حسین قدیانی
باور کردنی نبود اما حقیقت داشت. این خورشید بود که بر نیزه بود. «طرماح»، خورشید را بر نیزه می‌دید و جگرش می‌سوخت و آه می‌کشید. حسرت می‌خورد و کار دیگری نمی‌توانست. عمری با حسین بود و در غم و شادی، کنار حضرت یار ولی امان از «وسوسه» آنجا که در «صدورناس» جولان می‌دهد و در سینه مردم، کینه بر پا می‌کند. عجبا از این لحظه‌های سرنوشت، که یکی را «حر» می‌کند و دیگری را «طرماح». این وسط تنها چیزی که ملاک نیست، گذشته توست. خواه سردار سپاه ابن زیاد باشی، خواه سرباز لشکر حسین(ع). مهم‌تر از این گذشته، چگونگی انتخاب توست در دو راهی حق و باطل. در «ذوالمناط» نور و ظلمات. آنجا دیگر همه دوست دارند، «حر» باشند. «طرماح» شوقی برنمی‌انگیزد. چه سود از سابقه‌ای که دردی از عاقبت آدمی دوا نکند؟
باور کردنی نبود اما حقیقت داشت. این خورشید بود که بر نیزه بود. «طرماح»، خورشید را بر نیزه می‌دید و جگرش می‌سوخت و آه می‌کشید. حسرت می‌خورد و کار دیگری نمی‌توانست. عمری با حسین بود و در غم و شادی، کنار حضرت یار ولی امان از «وسوسه» آنجا که در «صدورناس» جولان می‌دهد و در سینه مردم، کینه بر پا می‌کند. عجبا از این لحظه‌های سرنوشت، که یکی را «حر» می‌کند و دیگری را «طرماح». این وسط تنها چیزی که ملاک نیست، گذشته توست. خواه سردار سپاه ابن زیاد باشی، خواه سرباز لشکر حسین(ع). مهم‌تر از این گذشته، چگونگی انتخاب توست در دو راهی حق و باطل. در «ذوالمناط» نور و ظلمات. آنجا دیگر همه دوست دارند، «حر» باشند. «طرماح» شوقی برنمی‌انگیزد. چه سود از سابقه‌ای که دردی از عاقبت آدمی دوا نکند؟«حر» فرزند یزید ریاحی برای ما شیعیان، قهرمانی آشناست که کم و بیش انجام و فرجامش را شنیده‌ایم. اما چرا به همان اندازه که حر را می‌شناسیم، از طرماح آشنایی چندانی نداریم؟! واقعیت تلخی است اما متاسفانه اغلب حکایت‌هایی که از عاشورا برای ما نقل شده، چیزی از جنس داستان و قصه بوده که عمدتاً به کار گرفتن اشک می‌آید تا به کار عبرت گرفتن! «عبرت‌های عاشورا» نه فقط چشم صورت که بالاتر، چشم سیرت را نیز صفا می‌دهد و بصیرت آدمی را فزون می‌کند. شناخت عبرت‌های عاشورا یعنی که دیگر زمین از خون اهل دین، سرخ نشود، یعنی که دیگر بر مظلوم، جفا نشود... و همین که «غزه» مقتل الشهدای بی‌گناهان شده، یعنی که مسلمین از عاشورا عبرت نگرفته‌اند و الا زمام امور مسلمین، دست یزیدیان چه می‌کند؟!
راوی: طرماح بن عدیف که برخی مورخان او را برادر حجر می‌دانند، در حالی که کاملاً بهت‌زده و متحیر به نظر می‌رسید رو به حسین کرد و گفت: ای فرزند علی! من در رکاب تو کثرتی نمی‌بینم. اگر فقط همین سواران حر، آهنگ جنگ تو را کنند، تو را برای شکست کافی خواهند بود. یا مولا! قبل از آمدن به کوفه، نگاهی به پشت شهر انداختم. چنان لشکری در آنجا دیدم که چشمم تاکنون ندیده است. از جماعت سبب اجتماع‌شان را پرسیدم؛ گفتند قصد تو را کرده‌اند. اینک یابن رسول‌الله! تو را به خدا قسم می‌دهم که اگر می‌توانی به کوفه نزدیک مشو و اگر پناهگاهی بخواهی که خدا تو را از هجوم دشمن در امان دارد، قدم رنجه کن تا تو را در دل این کوه که منزل برخی از افراد قبیله «طی» است، پناه دهم...
طرماح، با مخالفت سرسختانه امام مواجه شد. او را بدرود گفت تا برای اهل خانه آذوقه و خواربار تهیه کند. سپس به امام وعده داد همین که بار خویش را به خانه رساند، برگشته و او را یاری خواهد داد.
... و طرماح وقتی که برگشت باز هم بهت زده بود؛ آنک خورشید بر سر نیزه می‌درخشید!
... برگو مرا برادر؛ از کدامین قبیله‌ای؟!