كتايون ضيايي
ناباروری یکی از شایع‌ترین مشکلاتي است که براساس آمارهای موجود در ایران حدود دو تا سه میلیون زوج با این معضل درگیر هستند. البته از این تعداد 90 درصد زوج‌ها با استفاده از روش‌های نوین ناباوری قابل درمان هستند که به علت هزینه‌های بالای درمان بسیاری از آنها توانایی استفاده از این روش‌ها را ندارند.
ناباروری یکی از شایع‌ترین مشکلاتي است که براساس آمارهای موجود در ایران حدود دو تا سه میلیون زوج با این معضل درگیر هستند. البته از این تعداد 90 درصد زوج‌ها با استفاده از روش‌های نوین ناباوری قابل درمان هستند که به علت هزینه‌های بالای درمان بسیاری از آنها توانایی استفاده از این روش‌ها را ندارند.براساس آمار سازمان بهداشت جهانی، میزان ناباروری در جهان حدود 10 تا 15 درصد است. این در حالی است که در ایران این آمارها به بیش از 20 درصد می‌رسد. در تهران میزان ناباروری حدود 21 درصد و در گزارش‌های دیگر حدود 26 درصد ثبت شده است که این مقدار از معدل جهانی بسیار بالاتر است.
رئیس پژوهشگاه ابن سینا در این باره با اشاره به وجود 2 تا 5/2 میلیون زوج نابارور در کشور گفت: از این بین 150 تا 200 هزار زوج به درمان‌های سالانه ناباروری نیاز دارند و درمان ناباروری به واسطه پایین بودن نرخ موفقیت، حتی در شرایط طبیعی مستلزم تکرار است.
آخوندی، رئیس پژوهشگاه ابن سینا با اشاره به وجود آمارهای پراکنده درباره میزان زوج‌های نابارور در کشور گفت: پژوهشکده ابن سینا در این زمینه طرحی را در دست دارد و اقداماتی را برای تعیین آمار قطعی میزان ناباروری در کشور آغاز کرده است.
وي در ادامه با ابراز تاسف گفت: در حال حاضر هیچ امکان حمایتی به طور خاص از درمان ناباروری نیست و حمایت‌ها در جای خودانجام نمی‌شود.
آخوندي افزود: یک زوج در صورت مواجهه با مشکل ناباروری اگر از مراکز درمانی فوق تخصصی و امکان تشخیص و درمان صحیح اطلاع نداشته باشد به تخصص‌های مختلف و پراکنده مراجعه می‌کند. به این ترتیب دستکاری‌های غیر ضروری، داروها و جراحی‌های غیرصحیح انجام شده و امیدهای واهی به زوج‌ها داده می‌شود. این عوامل هزینه‌های گزافی را از جهت مالی، روانی و همچنین تاخیر در جهت تولیدمثل برای زوج به همراه دارد. با گذشت 20 سال از ورود تکنولوژی‌های درمان ناباروری به ایران، در حال حاضر از فرستادن زوج‌ها به خارج از کشور برای درمان بی‌نیاز شده‌ایم. در شرایطی که هزینه‌های درمان ناباروری در ایران نسبت به کشورهای همجوار و اروپایی پنج برابر پایین‌تر بوده و موفقیت توریسم درمانی در زمینه درمان ناباروری نسبت به دیگر درمان‌ها را سبب شده، شاهدیم که زوج‌های نابارور کشور به این امکانات دسترسی ندارند. در این زمینه پژوهشگاه ابن سینا به عنوان یکی از مراکز مرجع در ارتباط با تولیدمثل، فعالیت‌های جدی را انجام داده است.
درحال حاضر 50 مرکز درمان ناباروری در کشور فعالیت می‌کنند که بیشتر آنها بوسیله بخش خصوصی اداره می‌شوند و حمایت نکردن بیمه‌ها از درمان ناباروری هزینه‌های گزافی را به مردم تحمیل می‌کند. این هزینه‌ها باعث می‌شود برخی از مردم به دیگر روش‌های غیرعلمی متوسل شوند و نه‌تنها نتیجه‌ای نمی‌گیرند بلکه ناامیدتر و مایوس‌تر می‌شوند. در واقع سال‌هاست در کشور ما به درمان ناباروری به چشم یک روش درمانی لوکس نگاه می‌شود و تحت پوشش بیمه‌ها قرار ندارد. باوجود اینکه مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی در سال گذشته قول مساعد داده بود که به زودی درمان ناباروری تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی قرار خواهد گرفت اما مدیر کل درمان مستقیم سازمان تامین اجتماعی اعلام کرد که هنوز بیمه‌ها در این امر به توافق نرسیده‌اند. محمد حسین اباذری درباره تحت پوشش بیمه قرار گرفتن درمان ناباروری گفت: در این ارتباط ما تابع شورای سیاستگذاری شورای‌عالی بیمه هستیم و هر چه در این شورا تصمیم گرفته شود برای ما لازم‌الاجرا خواهد بود.
در حال حاضر هیچ یک از هزینه‌های مربوط به درمان ناباروری تحت پوشش بیمه نیستند و همین موضوع باعث شده تا اغلب زوج‌هایی که با مشکل ناباروری روبه‌رو هستند در تامین تمام هزینه‌های مربوط به درمان ناباروری ناتوان بمانند. رئیس انجمن علمی باروری و ناباروری ایران با انتقاد از عملکرد سازمان‌های بیمه‌گر در عدم پوشش بیمه‌ای درمان ناباروری گفته است كه به رغم پیگیری‌های انجمن و وعده‌های مسؤولان مبنی بر تحت پوشش قرار گرفتن خدمات درمانی ناباروری هنوز شورای عالی بیمه تصمیمی در این‌باره نگرفته است. مدیر عامل سازمان تامین اجتماعی نیز سال گذشته قول مساعد داده بود که درمان ناباروری جزو خدمات تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی درآید که این امر پس از گذشت یک‌سال همچنان محقق نشده است. مدیر کل درمان مستقیم سازمان تامین اجتماعی تصریح کرد: موضوع پوشش بیمه‌ای درمان ناباروری در شورای‌عالی بیمه مطرح شده اما هنوز بیمه‌ها به نتیجه لازم در این‌باره نرسیده‌اند و تصمیمی اتخاذ نشده است.
اباذری خاطر نشان کرد: درمان ناباروری هزینه‌های بالایی برای زوج‌ها دارد با این همه در این باره باید تمامی بیمه‌ها به توافق برسند. ناباروری مشکلی است که بر همه ابعاد زندگی زوج‌ها تاثیر می‌گذارد. ناکامی در داشتن فرزند نه تنها هزینه‌های زیادی به این خانواده‌ها تحمیل می‌کند بلکه باعث سرخوردگی‌های روحی و عاطفی و حتی از هم‌پاشیدگی کانون خانوادگی می‌شود. بنابراین این معضل دارای ابعاد فردی، خانوادگی و اجتماعی خواهد بود که این امر نیازمند توجه بیشتر مسؤولان است. به مساله‌ای با این پیامدهای گسترده نباید و نمی‌توان به شکل یک روش درمانی لوکس نگریست.