نسرين عاقل*:
بومادران گیاهی است پایا، به ارتفاع ۲۰ تا ۹۰ سانتیمتر که برگ‌هایی بدون دمبرگ، دراز و پوشیده از کرک دارد که دارای بریدگی‌های زیاد و باریکی است. همه قسمت‌های گیاه دارای بوی نافذ و تلخ‌مزه است. بومادران گونه‌ای از گل‌های سفید‌رنگ و اندازه این گیاه کوچک‌تر از گونه‌های زردرنگ است.
نام لاتین این گیاه برگرفته از نام آشیل، قهرمان افسانه‌ای یونان است. گفته می‌شود در دوران نبردهای تروآ (حدود ۱۲۰۰ سال قبل از میلاد) از بومادران برای درمان زخم و جلوگیری از خونریزی و عفونت استفاده می‌شد.گياه بومادران از زمان‌هاي بسيار قديم به واسطه خواص درماني‌اش از شهرت و اعتبار بالايي برخوردار بوده و يونانيان در طول جنگ‌ها از خواص درماني اين گياه استفاده مي‌كردند.
گرد بومادران به رنگ سبز روشن با بوی معطر و مخصوص و طعم تلخ است و شامل قسمت‌هایی همچون تارهای غیرترشحی، فیبرهای ساقه، گلبرگ، میله پرچم و دانه گرده به شکل کروی و خاردار است. در سرتاسر فصل تابستان، گل‌هاي كوچك و بي‌شماري شبيه گل آفتابگردان، به صورت خوشه‌هايي كه در بالا مسطح هستند، ظاهر مي‌شوند.
بومادران علف هرز مزارع است و به صورت خودرو در دشت‌ها و کنار جاده‌ها و نواحی کوهستانی اروپا و در مناطقی از شمال ایران و ارتفاعات البرز می‌روید. زمان گلدهی این گیاه از اواخر اردیبهشت تا پایان تیرماه است و نیمه اول تیرماه بهترین زمان برداشت بومادران است.
قسمت مورد استفاده این گیاه سرشاخه‌های گلدار گیاه و عصاره روغنی حاصل از آن است.
گل بومادران در درمان مشکلات سیستم تنفسی موثر بوده و برگ آن محرک انعقاد خون، التیام‌دهنده زخم و جراحات است. ماساژ دادن محل درد با روغن بومادران یا گذاشتن سوخته آن روی محل زخم، موجب تسکین درد و جلوگیری از خونریزی می‌شود.
در قدیم ضماد بومادران یعنی برگ‌های تازه آن را روی محل کچلی یا روی صورت مردان جوان برای رویش مو قرار می‌دادند. جوشانده سرشاخه گلدار آن برای رفع دردهای قاعدگی نیز مفید است. طریقه و مقدار مصرف این گیاه به این صورت است که 2 تا 4 گرم از سرشاخه‌های گلدار را با حدود یک لیوان آب به مدت ۱۰ دقیقه جوشانده و صاف کرده، پس از سرد شدن، یک تا سه بار در روز میل کنید (با نبات یا عسل). بومادران گیاهی با حداقل عوارض جانبی است، ولی با این حال ممکن است عوارضی همچون خواب‌آلودگی، تهوع، استفراغ، بی‌اشتهایی وحساسیت به نور را به دنبال داشته باشد.
موارد احتیاط و منع مصرف این گیاه مربوط به دوران حاملگی (محرک انقباض رحم است)، دوران شیردهی، کودکان زیر 2 سال و حساسیت‌های پوستی است و توصیه می‌شود از این گیاه در ناحیه اطراف یا داخل چشم استفاده نشود.
* گياه شناس