فاطمه مصلح زاده:
مثل هر سال، مجله تایم با نزدیک شدن به پایان سال میلادی فهرست‌هایی از مهم‌ترین حوادث سال را منتشر کرد. در میان این فهرست‌ها، یک فهرست هم به مهم‌ترین اکتشافات و اتفاقات علمی سال اختصاص دارد. این فهرست، خلاصه‌ای از مهم‌ترین اخبار علمی سال میلادی گذشته را پیش چشم ما می‌گذارد؛ دستاوردهای دانشمندان و مجامع علمی در سالی که گذشت که البته بعضی از آنها حاصل سال‌ها برنامه‌ریزی و کار علمی هستند که امسال به ثمر رسیده است.
۱- برخورددهنده بزرگ هادرونی:
رتبه اول این فهرست برخورد دهنده بزرگ هادرون است که لقب بزرگ‌ترین پروژه علمی تاریخ را به خود اختصاص داده است. ساخت این آزمایشگاه بزرگ ۳۰ سال طول کشیده و بالغ بر ۴/۴ میلیارد دلار هزینه صرف آن شده است. این شتاب دهنده عظیم در سپتامبر گذشته کار خود را آغاز کرد اما متاسفانه بعد از دو هفته به علت اشکالاتی کار آن متوقف شد که تعمیرات آن ادامه دارد و در بهار آینده دوباره کارش را شروع خواهد کرد. هدف از ساخت این شتاب دهنده خلق شرایطی شبیه به شرایط لحظات آغاز خلق جهان است تا دانشمندان بتوانند با کمک آن به بعضی از سوالات بنیادی راجع به جهان پاسخ دهند.
۲- عملیات اکتشاف در قطب شمال مریخ:
در ماه مه سال جاری، کاوشگر فونیکس برای نخستین‌بار موفق شد در شمالی‌ترین نقطه کره مریخ که تا به حال از سوی هیچ کاوشگری مشاهده نشده بود، فرود بیاید؛ مکانی که بیشترین تمرکز آب و یخ در آنجا کشف شده است. فونیکس البته هیچ نشانه‌ای از وجود حیات در مریخ در حال حاضر پیدا نکرده اما کشفیات فونیکس تغییراتی جدی در دیدگاه دانشمندان درباره وجود حیات در گذشته مریخ ایجاد کرد. سال آینده ناسا با فضاپیمای آزمایشگاه علمی مریخ، ماموریت فونیکس را ادامه خواهد داد.
۳- خلق حیات:
«جی کریگ ونتر» یکی از مشهورترین محققان دنیای ژنتیک، سعی کرد با استفاده از توالی جدیدی از ژن‌ها، باکتری جدیدی خلق کند. او با کنار هم قرار دادن بیش از ۵۸۲ هزار جفت باز، ماده ژنتیکی جدیدی ساخته است و قصد دارد با بارگذاری این اطلاعات در یک باکتری و با استفاده از فرآیند تقسیم ماده ژنتیکی، یک باکتری جدید خلق کند.
۴- چینی‌ها فضانوردانی را به مدار زمین فرستادند:
چینی‌ها نخستین سفر فضایی سرنشین‌دار را در سال ۲۰۰۳، دومین سفر را در سال ۲۰۰۵ و سومین سفر را در سال ۲۰۰۸ انجام دادند. ماموریت اول تک سرنشینه، دومی دو سرنشینه و سومی سه سرنشینه بود و سه سرنشین ماموریت سوم موفق شدند یک راهپیمایی فضایی کامل انجام دهند و همه این کارها فقط در پنج سال انجام شده‌اند. در حال حاضر چینی‌ها یک فضاپیمای بی‌سرنشین در مدار ماه دارند و قرار است تا سال ۲۰۲۰ انسان‌هایی را در ماه پیاده کنند.
۵- اطلاعات جدید درباره تعداد گوریل‌ها:
بازدیدها و بررسی‌های جدید از سوی جامعه حفاظت از حیات وحش نشان داد، جمعیت گوریل‌ها بسیار بیشتر از چیزی است که تا پیش از این تصور می‌شد. این تحقیقات نشان داد، حدود 125 هزار گوریل در جنگل‌های شمال جمهوری کنگو زندگی می‌کنند؛ رقمی حدود دو برابر تخمین‌های قبلی.
۶- جهان‌های نو:
اخترشناس سوییسی «مایکل میر» موفق به کشف ۴۵ شبه سیاره شد که بر مدار ستاره‌هایی جز خورشید در حرکت هستند. البته همه این سیاره‌ها مدارهایی نزدیک به ستاره‌شان دارند و بنابراین داغ‌تر از آن هستند که حیات در آنها وجود داشته باشد اما تجهیزاتی که برای کشف این سیاره‌ها با استفاده از اثرات جاذبه‌ای آنها مورد استفاده قرار گرفت، می‌توانند در آینده سیاره‌هایی را با مدارهایی دورتر از ستاره‌شان بیابند که حرارت مناسبی برای قابل زیست بودن داشته باشند. همچنین به تازگی اخترشناسان آمریکایی و کانادایی موفق شدند نخستین تصاویر در طیف نور مرئی را از سیاره‌هایی خارج از منظومه شمسی تهیه کنند.
۷- قدرت ناپدید شدن:
این شعبده‌بازی یا کاری غیرقانونی نیست. دانشمندان دانشگاه برکلی در کالیفرنیا موفق شدند شنل نامرئی‌کننده بسازند. آنها با استفاده از نانوسیم‌هایی که در لوله‌های متخلخل آلومینیمی قرار گرفته‌اند موفق به تولید جنسی با ضخامتی برابر یک دهم ضخامت کاغذ شدند که توانایی انحراف شعاع‌های نور را دارد و می‌تواند جسمی را که به دور آن پیچیده شده از دید پنهان کند. البته این فرآیند هنوز آزمایشگاهی است و ماده به دست آمده بسیار شکننده و قیمت تمام شده آن بسیار زیاد است اما به هر حال از این به بعد در دنیایی زندگی می‌کنیم که نامرئی شدن در آن غیرممکن نیست.
۸ - بازسازی ژنوم ماموت:
«استفان شوستر» استاد دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا اعلام کرد که با استفاده از بقایای بجامانده از موی ماموت‌ها موفق به بازسازی بیش از ۸۰ درصد از ژنوم این جاندار ماقبل تاریخ شده است. این کار مستلزم ردیف کردن بیش از ۳ میلیارد جفت باز تشکیل دهنده «دی‌ان‌ای» ماموت بوده است به علاوه باید اطمینان حاصل می‌شد هیچ قسمتی از ماده ژنتیکی به دست آمده متعلق به باکتری‌ها و دیگر موجودات ریز روی موها نیست. حالا می‌توانیم منتظر پارک ژوراسیکی پر از ماموت‌ها باشیم، البته نه به این زودی‌ها.
۹- آمار سواد علمی:
آمارها نشان می‌دهد، تعداد افراد بزرگسال دارای سواد علمی در آمریکا بین سال‌های ۱۹۷۹ و ۲۰۰۶ دو برابر شده و به 17 درصد رسیده است. بررسی انجام شده از سوی یک استاد علوم سیاسی دانشگاه میشیگان در سال گذشته نشان داد، این وضع رو به بهبود است اما به کندی. در حال حاضر تنها ۲۵ درصد از مردم ایالات متحده، کشوری که هواپیما و لامپ را اختراع کرد و بشر را به ماه فرستاد، دارای سواد علمی هستند. یعنی از هر چهار نفر فقط یک نفر قادر به خواندن و درک صفحه علمی روزنامه‌هاست.
۱۰- کشف نخستین خانواده تاریخ:
محققان در آلمان اجساد افراد یک خانواده را در یک قبر ۴ هزار و ۶۰۰ ساله پیدا کردند. این اجساد به افرادی از عصر حجر تعلق دارد که به نظر در یک جنگ کشته شده‌اند. آزمایش‌های «دی ان‌ای» خانواده بودن این اجساد را تایید می‌کند. این خانواده از پدر و مادر و دو پسر ۸ الی ۹ ساله و ۴ الی ۵ ساله تشکیل شده است. این خانواده قدیمی‌ترین خانواده‌ای است که تا امروز کشف شده است.