ثمانه اکوان:
بحث‌های مربوط به افزایش روزافزون منابع بودجه‌ای برای پرداخت یارانه‌ها و عادلانه نبودن روش پرداخت آنها، بویژه یارانه حامل‌های انرژی از گذشته مورد توجه و هشدار کارشناسان اقتصادی بوده و در عین حال دولت‌ها نیز در زمینه ساماندهی این موضوع آرزوی دیرینه‌ای داشته‌اند، اما همانطور که ایجاد تغییرات ساختاری معمولاً با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شود، هدفمند کردن یارانه‌ها و حذف تدریجی برخی از آنها نیز با توجه به هزینه‌هایی که برای دولت‌ها در پی داشته است، هیچگاه به عنوان هدف اولیه مورد توجه قرار نگرفته و در مواردی هم که به عنوان برنامه‌های روسای جمهور گذشته بیان شده، در نهایت به اعتراف آنها مبنی بر عدم توانایی در اجرای این برنامه‌ها منتهی شده است. با این حال در دولت نهم همکاری دولت و مجلس در بررسی راهکارهای اجرای طرح تحول اقتصادی و هدفمند سازی یارانه‌ها روز گذشته منجر به تصویب دو فوریت لایحه‌ای در مجلس شد که بر اساس آن، چگونگی هدفمندسازی یارانه‌ها و همچنین شیوه پرداخت نقدی آنها به دهک‌های پایین درآمدی مشخص شده است. رئیس‌جمهور که روز گذشته برای دفاع از مهم‌ترین لایحه اقتصادی دوران ریاست جمهوری‌اش به مجلس رفته بود، علت اجرا نشدن بحث هدفمندسازی یارانه‌ها در دولت‌های گذشته را عدم پرداختن به ابعاد اجرایی طرح و تاثیر آن در صنعت، کشاورزی، صادرات، اشتغال و درآمد دهک‌ها و نگرانی دولت‌های گذشته از تبعات اجتماعی آن دانست و با قاطعیت اعلام کرد که با 30 هزار نفر ساعت کار کارشناسی که روی بحث هدفمندسازی یارانه‌ها انجام شده، دولت نهم برای تمام سوالات احتمالی پاسخ‌های روشنی دارد. عزم جدی دولت در ایجاد تحولات عظیم اقتصادی که به قول رئیس‌جمهور حدود 3 سال کار کارشناسی روی آنها انجام شده است، در حالی امروز به کمک نمایندگان مجلس یک گام به سمت اجرایی شدن پیش رفت که نمایندگان مجلس نیز اعتقاد دارند با توجه به ظرفیت و آمادگی‌ای که در جامعه برای این کار وجود دارد، اگر مجلس به طرح تحول اقتصادی رای ندهد، باید پاسخگوی نسل آینده باشد. اهمیت ارائه لایحه هدفمندسازی یارانه‌ها به مجلس نیز از همین منظر بوده چنانچه رئیس‌جمهور در دفاع از این لایحه به مراحل هفتگانه اجرای طرح تحول اقتصادی اشاره کرده با بیان اهمیت هدفمند کردن یارانه‌ها،آن را مهم‌ترین بخش از این تحول عظیم دانست و با مروری بر اشکالات اساسی نظام یارانه‌ها، این اشکالات را این‌گونه عنوان کرد: کالاهای مشمول یارانه درست انتخاب نشده‌اند چراکه تبعات ناشی از مصرف بی‌رویه انرژی بر کسی پوشیده نیست و شیوه توزیع یارانه‌ها نیز مصرف انرژی را بالا می‌برد. وی دیگر اشکال نظام فعلی یارانه‌ها را نرسیدن آنها به اهداف خود دانست و گفت: یارانه‌ها به اهداف اصلی خود که دهک‌های پایین درآمدی باشند، نمی‌رسند. سهم دهک دهم از یارانه بنزین 32 درصد ولی دهک اول 30 برابر کمتر از دهک دهم است و در مجموع 3 دهک بالا 4 برابر 3 دهک پایین انرژی مصرف می‌کنند. احمدی‌نژاد همچنین قاچاق مواد سوختی و اختلال در سرمایه‌گذاری و بهره‌وری کم ایران از هر بشکه نفت خام که یک سوم متوسط جهانی است را از دیگر اشکالات نظام یارانه‌ای فعلی کشور عنوان کرد و گفت: با روند فعلی در افق چشم‌انداز، تولید و مصرف نفت در کشور مساوی خواهد شد. وی شفاف‌سازی قیمت، رقابت‌پذیر کردن خدمات، مدیریت صحیح روند اقتصادی، کاهش وابستگی به نفت و افزایش فعالیت‌های عمرانی را از جمله تاثیرات مثبت هدفمند کردن یارانه‌ها خواند و افزود: این لایحه، طرحی است که بیشترین کار کارشناسی روی آن شده است. نمی‌گوییم بی‌عیب و نقص است اما اجماع کارشناسی کشور را پشت سر خود دارد و همچنین اولین طرحی است که رهبر انقلاب بر کلیت آن صحه گذاشته‌اند. وی در ادامه به ذکر محورهای لایحه تحول اقتصادی پرداخت و اصلاح قیمت‌ها، جبران کاهش قدرت خرید مردم و توانمندسازی خانواده‌های حداقل 7 دهک از جامعه که 60 درصد منابع استحصالی از محل اجرای این طرح به آنها اختصاص می‌یابد را از دیگر محورهای اصلی طرح تحول اقتصادی و لایحه هدفمندسازی یارانه‌ها عنوان کرد. به گفته احمدی‌نژاد، حمایت از تولید و صادرات دیگر هدف لایحه تحول اقتصادی است که 15 درصد منابع استحصالی به این بخش اختصاص می‌یابد و البته تا مدتی و با نظر مثبت مجلس قرار است از قیمت‌های ترجیحی و تشویقی استفاده شود. توجه به توسعه عمرانی با اختصاص 25 درصد منابع استحصالی از دیگر نکات مدنظر رئیس‌جمهور برای دفاع از لایحه تحول اقتصادی بود که درباره آن گفت : با تشکیل صندوق هدفمندسازی یارانه‌ها، برای اینکه توزیع یارانه و منابع استحصالی شفاف باشد، همه آنها در صندوقی متمرکز می‌شود. وی ضمانت اجرایی، معافیت مالیاتی، سازوکار شناسایی اقشار و بنگاه‌های هدف را از دیگر سرفصل‌های این طرح دانست و گفت: یکی از نگرانی‌های اصلی پیرامون این طرح، جهش در ابتدای قیمت‌هاست، اما این جهش در 12 تا 18 ماه مستهلک می‌شود. رئیس‌جمهور همچنین به فاصله زمانی اجرای این طرح اشاره کرد و گفت : این لطف خدا بوده که ما در قوس نزولی سطح قیمت‌های عمومی در جهان و ایران قرار داریم که فرصت مناسبی است و کاهش قیمت نفت ما را به اجرای هرچه سریع‌تر آن تشویق می‌کند. همچنین جبران تبعات این طرح با همدلی امکانپذیر است و دولت و مجلس و فضای عمومی کشور باید هماهنگ باشند تا کمترین تبعات منفی و بیشترین آثار مثبت را داشته باشیم. احمدی‌نژاد با یادآوری اینکه دولت همچنین ذخیره‌سازی کالا، نظارت دقیق بر کالاهای اساسی و نظارت بر موضوع صادرات و واردات را نیز با دقت پیگیری خواهد کرد، گفت: شرایط کشور و جهان اقتضا می‌کند زودتر تصمیم بگیریم.
وی در پایان از نمایندگان و کمیسیون ویژه بررسی تحول اقتصادی مجلس خواست اگر نقطه ضعفی در این لایحه وجود داشت با همت خود آن را برطرف کنند و برای بار دیگر تاکید کرد: سرعت عمل مجلس پشتیبان و یار و برادر دولت باشد. اما با وجود اینکه احمدی‌نژاد در صحبت‌هایش تاکید کرد که دولت نهم برای تمام سوالات احتمالی درباره هدفمندسازی یارانه‌ها پاسخ‌های روشنی دارد،سید عماد حسینی، ناطق مخالف فوریت این طرح، تحول اقتصادی را مستلزم برنامه بلندمدت و مستمر دانست و گفت: تحول اقتصادی با ارائه طرح یا لایحه و چند فرم به ثمر نمی‌رسد و آثار خود را نشان نمی‌دهد و اگر منظور از تحول اقتصادی ارتقای قدرت خرید مردم و کاهش تورم و توسعه بخش خصوصی است، باید تحول بنیادین در ساختار اقتصادی و انرژی صورت گیرد. وی از جهش تورمی و رکود اقتصادی به دلیل ساز و کار و توزیع یارانه‌ها، کاهش امنیت قضایی ورشکستگی صنایع بزرگ، گسترش بیکاری و کاهش قدرت خرید مردم به عنوان پیامدهای نامطلوب اجرایی شدن لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها یاد کرد و از نمایندگان خواست از ارائه رای مثبت به فوریت آن خودداری کنند. در مقابل، روح‌الله حسینیان، نماینده موافق فوریت این لایحه نیز با بیان اینکه اگر نمایندگان از فرصت موجود استفاده نکنند و به این طرح اقتصادی رای مثبت ندهند، در پیشگاه نسل آینده و تاریخ مسوول خواهند بود، وضعیت فعلی پرداخت یارانه‌ها را ناعادلانه‌ترین شکل توزیع ثروت و منابع کشور توصیف کرد که ثروتمندان از بیشترین سطح یارانه‌ها برخوردار هستند یعنی 70 درصد یارانه‌ها به 30 درصد که قشر ثروتمند جامعه هستند، تعلق می‌گیرد. حسینیان برضرورت اجرای لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها در کشور تاکید کرد و گفت: اقتصاد کشور یک جراح متخصص با درایت و با قدرت و شجاعت نیاز دارد تا بتواند این غده سرطانی را جراحی کند.
وی ادامه داد: خوشبختانه دولت نهم با شجاعت تمام آمادگی لازم را برای اجرای این تحول عظیم دارد و نزدیک به30 هزار ساعت روی طرح تحول اقتصادی کار کارشناسی انجام داده است. با این حال نمایندگان عضو فراکسیون اقلیت مجلس پس از صحبت‌های رئیس‌جمهور درباره لایحه هدفمندکردن یارانه‌ها با تذکرات پیاپی قصد داشتند این لایحه را از دستور کار مجلس خارج کنند که رئیس مجلس تذکرهای این افراد را بجا ندانست. نمایندگانی همچون عباسپور، یوسف نژاد، کواکبیان، قنبری و خباز مطرح شدن یک فوریت لایحه هدفمند کردن یارانه‌ها را مخالف نص صریح قانون برنامه 5ساله، چشم‌انداز 20 ساله کشور، قانون اساسی و آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی دانستند و خواستار خارج شدن لایحه مذکور از دستور کار مجلس شدند. این افراد درحالی بر درخواست خود در قالب تذکرات جداگانه آییننامهای تاکید میکردند که علی لاریجانی، رئیس مجلس تذکرات را وارد ندانست و در نهایت با رای‌گیری از نمایندگان،فوریت لایحه هدفمندسازی یارانه‌ها با 127 رای موافق، 85 رای مخالف و 7 رای ممتنع به تصویب مجلس رسید و ظرف یک ماه آینده در کمیسیون‌های مربوطه رسیدگی شده و برای رای‌گیری نهایی به صحن علنی مجلس خواهد رفت.