مریم رحیمی
شوروی و آمریکا در دوران جنگ سرد به غیر از مسابقه تسلیحاتی جنگ اطلاعاتی عظیمی داشتند. در آن برهه از تاريخ برلین به‌عنوان مقر اصلی این رویارویی همواره پر از جاسوسان چندملیتی بود که فیلم‌های سینمایی بسیاری درباره آن ساخته شده است. از جمله شخصیت‌های بسیار پرطرفدار فیلم‌های جاسوسی و کمیک استریپ جاسوس بریتانیایی جمیز باند بود که خودروی آستین‌مارتینش نیز هوداران مخصوص به خود را داشت. میان جیمز باند، جاسوس تخیلی بریتانیایی و آنا چپمن روس تفاوت‌ها و شباهت‌های قابل توجهی وجود دارد. البته که آنا آستون‌مارتین نمی‌راند اما از جوهر‌های نامرئی برای نامه‌نگاری استفاده می‌کرد. او یک اشراف‌زاده نیست اما پدرش مامور سابق KGB سازمان امنیت خارجی اتحاد شوروی بوده است. این سازمان اکنون نامش به FSB تغییر کرده اما به نظر می‌رسد اهدافش مانند دوران شوروی پیگیری می‌شود. ابعاد جاسوسی روسیه در آمریکا به قدری گسترده است که مقامات امنیتی آمریکا از بیان آن وحشت دارند. رسانه‌های آمریکایی از زمان انتشار اخبار مربوط به جاسوسی روسیه در ایالات متحده تحت فشارهای دولتی برای انتشار کنترل شده خبر‌ها قرار دارند.
شوروی و آمریکا در دوران جنگ سرد به غیر از مسابقه تسلیحاتی جنگ اطلاعاتی عظیمی داشتند. در آن برهه از تاريخ برلین به‌عنوان مقر اصلی این رویارویی همواره پر از جاسوسان چندملیتی بود که فیلم‌های سینمایی بسیاری درباره آن ساخته شده است. از جمله شخصیت‌های بسیار پرطرفدار فیلم‌های جاسوسی و کمیک استریپ جاسوس بریتانیایی جمیز باند بود که خودروی آستین‌مارتینش نیز هوداران مخصوص به خود را داشت. میان جیمز باند، جاسوس تخیلی بریتانیایی و آنا چپمن روس تفاوت‌ها و شباهت‌های قابل توجهی وجود دارد. البته که آنا آستون‌مارتین نمی‌راند اما از جوهر‌های نامرئی برای نامه‌نگاری استفاده می‌کرد. او یک اشراف‌زاده نیست اما پدرش مامور سابق KGB سازمان امنیت خارجی اتحاد شوروی بوده است. این سازمان اکنون نامش به FSB تغییر کرده اما به نظر می‌رسد اهدافش مانند دوران شوروی پیگیری می‌شود. ابعاد جاسوسی روسیه در آمریکا به قدری گسترده است که مقامات امنیتی آمریکا از بیان آن وحشت دارند. رسانه‌های آمریکایی از زمان انتشار اخبار مربوط به جاسوسی روسیه در ایالات متحده تحت فشارهای دولتی برای انتشار کنترل شده خبر‌ها قرار دارند.روسیه هنوز هم هرگونه ارتباط با شبکه 11 نفری جاسوسان دستگیر شده در آمریکا را رد می‌کند اما ماجرای آنا چپمن یا به عبارت صحیح‌تر آنا کوشچنکو سیر داستان را تغییر داده است. سرویس‌های امنیتی بریتانیا نیز در قبال ماجرای دستگیری چپمن از خود واکنش نشان داده‌اند. چپمن همراه شوهر سابقش در بریتانیا زندگی می‌کرد و به نظر می‌رسد وی در انگلستان به فعالیت‌های جاسوسی می‌پرداخته است. والکس چپمن اکنون درباره اتهام وارده به همسر سابقش سخن می‌گوید. او مي‌گويد از شنیدن اینکه آنا در آمریکاست متحیر شده زیرا همیشه می‌گفته نمی‌خواهد به آمریکا برود و از آنجا متنفر است. اما رسانه‌های آمریکا خلاف این موضوع را به نقل از آنا منتشر کرده‌اند. آنا گفته است همیشه آمریکا را دوست داشته و زندگی آمریکایی برایش جذاب بوده است. اکنون مقامات اطلاعاتی در انگلیس سرگرم بررسی این مساله هستند، آیا آنا در زمانی که با شوهر انگلیسی خود زندگی می‌کرده با سازمان جاسوسی روسیه KGB در ارتباط بوده است یا خیر و اینکه آیا در مدت اقامتش در انگلیس به استخدام سازمان اطلاعات خارجی روسیه درآمده است؟ آنا به شوهر سابقش گفته پدرش در زمان اتحاد شوروی سابق مامور KGB بوده و پدرش در زندگی آنا همه چیز او را کنترل می‌کرده است. شوهر سابق خانم جاسوس درباره ملاقات با پدر همسرش می‌گوید: ما با پدر آنا در زیمبابوه زمانی که دیپلمات بود ملاقات کردیم، بنابراین بازداشت او به‌عنوان جاسوس مرا شگفت‌زده نکرد. این در حالی است که مناسبات میان مسکو و واشنگتن رو به بهبود است و 2 کشور تلاش می‌کنند بر این موضوع سرپوش بگذارند. میان باراک اوباما و جان مک‌کین در نحوه برخورد با روسیه تفاوت‌های عمده‌ای وجود داشت. مک‌کین با حمایت از انقلاب‌های رنگی هوادار محدود کردن روسیه و بيرون کردن این کشور از مجموعه کشورهای عضو گروه 8 بود در حالی اوباما برخلاف او هوادار همکاری بیشتر با روسیه بود. در سفر اخیر رئیس‌جمهور روسیه، اوباما و مدودف گفت‌وگو‌های 2 نفره‌ای را بدون حضور مترجم انجام داداند. محور این گفت‌وگو منتشر نشده اما به نظر می‌رسد رهبران 2 کشور مناسباتی همانند 2 شریک دارند تا 2رقیب يا دشمن. مسائل در آسیای مرکزی نشان داد واشنگتن روسیه را در حیاط خلوتش رها کرده و در مقابل مسكو نيز بالگرد‌های«مي26» با نام ناتو«هاله» را برای ترابری نیرو و تجهیزات در اختیار نیروهای چندملیتی در افغانستان قرار داده است.
نئوکان‌ها در آمریکا همواره از همکاری میان فدراسیون روسیه و ایالات متحده حمایت کرده و خواستار نزدیکی میان 2 کشور بوده‌اند. در مقابل جناح محافظه‌کار در 2 کشور به دنبال بازتولید اختلافات جنگ سرد است. مسأله جاسوسان می‌تواند ضربات قابل توجهی به اعتماد ایجاد شده و همکاری‌های سریع 2 کشور وارد کند. این مساله را می‌توان به یک سرعت‌گیر در مناسبات دوجانبه تفسیر كرد. روسیه و آمریکا درباره دفاع موشکی، افغانستان، ایران و اسرئیل، مناسبات میان 2 کره و نحوه مهار چین به توافقاتی دست یافته‌اند که این موضوعات از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در عین حال حضور جاسوسان همانند دوران جنگ سرد در آمریکا نشان می‌دهد جنگ اطلاعاتی میان طرفین ادامه دارد. برخی می‌گویند 300 جاسوس خبره روس در آمریکا فعالیت‌های گسترده‌ای دارند که دستگاه‌های اطلاعاتی آمریکا در تلاش برای ردیابی این افراد هستند. آنچه مسلم است مدودف و اوباما برای پشت‌سر گذاشتن گذشته تاریک که در دوران بوش تشدید شد، راه دشواری را در پیش دارند.