بهرنگ فتاحی
ارتباط ما با شهرهایمان پیش از هر چیز از طریق بدنه شهری و سیمای آن اتفاق می‌افتد که در آن طراحی مناسب و به کارگیری مبلمان شهری متناسب با محیط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کارشناسان معتقدند برای تهیه یک مبلمان شهری خوب و مناسب باید در کنار نگاه شهری و عمرانی، از هنرمندان و صنعتگران هم بهره برد چرا که بدون همراهی این سه گروه، تجهیزات شهری قبل از آنکه جایگاهی در شهر و در ارتباط با آدم‌ها پیدا کنند، حذف خواهند شد. با اینکه سال‌هاست در توسعه و گسترش شهرها مفاهیم زیباشناسانه فدای منفعت‌های اقتصادی شده‌اند اما به هر دلیلی اصطلاح مبلمان شهری چندی است که به فرهنگ لغت مدیران و مسؤولان شهری اضافه شده، اما به نظر می‌رسد که هنوز تعریف مشخصی از این واژه مطرح نشده و نظرات شخصی در طراحی شهر نقش کلیدی دارند.
ارتباط ما با شهرهایمان پیش از هر چیز از طریق بدنه شهری و سیمای آن اتفاق می‌افتد که در آن طراحی مناسب و به کارگیری مبلمان شهری متناسب با محیط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کارشناسان معتقدند برای تهیه یک مبلمان شهری خوب و مناسب باید در کنار نگاه شهری و عمرانی، از هنرمندان و صنعتگران هم بهره برد چرا که بدون همراهی این سه گروه، تجهیزات شهری قبل از آنکه جایگاهی در شهر و در ارتباط با آدم‌ها پیدا کنند، حذف خواهند شد. با اینکه سال‌هاست در توسعه و گسترش شهرها مفاهیم زیباشناسانه فدای منفعت‌های اقتصادی شده‌اند اما به هر دلیلی اصطلاح مبلمان شهری چندی است که به فرهنگ لغت مدیران و مسؤولان شهری اضافه شده، اما به نظر می‌رسد که هنوز تعریف مشخصی از این واژه مطرح نشده و نظرات شخصی در طراحی شهر نقش کلیدی دارند.یک کارشناس طراحی صنعتی دانشکده هنرهای زیباي دانشگاه تهران با اشاره به اینکه کلانشهرهای ایران از وجود طرح جامع مبلمان شهری محرومند به مهر گفت: تهران نسبت به ديگر کلانشهرها از وضعیت بهتری برخوردار است. سید مسعود سعیدی درباره جایگاه مبلمان شهری در کلانشهرهای کشور افزود: امروزه وجود مبلمان شهری، شهرها را برای زندگی و آرامش شهروندان توجیه‌پذیر می‌کند. سعیدی در عین حال از نبود یک نظم واحد در مبلمان شهری تهران خبر داد و افزود: بخشی از این موضوع باز می‌گردد به قوانین شهرداری‌ها و اینکه هر منطقه‌ای اجازه دارد برای خودش مبلمان شهری را تامین کند.
این در حالی است که کارشناسان معتقدند وقتی صحبت از هماهنگی و زیبایی شهری درمیان است، باید کانال‌های قانون‌گذاری و نظارت بر حسن انجام کار نیز وجود داشته باشد. هدف از طراحی و زیبایی شهری بهبودبخشی به شرایط زندگی و رفع نیازهای ساکنان آن است. این در شرایطی است که شهرسازی در تعامل مستقیم با گرافیک در تمامی مراحل و زمینه‌هاست. اگر چه معماری ساختار کلی شهر را به وجود می‌آورد، اما گرافیک نقش پررنگی در جلوه دادن، زیبا ساخت و به دست آوردن مشروعیت از مردمی که تمامی اثرات ظاهری آن را با قدرت بینایی خود درک می‌کنند، بازی می‌کند.
سیما انصاری، استاد دانشگاه و کارشناس ارشد رشته نقاشی در این‌باره می‌گوید: مهم‌ترین هدفی که به طور مشخص در گرافیک شهری دنبال می‌شود، بهبود بخشیدن به شرایط زندگی و رفع نیازهای ساکنان در آبادی‌های بزرگ ساخته دست بشر است. وی با اشاره به دست سازهای آهنی نصب شده در پارک‌ها و بوستان‌های شهری، از مدیریت زیباسازی شهر انتقاد کرده و به
«وطن امروز» گفت: طراحان گرافیک شهری باید در نظر داشته باشند که هویت مکان و محیطی که قرار است یک اثر صنعتی در آن به نمایش گذاشته شود اهمیت فوق‌العاده‌ای در نوع طراحی دارد.
وی تاکید کرد: قدم اول در یک طراحی خوب، در نظر گرفتن المان‌های شهری اطراف برای ایجاد هارمونی، قدم بعدی هماهنگی با بافت اجتماعی و فضای شهر و قدم آخر رنگ آمیزی مبلمان شهری متناسب با وحدت محیط است. مرتضی میرغلامی، کارشناس شهری و استاد دانشگاه با اشاره به کلانشهرهای ایران و بویژه تهران به نقش مبلمان شهری آگاهانه اشاره کرد و افزود: در شهر متراکم، پرجمعیت و آلوده‌ای مثل تهران که از کمبود آب نیز رنج می‌برد لزوم ایجاد فضاهای عمومی‌شهری برای افراد ضروری است که این فضاها باید با مبلمان شهری بهینه و انتخاب شده تجهیز شوند.
وی درباره اتفاقاتی که در کشورهای دنیا در این باره افتاده است به «وطن امروز» گفت: باید بپذیریم که مجموعه این فعالیت‌ها هر چند مشکل اما غیرممکن نیست. شهر ملبورن 40-30 سال پیش در استرالیا به هیچ وجه سرزندگی و جذابیت کنونی را نداشت. اما بعد از مطالعاتی که پروفسور یان گهل انجام داد و با همکاری و هماهنگی تمامی نهادهای دست‌اندرکار مثل شهرداری، سازمان زیباسازی و فضای سبز و ديگر سرمایه‌گذاران خصوصی این کار را آغاز کرد. در الگویی که میرغلامی به آن اشاره کرده ایجاد کافه‌ها و رستوران‌ها در امتداد پیاده رو، نماهای شفاف شهری، پیاده روهای عریض، مبلمان‌های شهری (نیمکت، لامپ، مجسمه، گلدان)، تشویق هنرمندان مختلف برای فروش محصولاتشان در خیابان و نیز نمایش‌های خیابانی در دستور کار بوده و اکنون نیز ماحصل فعالیت‌های دهه گذشته مسؤولان این شهر قابل دیدن است.
بسیاری از تجهیزاتی که به تازگی به مجموعه‌های تفریحی، گردشگاهی و عمومی شهرهای ایران- بویژه کلانشهرها- اضافه شده است، در واقع تیر و تخته‌هایی است که بدون هیچ حس زیباشناسانه‌ای کنار هم قرار گرفته‌اند و پیش از آنکه برای ارتباط بهتر مردم با بدنه شهر کارساز باشند، به کلاهی گشاد می‌مانند که بر سر شهرها گذاشته می‌شوند.