پيرمحمد ملازهي
هندوستان در بمبئی با خطرناک‌ترین عملیات تروریستی روبه‌رو شده است. یک گروه به نام مجاهدین «دکن» مسؤولیت عملیات تروریستی در مهم‌ترین بندر و شاهرگ اقتصادی هند یعنی شهر بمبئی را پذیرفته است. اما اهدافي كه مورد حمله قرار گرفته‌اند، آنچنان با دقت انتخاب شده‌اند که اين حملات از نظر هند نمی‌تواند کار یک گروه تروریستی ناشناخته باشد. بلکه از نظر هند این آژانس اطلاعات محرمانه ارتش پاکستان موسوم به «آی.اس.آی» است که در پشت پرده این حرکت قرار دارد. دولت هند از دولت پاکستان خواسته است رئیس «آی.اس.ای» را به هند اعزام کند تا شواهد در اختیار وی قرار گیرد. بنابراین واقعه بمبئی که بعضی از خبرگزاری‌ها آن را «11 سپتامبر هند» لقب داده‌اند می‌تواند از زاویه پیامدهای احتمالی آن مورد توجه و ارزیابی قرار گیرد. در اينكه هندوستان پس از حملات بمبئي به‌واسطه كاهش جذب سرمايه و تكنولوژي در كشور، زيان‌هاي غيرقابل جبراني متحمل خواهد شد، شكي وجود ندارد. افزون بر اين ايجاد تردید در توانایی حفظ امنیت در شهرهای بزرگ نظير بمبئی برای دولت هند پیامدهای سنگینی خواهد داشت ولی در بلندمدت هند به عنوان یک کشور قدرتمند می‌تواند عواقب عملیات تروریستی در بمبئی را تحمل کند. اما برای گروه‌های عمل‌کننده و حامیان احتمالی آنها، وضعیت متفاوت خواهد بود. تردیدی وجود ندارد که هند تلاش خواهد کرد منابع جهانی اصلی قدرت را در آمریکا واتحادیه اروپا که هم‌اکنون با خطر شکست نظامی در افغانستان مواجه شده‌اند، قانع کند که تروریسم و حامیان تروریسم دشمن مشترک هند و جهان آزاد هستند و باید به صورت مشترک در مقابل آن ایستادگی شود. از نظر هندوستان گروه‌های جهادی کشمیری بخشی از تروریسم جهانی با محوریت القاعده به حساب می‌آیند و حامی خارجی آنها بخش امنیتی ارتش پاکستان است. اگر هند موفق شود آمریکا و اروپا را قانع کند که مبارزه مشترک با تروریسم از مسير اسلام‌آباد عبور می‌کند، آنگاه قابل تصور است که حادثه بمبئی، اروپا، آمریکا و افغانستان را در یک جبهه واحد و برضد تروریسم و پاکستان، قرار دهد. از این رو بعید نخواهد بود که در آینده‌ای نه چندان دور شاهد گسيل نظامیان هندی به افغانستان باشیم، امری که فشارها بر پاکستان را بشدت افزایش خواهد داد و احتمالاً به تحولاتی ساختاری در مناطق قبایلی پشتون و سازماندهی مجدد قدرت در پاکستان منتهی خواهد شد. در چنین نگاهی هندوستان در هر حال از عواقب منفی حادثه بمبئی به تدریج عبور خواهد کرد ولی معلوم نیست که پاکستان هم به همین سادگی بتواند از عواقب انفجارهاي بمبئي جان سالم به در برد. اگر یازدهم سپتامبر نیویورک، آمریکا را به کابل و بغداد کشاند، حادثه 11 سپتامبر هند هم می‌تواند پیامدهایی، در ابعادي كوچك‌تر، برای جنوب آسیا داشته باشد.
اکنون این پرسش حیاتی در ميان كشورهاي مدعي مبارزه با تروريسم مطرح شده است که آیا پس از حملات بمبئي زمان مقابله با اسلام‌آباد فرانرسیده است؟ حتي اگر پاسخ اين سوال منفي باشد، تردیدی وجود ندارد که پاکستان و بخش امنیتی ارتش آن در کانون توجه هند، آمریکا و اروپا قرار می‌گیرد و مجبور به پذیرش تغییراتي بنیادین و قطع حمایت‌های پشت پرده خود از گروه‌های جهادی ضدهندوستان خواهد شد. لذا می‌توان پيش‌بيني كرد كه فوری‌ترین پیامد حادثه بمبئی اعمال فشار بر پاکستان برای قطع مناسبات گذشته با رادیکال‌های جهادگر کشمیری و غیرکشمیری است. از این رو بعد از حملات بمبئی باید انتظار پاکستانی متفاوت از قبل را داشت حتی اگر اسلام‌آباد با تجربه‌ای متفاوت‌تر از افغانستان و عراق بتواند آينده‌اي ديگر را برای خود رقم بزند.