جام زير سايه كاتالان‌ها

شروین طاهری

در پایان یک ماه شور فوتبال، جام روی دستان کاپیتان رئال‌مادرید، سمبل پادشاهی اسپانیا، بالا رفت اما کمتر کسی از این حقیقت غافل ماند که این روح کاتالونیاست که در کالبد اسپانیا دمیده شده است.

نه دل‌بوسکه سبیلو به‌عنوان سرمربی اسبق رئال‌مادرید و نه چهره‌هایی مثل کاسیاس، سرخیو راموس و چابی آلونسو ستاره‌های فعلی سفیدها نمی‌توانستند از وزن کاتالان – بارسلونایی لافوریا روخا ( لقب تیم ملی اسپانیا) بکاهند چرا که پروسه کاتالانیزه کردن تیم ملی تنها حضور بازیکنان کاتالان یا آنهایی که از سنین پایین در آکادمی باشگاه بارسلونا بالیده‌اند و به ستاره‌هایی چون اینیستا و پدرو رودریگس بدل شده و لقب شهروند افتخاری کاتالونیا را دریافت کرده‌اند خلاصه نمی‌شد که استقلال‌طلبان با سبک بازی سیال و بی‌بدیل‌شان بر اسپانیا و جام‌جهانی حکومت می‌کردند تا جايی که در بین مردم دنیا لقب «کاتالان‌های سرخ» جای لقب سلطنتی و سنتی «لشکر سرخ‌ها» را بر تارک تیم قهرمان جهان گرفت.

وقتی آندرس اینیستا، گل قهرمانی را جشن می‌گرفت با کندن پیراهنش شعاری را روی لباس زیرش نمایان ساخت که البته اصلا سیاسی نبود و هیچ اشاره مستقیمی هم به نام کاتالونیا در آن نشده بود اما بسیاری از مردم اسپانیا و طرفداران بی‌شمار بارسا در سراسر جهان می‌دانستند جمله «ژارکه همیشه با ماست»، به ریشه‌های کاتالانی عمیق این بازیکن ظاهرا غیر کاتالان اهل لامانچا در ایالت جنوبی شرقی آلباسته بازمی‌گشت. «ژارکه» که اسپانیایی‌ها دوست دارند نام او را با تلفظ رسمی کاستیانو (زبان اسپانیولی رسمی) یعنی «خارکه» صدا بزنند، همان کاپیتان فقید اسپانیول است که پیش از آغاز فصل سپری شده 10-2009 در جریان تمرینات آماده‌سازی همشهری‌های بارسا در ایتالیا به شکلی ناگهانی در اتاقش دچار ایست قلبی شد. تا اینجا ظاهرا ماجرا کاملا بی‌ربط به نظر می‌رسد اما نکته اینجاست که «دانیل ژارکه» نماد نسلی از استعدادهای برخاسته از کمپ لاماسیا یا همان آکادمی بارسلونا بود که اینیستا درخشان‌ترین چهره آن نسل محسوب می‌شود.

تقدیم گل قهرمانی به ژارکه در گذشته توسط اینیستا به عمق پیوندهای او با بارسلونا بازمی‌گشت. آندرس کوچک از 12سالگی در لاماسیا بالید و در تمام سال‌هایی که به ستاره شدنش در جام‌جهانی جوانان 2003 امارات منجر شد، ژارکه، کاپیتان کاتالان تیم ذخیره‌های بارسا و تیم ملی جوانان اسپانیا از او حمایت می‌کرد. «این گل تقدیم می‌شود به ژارکه، به خانواده‌ام، به همه مردم. این نتیجه کار سخت در طولانی‌مدت و بسیاری لحظات دشوار است.» این عبارت کاملی بود که اینیستا روی زیر پیراهنش حک کرده بود و بعید نبود اگر پدرو رودریگس پدیده جوان این فصل بارسا و اسپانیا هم گل می‌زد عبارتی مشابه زیر لباسش جلب نظر می‌کرد.

این 2 کاتالان افتخاری در کنار 6 کاتالان دیگر پیکه، پویول، کاپدویا، فابرگاس، بوسکتس و ژاوی اسکلت اصلی قهرمان جهان را تشکیل می‌دادند در حالی که 2 کاتالان دیگر (فرناندو ناوارو و ویکتور والدس) در کنار یک محصول دیگر لاماسیا (پپه رینا) روی نیمکت می‌نشستند و تازه به این لشکر برخاسته از کاتالونیا، 2 ستاره تازه‌وارد به جمع آبی‌و‌اناری‌ها را هم اضافه کنید؛ داوید ویا و خوآن ماتا.

غلبه روح کاتالان بر روح اسپانیایی در اواخر بازی مرحله يك چهارم نهايي مقابل پاراگوئه به اوج رسید. به مدت 20 دقیقه در جام‌جهانی و برای نخستین بار در تاریخ فوتبال اسپانیا شاهد آن بودیم که 8 کاتالان نسبی یا افتخاری تیم پادشاهی را به لشکر سرخ‌های کاتالان تبدیل کرده بودند. این روندی بود که 4 سال پیش توسط لوئیس آراگونس پیرمرد خردمند فوتبال ماتادورها و یکی از تنها مربیانی که تجربه توامان مربیگری رئال و بارسا را داشته آغاز شد. او گوتی و رائول 2 چهره شاخص رئال‌مادرید را پس از شکست اسپانیا در جام‌جهانی 2006 کنار گذاشت و به تدریج تعداد کاتالان‌ها (یا بارسلونایی‌ها) دعوت شده را به 12 نفر رساند. او از همان زمان می‌دانست تلفیق سبک برنده بارسا با انگیزه خودنمایی کاتالان‌ها می‌تواند به یک معجزه منجر شود. این معجزه در یورو 2008 رخ داد و اسپانیایی که همواره به چند قومیتی بودن و چند دستگی تیمی متهم می‌شد با سبکی واحد و به لطف اسکلت کاتالان سرانجام یک قهرمانی بزرگ را جشن گرفت. دل‌بوسکه هم آنقدر باهوش بود تا سیاست آراگونس را ادامه دهد و اسکلت کاتالان را بزرگ‌تر کند تا به جامی بزرگ‌تر دست پیدا کند. او در 2 سال گذشته هرگز سعی نکرد تغییری کلی در بنای ایجاد شده توسط آراگونس پیر ایجاد کند یا آنکه بخواهد ارتباط فامیلی‌اش با باشگاه رئال مادرید را ارجحیت بخشد. آنهایی که سال‌هاست بازی‌های ملی اسپانیا را دنبال می‌کنند، به‌خوبی متوجه پر رنگ شدن انگیزه‌های تیمی و فردی شده‌اند و از طرف دیگر ناسیونالیست‌های متعصب کاتولونیا هم خود را با این دل‌خوش می‌کنند که این تیم ملی پنهان کاتالونیاست، تیمی که هرگز توسط فیفا و یوفا اجازه خودنمایی در رقابت‌های رسمی را پیدا نکرده است اما تکاپوی ماه‌های اخیر این تیم با یوهان کرویف و پیروزی بر آرژانتین مارادونا در زمستان سال گذشته، انگیزه‌های کاتالان‌ها را چند برابر کرده بود. اما خط داستان حماسی مشترک اسپانیولی‌ها و کاتالان‌ها در جام جهانی در حاشیه فوتبال می‌شکند، آن هم درست یک روز مانده به فینال جام مقابل هلند. شنبه گذشته 5/1 میلیون کاتالان در خیابان‌های بارسلونا علیه حکم اخیر دادگاه قانون اساسی اسپانیا در مادرید به راهپیمایی پرداختند، چرا که در واقع حکومت مرکزی به بهره‌برداری از پروسه کاتالانیزه شدن تیم ملی اسپانیا پرداخته و اتحاد فوتبالي جدایی‌طلبان ایالت برجسته شمال شرقی شبه‌جزیره ایبری با بدنه اصلی اسپانیا را مغتنم شمرده تا آن را اتحاد سیاسی کاتالان‌ها با اسپانیا تعبیر کند. دادگاه قانون اساسی اسپانیا در نخستین روزهای آغاز تب جام جهانی بود که حکم خودمختاری دولت کاتولونیا را پس گرفت و درست پس از صعود اسپانیا به فینال هم رای نهایی را صادر کرد. کاتالان‌ها که با هنرنمایی تیمی که در واقع آن را تیم ملی پنهان خود می‌دانستند به وجد آمده بودند ناگهان با یک سرقت سیاسی مواجه شدند و به خیابان‌های بارسلونا ریختند. پویول و ژاوی هم در جشن قهرمانی اسپانیا هم تیمی‌های قدیم و جدیدشان در بارسلونا را وسط زمین گرد آوردند تا یک حلقه نمادین کاتالان 11 نفره تشکیل دهند و در وسط حلقه پرچمی را که انگار از تکرار متوالی نوارهای زرد و سرخ پرچم اسپانیا تشکیل شده بود جلوی 700 میلیون بیننده جهاني بازی فینال به اهتزاز در آورند.آن پرچم کاتالونیا بود!

واكنش‌هاي مربيان

سرمربی هلند، فان مارویک در نشست خبری بعد از بازی گفت: اول از همه می‌گویم که بهترین تیم حاضر در آفریقای‌جنوبی عنوان قهرمانی را با شایستگی به دست آورد اما داور در این دیدار اشتباه‌های فراوانی داشت. او هرگز نتوانست بازی را کنترل کند. اصلا دوست ندارم به مسائل حاشیه‌ای توجه کنم اما اگر به دیدار اسپانیا مقابل سوئیس نگاه کنیم می‌بینیم آنها هم در آن دیدار به عملکرد داور بسیار معترض بودند. فان مارویک درباره قضاوت هاوارد وب می‌گوید: اگر کمی با دقت این بازی را در نظر بگیریم، متوجه خواهیم شد که او در این دیدار تحت تاثیر قضاوت ناعادلانه علیه اسپانیا در دیدار نخست قرار گرفته بود. خطاهای زیادی صورت گرفت که تعدادی از آنها بسیار خشن بود اما این خطاها از سوی 2 تیم صورت گرفت و تنها ما مقصر نبودیم. اجازه دهید یک چیز را برای‌تان روشن کنم، سبک بازی ما به هیچ وجه درگیرانه نبوده و نیست. این دیدار به دلیل حساسیت بیش از حد به خشونت کشیده شد اما در سایر دیدارهای این جام، شاهد این خشونت نبودیم». ویسنته دل بوسکه، سرمربی اسپانیا هم گفت: لحظه‌ای فراموش‌نشدنی است. می‌خواهم به هلندی‌ها هم تبریک بگویم؛ آنها برای ما دردسرهای زیادی درست کردند. در دیدار پایانی هر 2تیم به حمله فکر می‌کردند و این واقعا قابل ستایش بود. واقعا نمی‌دانم از چه واژه‌هایی برای توصیف خوشحالی‌ام استفاده کنم. شادی مردم اسپانیا چیزی فراتر از موفقیت در یک رویداد ورزشی است.