حسین میزان
بن‌بست سیاسی موجود در عراق، این روزها بیش از هر زمان دیگری آزاردهنده به نظر می‌رسد و مردم این کشور را بشدت آزرده‌خاطر کرده است. با اینکه وضع معیشتی مردم عراق از هر زمانی بدتر شده و مسائلی نظیر کمبود برق و کاهش شدید خدمات رفاهی، تابستان امسال را بیش از هر زمان دیگری داغ کرده است اما این دست موضوعات دغدغه اصلی عراقی‌ها محسوب نمی‌شود.
عدم تشکیل دولت عراق، ماه‌ها پس از برگزاری انتخابات پارلمانی، دموکراسی نوپا و در عین حال شکننده عراق را تهدید می‌کند؛ تهدیدی که جنس خارجی دارد و مردم عراق را بشدت نگران کرده است.راهپیمایی گسترده عراقی‌ها در اعتراض به سفر جوزف بایدن، معاون رئیس‌جمهور ایالات متحده، خود گویای همه چیز بود و نشان از خشم شدید مردم عراق داشت. عراق که پس از اشغال به گوشت قربانی شباهت پیدا کرده و هر که از راه می‌رسد تکه‌ای از آن برمی‌دارد، مدت‌هاست از دخالت‌های بازیگران خارجی نظیر عربستان و ایالات متحده و مهرهچینی آنها رنج می‌برد.این کشورها که عملا از طیف سکولار در عرصه سیاسی عراق حمایت می‌کنند، همه قاعده‌ها را برای رساندن متحدان عراقی خود به قدرت زیر پا می‌گذارند و از هیچ اقدامی در این راه فروگذار نمی‌کنند.بایدن هم هرچند به همراه همسرش با پوشش حضور در میان سربازان آمریکایی همزمان با سالگرد استقلال ایالات متحده در عراق حضور یافت اما عملا اهداف دیگری را در سر می‌پروراند که مذاکرات و دیدارهایش در طول مدت حضور در این کشور به‌خوبی نشان‌دهنده علت‌العلل سفرش به بغداد بود.بایدن در مدت کوتاه سفرش با افرادی نظیر ایاد علاوی، نخست‌وزیر اسبق عراق و رهبر حزب سکولار العراقیه دیدار و رایزنی کرد. علاوی بهترین گزینه ایالات‌متحده برای نخست‌وزیری محسوب می‌شود و همواره از حمایت‌های همه‌جانبه آمریکا و عربستان برخوردار بوده است. اما بایدن تنها به دیدار با علاوی اکتفا نکرد و به دیدار رقبای وی هم رفت و با حکیم و مالکی دیدار کرد تا شاید گره سیاسی موجود در عراق را به نفع علاوی و العراقیه باز کند. اما دخالت‌های آمریکا به نفع متحدانش به همینجا ختم نمی‌شود، اخیراً 35 نماینده پارلمان ایالات‌متحده طی نامه‌ای که با لحنی تهدیدآمیز نگارش شده، از مالکی، نخست‌وزیر عراق خواستند با علاوی در تشکیل دولت همکاری کند و تهدید کرده‌اند که امتناع احتمالی مالکی از این موضوع می‌تواند به روابط بغداد – واشنگتن ضربه بزند.به واقع سران کاخ سفید برآنند تا با اعمال فشار بر گروه‌های عراقی دولت موردنظر خود را که برگرفته از نمایندگانی از بعثی‌ها و جریان‌های سکولار است، به قدرت رسانند. آنها برای رسیدن به این مهم، راهکارهایی هم اندیشیده‌اند. مهم‌ترین راهکاری که ظاهرا مدنظر مقامات آمریکایی قرار دارد، استفاده از حربه سازمان ملل است و آمریکایی‌ها در پی آنند که به بهانه ممانعت از ایجاد بحران سیاسی و امنیتی در عراق و شکستن انسداد سیاسی حاکم بر این کشور، به مهرهچینی در این کشور اشغال‌شده دست بزنند. هرچند نحوه سیاست‌ورزی مقامات عراقی نیز خود به مشکلی لاینحل برای عراقی‌ها بدل شده است؛ سیاستی که منافع فردی را بر منافع ملی ارجح می‌داند و با سهم‌خواهی‌های فردی و حزبی، مانع تشکیل دولت می‌شود و پاسخ حضور 60درصدی مردم عراق را در انتخابات پارلمانی 16 اسفند با دهن‌کجی می‌دهد.این در حالی است که هفته آینده مهلت مقرر برای تعیین رئیس‌جمهور و رئیس‌پارلمان به پایان می‌رسد، حال آنکه هیچ چشم‌انداز مثبتی درباره تعیین مصادیق این 2 پست حساس وجود ندارد. با توجه به اینکه چهارشنبه هفته آینده (23 تیرماه) مهلت قانونی برای تشکیل جلسه رسمی پارلمان و تعیین رئیس‌جمهور و 2 معاونش و همچنین رئیس مجلس پایان می‌یابد، به نظر می‌رسد که نگرانی‌های مردم عراق درباره بحران سیاسی موجود دوچندان شود و البته مجال برای دخالت‌های خارجی بیشتر.عمق اختلاف سیاستمداران عراقی به حدی است که حتی با وساطت‌ها و توصیه‌های آیت‌الله‌العظمی سیستانی هم پر نشده و فضای تاریک حاکم بر این کشور روشن نشده است.در حال حاضر نزاع اصلی میان العراقیه و فراکسیون شیعیان است. العراقیه به رهبری علاوی با تأکید بر اینکه 91 کرسی در مجلس به دست آورده که 2 کرسی بیشتر از دولت قانون است و همچنین با حمایت عربستان و آمریکا از موضع خود برای در دست داشتن سمت نخست‌وزیری عقب‌نشینی نمی‌کند. حال آنکه شیعیان بزرگ‌ترین فراکسیون پارلمانی را با 159 کرسی به خود اختصاص داده‌اند و عملا فاصله بسیاری با العراقیه دارند. اما به نظر می‌رسد که سران العراقیه و حامیان خارجی‌شان به نوعی آلزایمر سیاسی مبتلا هستند که چنین معادله ساده‌ای را برای آنها لاینحل کرده است و سبب شده که 91 را بالاتر از 159 بدانند و حاضر نشوند از زیاده خواهی‌های خود دست بکشند.