سمانه فخار
«12 سال پیش وقتی به پزشک مراجعه کردم، سری تکان داد و با تاسف گفت: متاسفم شما نمی‌توانید مادر شوید. از همان زمان بود که انگار تمام دنیا برایم سیاه شد و احساس کردم دیگر زندگی برایم بی‌معنا شده است. همسرم با شنیدن این خبر سعی می‌کرد ناراحتی خود را نشان ندهد ولی اطرافیانمان یک لحظه او را آرام نمی‌گذاشتند و مدام به او می‌گفتند شما باید از هم جدا شوید. بعد از گذشت چند ماه، خانواده‌ام از این مساله باخبر شدند و یکی از دوستانم برای اینکه مرا دلداری دهد، گفت: نگران نباش این مشکل به راحتی حل می‌شود. آن روز فکر کردم این حرف را برای امید دادن به من زد ولی با مراجعه به این مرکز متوجه شدم که واقعا دیگر هیچ مشکلی ندارم».
این جمله‌ها، حرف‌های زنی است که با حضور در پژوهشگاه فناوری‌های ابن‌سینا درحالی‌که اشک می‌ریخت از مادر شدنش خبر داد و گفت: این مرکز زندگی جدیدی برای من ایجاد کرد. پژوهشگاه ابن‌سینا از سال 77 تا به حال توانسته با هدف ارتقای سلامت جامعه، آرامش روحی و جسمی را به بسیاری از خانواده‌ها برگرداند. این مرکز با توجه به تحقق بخشیدن اهداف خود، روز گذشته سمیناری با نام بیمه و ناباروری برگزارکرد. در این مراسم محمد مهدی آخوندی، رئیس پژوهشگاه فناوری‌های نوین ابن‌سینا، با اشاره به پیشرفت روزافزون علم در جامعه بویژه در زمینه تولیدمثل گفت:30 سال پیش امر ناباروری و درمان آن برای جامعه یک امر باور نکردنی بود ولی در حال حاضر این بیماری یک امر درمان شده تلقی می‌شود.
وی افزود: 15 درصد زوج‌ها در جهان مشکل نازایی دارند که این آمار هنوز در ایران دقيقا برآورد نشده است، ولی پژوهشگران این میزان را حدود 5/2میلیون نفر تخمین زده‌اند. آخوندی درباره هزینه‌های ناباروری گفت: در ایران هزینه هر سیکل 5/2 میلیون تومان بوده و در خارج هر سیکل حدود 12 هزار دلار هزینه دربر دارد که بر این اساس 4 برابر بیشتر از مبلغی است که در ایران صرف درمان می‌شود. وی ادامه داد: بالا بودن هزینه‌ها، تاثیرات روحی و روانی و افزایش سن ازدواج به خاطر نبود تسهیلات زندگی باعث شده تا عوامل ناگواری همچون تعدد زوجات یا جدایی زوج‌ها از یکدیگر اتفاق بیفتد که این مشکل توانسته به عنوان سومین عامل طلاق در کشور شناخته شود.
وی ادامه داد: این پژوهشگاه نتیجه 10 سال فعالیت علمی جمعی است که از سه پژوهشکده بیوتکنولوژی تولیدمثل، آنتی‌بادی منوکلونال و نانو بیوتکنولوژی تشکیل شده است. در ادامه این مراسم، طیبی، رئیس جهاد دانشگاهی، با ابراز خوشحالی از ارتقای این پژوهشگاه در مقاطع علمی و پزشکی گفت: خداوند آفرینش را موجب آرامش دانسته و تولید فرزند را به‌عنوان یک نعمت در اختیار بشر قرار داده است. وی افزود: اختلالات ناباروری مشکلات زیادی را برای زوج‌ها به همراه دارد که البته در کشور ما به علت پیشرفت‌های چشمگیر علمی و فناوری، امکان تمامی این معالجات فراهم شده و در حال حاضر بسیاری از این افراد از نعمت پدر و مادر شدن بهره‌مند شده‌اند.
طیبی با اشاره به بالا بودن هزینه‌های درمان و عدم تمهید سازمانهای بیمه‌گر برای کاهش هزینه‌ها، اظهار داشت: با اینکه هزینه‌های ناباروری در مقایسه با هزینه‌های بیماری‌های خاص بسیار کمتر اعلام شده، ولی هیچ‌کدام از زیرشاخه‌های ناباروری به طور کامل تحت پوشش بیمه نیستند. وی راه حل اصلی این مشکل را بهبود بخشیدن مشکلات درآمدی جامعه دانست و ابراز کرد: باید در جامعه تولید ثروت کنیم و ارائه این خدمات به دیگر کشورها باید همراه با کسب درآمد باشد ولی متاسفانه هنوز به این خودباوری نرسیده‌ایم. وی در پایان افزود: امیدوارم نتیجه این سمینار، زمینه‌ساز مداخلات متولیان امر رفاه و عدالت اجتماعی در راستای ارتقای سلامت روحی مردم باشد. همچنین در ادامه این مراسم امیدوار رضایی، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس، درباره بحث بیمه و ناباروری گفت: اولویت جامعه و اهمیت آن از جمله مسائلی است که در همه سطوح به روشنی شناخته شده است. وی افزود: در این اولویت‌ها خدمات بهداشتی و درمانی یکی از مهم‌ترین حقوق مردم بوده و دولت را مکلف می‌کند تا این حق را به وجود آورد و بیمه هم یکی از همین مسائل است که در رفع نیازهای مردمی کمک قابل توجهی به آنها می‌کند.
امیدوار رضايی درباره بیمه سلامت یا بیمه همگانی معتقد است: این بیمه‌ها که از سال 73 به صورت مصوب درآمده، سازمانهای بیمه‌گر را مکلف به رفع نیازهای مردم می‌کند که نباید هیچ محدودیتی در رفع این نیازها وجود داشته باشد. وی درباره ناباروری اظهار کرد: این بیماری ابعاد مختلفی دارد؛ گاهی به‌عنوان یک پژوهش وگاهی به‌عنوان یک پروسه بیماری و درمان شناخته می‌شود. وی اذعان کرد: تامین هزینه‌های درمان ناباروری و تحت پوشش قرار گرفتن زوج‌ها حق همه آنهاست و باید توجه داشت که این مشکل هم درکنار بیماری‌های دیگر باید مورد توجه بانیان بیمه قرار گیرد و بر اساس بودجه‌های عمومی و قوانین مصوب کشور، زوج‌ها باید از حق بیمه ناباروری هم بهره‌مند باشند. عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پایان سخنانش افزود: نظام ما بر پایه مردم استوار است و با وجود تمام محاصره‌ها و فشار‌ها توانسته‌ایم پیشرفت‌های زیادی داشته باشیم و در منطقه خاورمیانه به عنوان یک الگو شناخته شویم. همچنین در ادامه این سمینار، قائم‌مقام سازمان نظام پزشکی درباره اهمیت جایگاه این پژوهشگاه گفت: تبدیل یک پژوهشکده به پژوهشگاه تنها یک ارتقا نیست بلكه نتیجه 10 سال تلاش بی‌وقفه است.
علیرضا زالی افزود: مشکلات ناباروری در 5/2 میلیون نفر از 13 میلیون زوج ایرانی وجود دارد که تا کنون 800هزار نفر از این تعداد ثبت رسمی شده‌اند. وی ادامه داد: یکی از مشکلات اصلی که باعث افزایش تعداد ناباروران هم شده است بالا رفتن سن ازدواج است چراکه به‌طور مثال برای زنانی که در سن 32 سال به بعد بچه‌دار می‌شوند احتمال بروز معضلات ناباروری بسیار بیشتر از افرادی است که در سن پایین‌تر بچه‌دار می‌شوند. وی با ابراز درخواست خود مبنی بر هدفمند‌شدن هزینه‌های این بیماری، ابراز کرد: خواهشمندیم سازمانهای بیمه‌گر به حل این معضل توجه کرده تا بتوانند زوج‌های زیادی را که به خاطر عدم توانایی مالی قادر به درمان نیستند به آرزوی خود برسانند.
در پایان این مراسم امیرخانی، مدیرکل دفتر بهداشت وخانواده و جمعیت وزارت بهداشت، ناباروری را یک مشکل دانست و آن را برای کانون خانواده تهدیدی جدی تلقی کرد و افزود: در وزارت بهداشت برای حل این مشکل سه کمیته تشکیل شده که کمیته اول در زمینه مباحث علمی و پروتکل‌های ناباروری و کمیته دوم پیرامون مباحث حقوقی و شرعی که پیچیدگی‌های زیادی دارد، فعالیت می‌کند. وی گفت: کمیته سوم هم مربوط به بحث‌های اجرایی و تعرفه‌هاست که امیدواریم به برداشت‌های ثابتی برسیم. وی در پایان ابراز کرد: نه‌تنها در نظام سلامت بلکه در همه نظام‌ها منابع محدود است ولی با مدیریت صحیح می‌توان به جاهای خوبی رسید و توانمندی‌های ما در زمینه درمان ناباروری، آبروی بیشتری را برای بخش سلامت ایجاد کرده است.
عرصه علم و دانش در دنیای کنونی به نحوی چشمگیر در حال دگرگونی و با سرعتی بیشتر رو به توسعه است، به همین دلیل درمان بسیاری از بیماری‌ها و اختلال‌ها با تکنولوژی متفاوت میسر و تسهیل شده است. با این وجود، براساس آمار اعلام شده در این نشست، بیش از 19 درصد زوج‌ها در کشور از داشتن فرزند محروم هستند.