گروه سیاسی:
از زمان سومین سفر نوری‌المالکی به ایران در خردادماه امسال، کمتر از 7 ماه گذشته است و حالا نخست‌وزیر عراق برای چهارمین بار به تهران آمده و در مورد طیف گسترده‌ای از موضوعات مورد علاقه طرفین با مقامات ارشد جمهوری اسلامی رایزنی و گفت‌وگو کرده است. مالکی در این سفر مجموعه‌ای از وزرای اقتصادی کابینه‌اش را به همراه خود آورده و دفتر نخست‌وزیر عراق نیز حضور در کمیسیون مشترک دوجانبه را به‌عنوان دستور کار اصلی سفر او به ایران اعلام کرده است تا همه‌چیز نشان از عزم بغداد به گسترش روابط اقتصادی و بازرگانی با تهران داشته باشد. اما این، همه ماجرای سفر او به ایران نیست. نخست‌وزیر شیعه عراق، در حالی به تهران پای گذاشته است که در مدت پنج‌سالی که از سقوط حکومت صدام حسین در این کشور می‌گذرد، دو کشور ـ با وجود سابقه جنگی هشت‌ساله و اختلافاتی بلندمدت ـ توانسته‌اند حجم گسترده‌ای از همکاری‌های دوجانبه را فراهم کنند. امضای بیش از 110 سند همکاری در زمینه‌های اقتصادی، بازرگانی، فرهنگی، سیاسی و دفاعی طی این پنج‌سال بیش از هرچیز و فارغ از میزان عملیاتی‌شدن این اسناد، نمایانگر تلاش طرفین برای ارائه تصویری از دو همسایه بی‌مشکل و همراه بوده است. روابط ایران و عراق در این سال‌ها و بویژه پس از سفر سال گذشته محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به بغداد، در بالاترین سطح دنبال می‌شود و گرچه حضور نظامی آمریکا در عراق تا حدودی سایه خود را بر همراهی‌های دیپلماتیک دو کشور حفظ کرده است، اما اغلب تحلیل‌ها حاکی از آن است که این روابط در طول تاریخ دو کشور بی‌سابقه است. آنچنان که مشاور رئیس مجلس اعلای عراق، روابط کشورش با ایران را «در بهترین و بی‌سابقه‌ترین سطح عالی» خوانده و تاکید کرده است که «ثمرات این روابط خوب به زودی در معادلات منطقه‌ای خود را نشان خواهد داد». اما با این وجود، چالش‌های موجود بر سر راه گسترش تعاملات نیز چالش‌های اندکی نیستند و به‌نظر می‌رسد یکی از دلایل تعدد سفرهای نخست‌وزیر عراق به ایران هم، همین باشد. چیزی که سفیر ایران در بغداد نیز به آن اشاره می‌کند و می‌گوید «با توجه به وجود ظرفیت‌های بالای همکاری بین دو کشور، تا رسیدن به وضع مطلوب فاصله وجود دارد».
حسن کاظمی قمی درباره چالش‌های موجود می‌افزاید: «مالکی در دیدار با احمدی‌نژاد علاوه بر ارزیابی روند همکاری‌ها، درباره مشکلات و موانع موجود در ارتقای مناسبات دو کشور و راه رفع آنها و تاکید بر اجرای پروژه‌های مهم توسط ایران در عراق نیز تبادل نظر می‌کند». البته سفیر ایران در عراق به منافع مشترک دو کشور نیز اشاره می‌کند و «تحولات جاری عراق و منطقه»، «بحران مالی غرب و اثرات آن بر اقتصادهای دو کشور و منطقه» و «مسائل امنیتی خاورمیانه» را از دیگر مسائل مورد بحث طرفین می‌شمارد.
اما این هم، همه مسائل مورد علاقه طرفین نیست و موضوعات باقی‌مانده از زمان جنگ هشت‌ساله نیز همچنان محل اختلاف است؛ چنانکه رئیس گروه دوستی پارلمانی ایران و عراق، موضوع غرامات جنگ تحمیلی و نیز اسناد مربوط به استفاده بغداد از سلاح شیمیایی علیه ایران را دو موضوعی عنوان می‌کند که نوری‌المالکی در دیدار با مقامات ارشد جمهوری اسلامی باید درباره آنها توضیح دهد. حشمت‌الله فلاحت‌پیشه حل مسائل بجامانده از دوران جنگ را ضروری می‌داند، چراکه به عقیده او «روابط دو کشور زمانی می‌تواند پایدار و مستحکم باشد که ابهامی در روابط وجود نداشته نباشد».
البته نخست‌وزیر عراق هم از چهارمین سفر خود به تهران اهدافی دارد. یکی از این اهداف به گفته علی‌الادیب، از رهبران حزب الدعوه ـ که نوری‌المالکی مرد شماره دو آن به‌شمار می‌رود- «ترغیب طرف ایرانی به ازسرگیری مذاکرات سه‌جانبه تهران ـ بغداد ـ واشنگتن» است. این در حالی است که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده پیش از این در سه دور مذاکره پیرامون تامین امنیت عراق حاضر شده‌اند و اکنون، بویژه پس از امضای توافقنامه امنیتی بغداد ـ واشنگتن ازسرگیری این مذاکرات دشوار به‌نظر می‌رسد. هرچند، به گفته سفیر عراق در تهران، یکی از اهداف سفر چهارم مالکی به ایران، توضیح دلایل و جزئیات این توافقنامه برای مسؤولان رده‌بالای جمهوری اسلامی است. به گفته محمدمجید الشیخ، علاوه بر حضور در کمیسیون مشترک همکاری‌های دو کشور، نخست‌وزیر عراق در این سفر «درباره توافقنامه امنیتی و برنامه زمان‌بندی عقب‌نشینی نیروهای آمریکایی از خاک این کشور» توضیحاتی خواهد داد.
از سوی دیگر، تعیین تکلیف اعضای سازمان مجاهدین خلق (منافقین) که در اردوگاه اشرف در خاک عراق حضور دارند از موضوعات مورد توجه ایران است که البته دولت عراق رسماً اعلام کرده که این گروهک را یک گروه تروریستی می‌داند و با توجه به لطمات سنگینی که اعضای این گروهک نه تنها به ملت ایران بلکه به مردم عراق وارد کرده، نمی‌توانند در عراق بمانند و دولت عراق مصمم به اخراج این گروهک از عراق است. با این حال، هنوز موضوع دیپلمات‌های ایرانی ربوده‌شده در اربیل عراق که همچنان دربند نیروهای آمریکایی هستند، حل‌نشده باقی مانده است و به‌نظر می‌رسد برای تسریع در گسترش روابط اقتصادی، بازرگانی و امنیتی که مورد علاقه طرفین است، بغداد باید در این زمینه ابتکار عمل و جدیت بیشتری به‌خرج دهد.