مربی در حال ترقی این موقعیت را بدهد که رشد کند، تقریبا این جریان را میتوان به «مرغ و تخممرغ» تشبیه کرد! (مدیریت بلند مدتتر، موفقیت بیشتر)زیرا باشگاههای ناموفق، سرمربیان ناموفق را برکنار میکنند. زیرا که آنها ناموفق هستند و برعکس آن نیز برای موفقها صادق است. برای روشن شدن این موضوع باید به چند فصل قبل نقب بزنیم، زمانی که مارتین اونیل در لسترسیتی در اواسط دهه 90 پس از به دست آوردن چند نتیجه ناامیدکننده با اعتراض هواداران مواجه شد و او در آستانه اخراج از باشگاه قرار داشت اما امروز همان هواداران اعتقاد دارند که همین مربی میتوانست جزو نامزدهای سرمربیگری تیمهای انگلیسی شود، واقعا مضحک است! اما چیزی که به وضوح در فوتبال جزیره دیده شده این است که هواداران و هیأت مدیره باشگاهها در زمان حال حاضر کمحوصلهترند و به اهداف کوتاهمدتتر میاندیشند و همین امر سبب میشود تا در حدود 546 مربی در فوتبال انگلیس بین سالهای 1992 تا 2008 اخراج شوند! دقیقا این روش را مالکان ثروتمند منچسترسیتی پیش گرفتهاند، آنها که جزو خانواده فوتبال انگلیس به حساب نمیآیند با دلارهای نفتی خود این تغییرات را میخواهند به وجود آورند ولی نمیدانند که سرمایههای اصلی باشگاه را به هدر میدهند و این یک نوع نتیجهگرایی است که بر پیکره فوتبال انگلیس افتاده است. در زیر مقایسه ای انجام شده که تغییرات شیوه مدیریتی و دوگانگی میان دو نوع شیوه سنتی و تکنوکرات را نشان میدهد و مربیان موفق آنهایی هستند که باید به تدریج خودشان را با این شرایط وفق دهند.
تفاوت شیوههای مدیریتی جديد و قديم
رهبران قدیمی:
کاریزماتیک/ عمل محور/ آرمانگرا/ انگیزش از طریق ترساندن/ ضریب هوشی/ اعتماد به نفس
رهبران جدید:
منظم/ تفکرمحور/ عملگرا
انگیزش از طریق منطق/ هوش حسی/ خودآگاهی
منبع: captone And Crainer