همزمان با اکران عمومی «چهلسالگی»، علیرضا رئیسیان کارگردان این فیلم درباره اقتباس از رمان «چهلسالگی» ناهید طباطبایی و روند شکل‌گیری این فیلم گفت: حدود 2 سال و نیم پیش و به‌واسطه فریدون جیرانی این رمان به من پیشنهاد شد و پس از مطالعه از تم محوری رمان، یعنی رابطه سه‌گانه که در طول زمان رخ می‌دهد، خوشم آمد و به همین دلیل با ناهید طباطبایی نویسنده رمان وارد گفت‌وگو شدم. وی با اشاره به تیراژ بالا و تجدید چاپ‌های متعدد رمان «چهلسالگی» گفت: گویا قبل از من کارگردانانی همچون محمدعلی نجفی، رسول صدر‌عاملی، رخشان بنی‌اعتماد و کیانوش عیاری هم برای استفاده از این رمان گفت‌وگو‌هایی داشتند، اما به دلایلی این کار به سرانجام نرسیده بود تا اینکه ما با نویسنده آن مذاکره و حقوق کتاب را خریداری کردیم و بعد با همکاری مصطفی رستگاری سناریوی فیلم نوشته شد.
ترکیب داستانی کلاسیک با رمانی امروزی
رئیسیان معتقد است: اتفاق مهمی که در فیلمنامه «چهلسالگی» افتاد، این بود که ما داستانی کلاسیک مانند «پادشاه و کنیزک» را با رمانی امروزی ترکیب کردیم که این کار تجربه‌ای بسیار جدید در زمینه اقتباس ادبی محسوب می‌شود. وی با اشاره به مشکلاتی که برای اخذ مجوزهای لازم برای آغاز به ساخت این فیلم داشته، گفت: در واقع ساخت چنین فیلمی مانند شروع یک بازی بود که از قبل ما را بازنده کرده بودند. در چنین شرایطی باید با قدرت و ایمان به کار، این راه را طی می‌کردیم و بعد از طی این مسیر نتیجه کار به گونه‌ای بود که فارابی و حوزه هنری اظهار پشیمانی کردند. در واقع تمام جاهایی که باید حامیان فرهنگی این فیلم می‌بودند، از قبل درباره این کار گارد داشتند و ما تازه باید مشکلات قدیمی را حل می‌کردیم.
مدیران میانی بنا به سلایق تصمیم می‌گیرند
رئیسیان در بخش دیگری از صحبت‌هایش با ایسنا، به مشکلات این فیلم با شهرداری اشاره کرد و افزود: ما برای این فیلم با شهرداری قرار‌داد داشتیم، دستور کتبی شهردار و معاونت اجتماعی هم بود، اما با این وجود یک مدیر رده میانی به شیوه دیگری تصمیم گرفت. متاسفانه همواره این مشکل برای ما وجود دارد که با مدیران اصلی سر و کار نداشته و مدیران میانی هم بنا به سلایق خود تصمیم می‌گیرند. وی ادامه داد: در این میان هیچ‌کس هم پیدا نمی‌شود که بابت مسائل مختلف توضیح بخواهد و بگوید فیلمی مثل «کارناوال مرگ» که دوبار هم روی آن سرمایه‌گذاری شده است، اکنون کجاست و در چه وضعی قرار دارد و نقش شهرداری در سرمایه‌گذاری آن چیست؟
فیلمنامه‌نویس حرفه‌ای نداریم
این کارگردان درباره فیلمنامه «چهلسالگی» و چگونگی شکل‌گیری آن هم توضیح داد: نقصی که اکنون در بسیاری از فیلمنامه‌های ایرانی وجود دارد، به این دلیل است که ما اصولا فیلمنامه‌نویس حرفه‌ای نداریم. این حرفه دارای صنفی مستقل است، اما 90 درصد از فیلمنامه‌هایی که کار می‌شود یا از بیرون این صنف آمده یا توسط خود کارگردان نوشته شده است. متاسفانه حرفه‌ای بودن در حیطه فیلمنامه‌نویسی فاقد هویت یا معنا شده و شاید در این میان یکی از دلایل اصلی خود صنف است که نتوانسته دایره حرفه خود را گسترش دهد. البته از سوی دیگر ما در بیشتر مواقع با کارگردانانی مواجه شویم که خیلی حرفه‌ای برخورد نمی‌کنند و من فکر می‌کنم که وضعیت اسفبار فیلمنامه‌ها هم به ماهیت حرفه‌ای و صنفی این رشته بازمی‌گردد. رئیسیان در ادامه با اشاره به اینکه «چهلسالگی» را به تهیه‌کنندگی و سرمایه‌گذاری خودش ساخته است، گفت: تجربه این فیلم بسیار سخت بود و موجب شد من از نظر هنری چند سال پیرتر شوم. البته من در فیلم‌های دیگرم هم سرمایه‌گذار خودم بودم و تا حد بسیاری تهیه را هم برعهده داشتم، اما با این وجود «چهلسالگی» مرا پیر کرد. در این میان برخی جاها مانند شهرداری هم فیلم را تنها گذاشتند و سختی‌های این کار را چند برابر کردند.
درباره سرنوشت «پرونده هاوانا»
رئیسیان درباره ساخته قبلی‌اش «پرونده هاوانا» و وضع اکران آن هم گفت: آن فیلم به سرنوشت سوژه‌اش دچار شد چراکه موضوع «پرنده هاوانا» درباره یک پرونده بیوتکنولوژیک بود که در نهایت بازمی‌ماند. اکنون خود فیلم هم وضع روشنی ندارد و به‌رغم اینکه 3 سال پیش پروانه نمایش گرفته است، همچنان به نمایش عمومی درنیامده است. حال دلیل اینکه چرا این فیلم اکران نشد و مسؤولان آن زمان وزارت ارشاد نخواستند که این فیلم اکران شود را نمی‌دانم، چراکه مسؤولان باوجود پیگیری‌های ما جوابی نداده‌اند.
کتاب «چهل سالگی» موجود نیست
همزمان با این اظهارات یکی از منتقدان سینما در گفت‌وگویی گفت: در حالی که انتظار بر این بود که همزمان با اکران عمومی فیلم سینمایی «چهلسالگی» ساخته علیرضا رئیسیان فروش کتاب «چهلسالگی» نوشته «ناهید طباطبایی» رو به افزایش گذارد، هیچ نسخه‌ای از این کتاب در کتابفروشی‌ها موجود نیست. عضو انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران افزود: علیرضا رئیسیان چهلسالگی را بر اساس کتاب نه چندان مشهوری به همین نام ساخته است. فیلم در مقایسه با کتاب قوی‌تر و واجد بن‌مایه‌های مضمونی قابل دفاع‌تری است. تا زمانی که فیلم بر پرده باشد کتاب نیز از پتانسیل فروش نسبتا مناسبی برخوردار خواهد بود. با این اوصاف بهتر بود که ناشر با چاپ مجدد کتاب به عطش کتابخوان‌های حرفه‌ای و دوستداران سینمای ایران و فیلم‌های اقتباسی پاسخ شایسته‌ای می‌داد و از فرصت پیش آمده برای بازاریابی و معرفی مجدد کتاب ناهید طباطبایی بهره می‌برد.