سعید اویس
امروزه توجه بسیار جدی به مسائل سلامت و هزینههای بسیار سنگین درمان موجب شده است تا مبحثی چون پیشگیری نسبت به درمان بیماری از اهمیت ویژهای برخوردار شود. به عقیده بسیاری از کارشناسان، تغذیه صحیح، کافی و مناسب از مواد غذایی طبیعی و سالم به همراه افزایش تحرک در زندگی روزمره از جایگاه بسیار ارزشمندی در سلامت برخوردار است. مطالعات گوناگون بیانگر تاثیر سوءتغذیه در بروز اختلالات قلبی - عروقی، مشکلات و بیماریهای گوارشی، عوارض خونی، بروز انواع عفونتها و حتی برخی سرطانهاست. همچنین ضعف و تحلیل سیستم ایمنی بدن، تاخیر در بهبود انواع عفونتها، تحلیل قوای جسمانی و ضعف در انجام فعالیتهای فیزیکی و نیز نقص در عملکرد سیستم گوارش از دیگر عوارض پیچیده سوءتغذیه در بدن است. بیتوجهی به تغذیه میتواند عوارض جبرانناپذیری را برای فرد و جامعه به بار آورد و بر این اساس ارتقای سطح اطلاعات تغذیهای جامعه، امروزه به عنوان یکی از محوریترین برنامههای سلامت مورد توجه مسؤولان كشور قرار گرفته است.
امروزه توجه بسیار جدی به مسائل سلامت و هزینههای بسیار سنگین درمان موجب شده است تا مبحثی چون پیشگیری نسبت به درمان بیماری از اهمیت ویژهای برخوردار شود. به عقیده بسیاری از کارشناسان، تغذیه صحیح، کافی و مناسب از مواد غذایی طبیعی و سالم به همراه افزایش تحرک در زندگی روزمره از جایگاه بسیار ارزشمندی در سلامت برخوردار است. مطالعات گوناگون بیانگر تاثیر سوءتغذیه در بروز اختلالات قلبی - عروقی، مشکلات و بیماریهای گوارشی، عوارض خونی، بروز انواع عفونتها و حتی برخی سرطانهاست. همچنین ضعف و تحلیل سیستم ایمنی بدن، تاخیر در بهبود انواع عفونتها، تحلیل قوای جسمانی و ضعف در انجام فعالیتهای فیزیکی و نیز نقص در عملکرد سیستم گوارش از دیگر عوارض پیچیده سوءتغذیه در بدن است. بیتوجهی به تغذیه میتواند عوارض جبرانناپذیری را برای فرد و جامعه به بار آورد و بر این اساس ارتقای سطح اطلاعات تغذیهای جامعه، امروزه به عنوان یکی از محوریترین برنامههای سلامت مورد توجه مسؤولان كشور قرار گرفته است.جلبک، جانشین منابع مرسوم تولید دارو
توجه به اصل رفع نیازهای تغذیهای بهطور مطلوب، موجب شده است که نگاه بشر باز به سوی طبیعت و هر آنچه که طبیعت در اختیارش قرار میدهد، برگردد. بهطور قطع بهترین راه تامین احتیاجات بدن و نیازهای تغذیهای، رجوع آدمی به طبیعت است. طبیعت، هر آنچه را که بدن برای استمرار حیات خود به آن نیاز دارد، در خود جای داده است و در این میان جلبکها ذخیرههایی هستند که طبیعت برای رهایی انسان از تبعات زندگی مدرن، میلیاردها سال در دامان خود محفوظ داشته است. اکنون با شیوع سوءتغذیه در جوامع بشری که حاکی از شکمهای سیر آدمیان و در عین حال سلولهای گرسنه آنهاست، جلبکها گزینه خوبی محسوب میشوند. جلبکها که به زبان علمی به آنها «آلگها» گفته میشود، از تواناترین و مفیدترین گیاهان هستند. آنها به خاطر دارا بودن درصد بالایی از پروتئین، اسیدهای چرب ضروری مانند امگا 3 و 6، ویتامینها، املاح مختلف و همچنین پلیساکاریدهای خاصی که خواص دارویی دارند، مورد توجه سیاستگذاران حوزه سلامت هستند. با بهرهبرداری درست از این گیاهان، نهتنها برخی از کمبودهای غذایی بدن جبران میشود، بلکه به خاطر داشتن یکسری خصوصیات فیزیولوژیک، افزایش سطح سلامت و ایمنی مصرفکنندگان نیز تامین میشود. هرچند تاکنون به این حوزه از تغذیه در کشور ما توجه چندانی صورت نگرفته است ولی دنیا در رویکرد جدید خود به طبیعت، از قابلیت و پتانسیل فوقالعاده جلبکها در تامین نیازهای تغذیهای بدن غافل نبوده است. امروزه استفاده از جلبکهای دریایی بهعنوان غذای حاوی پروتئین، تمام اسیدآمینههاي ضروری، ویتامینها، مواد معدنی و اسیدهای چرب غیراشباع امگا در بسیاری از کشورهای صنعتی مرسوم شده است.
جلبکها (آلگها) در داروخانه
در حال حاضر در کشور ما، جلبکها (آلگها) به شکلهای مختلف مانند قرص و کپسول بهعنوان مکمل غذایی-رژیمی و تحت نظارت وزارت بهداشت و درمان و همچنین بهعنوان افزودنی غنیکننده در مواد غذایی مختلف مورد استفاده قرار میگیرد. مشاهدات علمی مختلف نشان داده است كه مکملهای رژیمی در صورت رعایت ملاحظاتی، اثرات بسیار سودمندی روی سلامت فرد دارند. در حقیقت مکمل یا supplement وقتی به کمک میآید که مواد غذایی نتوانند نیازهای یک فرد را به صورت کامل، به هر دلیلی تامین کنند. به عبارت دیگر مکملهای غذایی کاملکننده نیازهای سلولی بدن به ویتامینها یا املاح هستند، بویژه در رابطه با بهرهمندی از مزایای تغذیهای جلبکها، شاید در دسترسترین شیوه، استفاده از مکملهای غذایی و رژیمی است.
غنیسازی مواد غذایی
یکی دیگر از شیوههای مرسوم در مقابله با عوارض سوءتغذیه، غنیسازی مواد غذایی با ریزمغذیهاست. به صورت کلی غنیسازی عبارت است از افزودن یک یا چند ماده مغذی به مواد غذایی به منظور جبران کمبود آنها در جامعه. این شیوه هر چند در دنیا نزدیک به یکصد سال سابقه دارد و روش جدیدی برای پیشگیری از کمبود مواد مغذی نیست، ولی در ایران تا حدودی جدید به نظر میرسد. یکی از برنامههایی که از سوی وزارت بهداشت و درمان به درستي برای مقابله با کمبود ید در کشور انجام شد، طرح غنیسازی نمک طعام بود. در رابطه با غنیسازی مواد غذایی با جلبکها نیز چندی پیش شاهد دستیابی محققان پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی به دانش فنی تولید اغذیه غنی شده با جلبکهای میکروسکوپی از قبیل انواع میانوعدهها، ماکارونی، شیرینیها، نوشیدنی و آدامس بودیم.
برنامهای برای تامین مواد مغذی سالم و طبیعی
امروزه مشخص شده است که آموزش عمومی اصول تغذیه، غنیسازی مواد غذایی و استفاده از مکملهای غذایی، سه رکن اصلی در مقابله با عوارض کمبود ریزمغذیها و سوءتغذیه هستند. بر این اساس و با توجه به لزوم نگرش همهجانبه به مشکل سوءتغذیه و در پیش گرفتن راهکارهای گوناگون مقابله با آن، بهرهبرداری از جلبکها بهعنوان یکی از ارزندهترین منابع تامین ریزمغذیها نیازمند یک عزم ملی است. این موضوع از یک سو ارتقای سواد تغذیهای جامعه را میطلبد و از سوی دیگر مستلزم ایجاد یک نهضت علمی و فرهنگی است که علاوه بر همت و تلاش وزارت بهداشت، نیازمند همکاری تمام سازمانهای دولتی و نیز خصوصی است.