اولی هسه:
زمان برگزاری یک جشن میتواند زمانی برای اندیشیدن باشد به همین دلیل تمام بعدازظهر جمعه غرق در افکارم بودم. این نودونهمین سالگرد تاسیس باشگاه محبوبم، بورسیا دورتموند بود و من به 12 ماه پیشرو میاندیشیدم تا پس از آن بتوانیم سالگرد یکصد سالگی آن را نیز جشن بگیریم، این در حالی بود که مهمترین رویداد روز جشن، صحبتهای بیسروته درباره باشگاه و نقطه عطف آن خیر و برکت دادن پرچم باشگاه به دست دستیار اسقف اعظم کلیسای (ترینیتی) Trinity بود. هدفم از بیان این صحبتها این است که حتی وقتی در حال پرسه زدن در اطراف باشگاه هستم، وقتم را برای دیدن چنین مزخرفاتی هدر نمیدهم، چه رسد به اینکه در مکانی مقدس مانند کلیسا به هلهله و شادی بپردازم. با این همه، باید بگویم باشگاهی که بدین شکل مراسم جشن خود را برپا میکند، از ویژگیهای یک باشگاه، تنها «موجودیت» خود را با خود یدک میکشد زیرا همه آگاهند که کلیسا دل خوشی از فوتبال ندارد و جهت رسیدن به مقاصد خود، تمام آنهایی که به فوتبال عشق میورزند را با مرتدها مقایسه میکند. هواداران باشگاه دورتموند، روزهای نهچندان دوری را به خاطر میآورند که کشیش محلی در خطابه خود با طعنه درباره فوتبال صحبت میکرد و به اعضای اتحادیه که در قلمرو کلیسا بودند دستور داد تا دست از بازی فوتبال بردارند. او همچنین بدون اطلاع قبلی وارد یکی از جلسههای تاسیس باشگاه شد تا تمامی کسانی که به عقیده او گمراه شده بودند را نجات دهد یا به اصطلاح خودی نشان داده باشد. این عمل مقدمه مشکلها و دشمنیها در سالهای بعد بود. برنامههای کلیسا درست زمانی برگزار میشد که با زمان بازیهای فوتبال تداخل داشته باشد تا مردم مجبور شوند از میان غرق شدن در مادیات و رستگاری یکی را انتخاب کنند.
خب، ممکن است درباره کلیسا کمی تند رفته باشم. شاید برگزیدن یک باشگاه و بازخوانی تاریخ آن، تنها حالتی برای جبران مافات باشد ولی معتقدم باید به این موضوع که چقدر از تاریخ فوتبال خود اطلاع داریم و چقدر نگران آن هستیم فکر کنیم. بالاخره اینکه کجا و چطور آن را به دیگران شناساندهایم. صبح روز جشن، باشگاه با افتخار موزهای را در ساختمان اداری افتتاح کرد. آیا این عجیب نیست که 99 سال زمان از تاریخ باشگاه بگذرد و شما چیزی در خارج از زمین مسابقه داشته باشید و به آن مباهات کنید؟ البته باشگاه پیش از این موزه داشت ولی با آن مجموعه ناچیزی که در خود جای داده بود، پشت فروشگاه باشگاه پنهان بود و زیاد به چشم نمیآمد. ساخت موزه جدید از نظر من کاری عبث بود؛ شک نکنید. زمانی که به مرور خاطرات گذشته میپردازیم، ممکن است بسیاری از اتفاقها را به خاطر نیاوریم. این موضوع خیلی هم غیرعادی نیست. پس از سالها بحث و برنامهریزی، طرحریزی و تشکیل جلسههای فراوان هنوز هم در آلمان موزه ملی فوتبال وجود ندارد، مسالهای که آن را از یاد بردهایم. البته ممکن است در اوایل سال جاری میلادی تصمیماتی در این باره گرفته شود. دورتموند و گلزن کرشن، شهرهایی هستند که جهت این کار در نظر گرفته شدهاند ولی من به انجام آن مطمئن نیستم. این موضوعی است که فوتبال آلمان درباره آن کوتاهی کرده است. زمانی که موزه ملی فوتبال انگلستان در شهر پرستون افتتاح شد، از آن بهعنوان نخستین و بزرگترین موزه فوتبال یاد شد ولی هیچکس به این موضوع توجه نکرد که موزه در سال 2001 افتتاح شده است یعنی 129 سال پس از نخستین بازی بینالمللی فوتبال. این در حالی است که موزه راگبی در سال 1996 در تیکینهام افتتاح شد، موزه گلف در سنتاندروز و در سال 1990، موزه NFL در سال 1963، موزه اسبسواری در سال 1950 و هواداران بیس بال نیز از اوایل سال 1939 تاریخ خود را ثبت کردهاند. زمانی که پله در ماه سپتامبر موزه پرستون را افتتاح کرد، در سخنرانی خود چنین گفت: موزههای بسیاری دردنیا وجود دارند ولی تا به حال موزهای به فوتبال اختصاص نیافته بود. او در این زمینه اشتباه کوچکی مرتکب شده بود زیرا موزههای مربوط به فوتبال وجود داشتند ولی تعداد آنها زیاد نبود. در نخستین سالگرد افتتاح موزه پرستون در میانههای سال 2006 اعلام شد که این موزه به کشورهایی چون اسپانیا، هلند، ژاپن، کره، آلمان، برزیل و اروگوئه توصیه میکند تا موزههایی درباره تاریخ فوتبال خود تاسیس کنند.
تنها برزیل است که اقداماتی در این زمینه انجام داده ولی دیگر کشورها در این باره حتی تشکیل جلسه نیز ندادهاند. اگر تصور میکنید به تاریخ فوتبال اهمیت داده نمیشود در اشتباه هستید. فیلم بازیهای جام جهانی 1954 تنها چند سال پس از جام جهانی از بین رفت و در سال 1983 جام اصلی «ژول ریمه» از محل اصلی نگهداری آن در پایگاه اصلی فیفا به سرقت رفت. در 1996، سه شرکت انگلیسی توپ فینال جام جهانی 1966 را از هلموت هالر خریدند و آن را در ایستگاه واترلو به نمایش گذاشتند تا بازدیدکنندگان امضاهای یادبود کسانی که در فینال بازی کرده بودند را تماشا کنند، این در حالی بود که توپ از این کار آسیب فراوانی دید. مارک بوشل، سخنگوی موزه پرستون اعلام کرد: «توپ در معرض تابش مستقیم نور خورشید قرار گرفت و تمامی امضاها از بین رفتند». برخلاف بسیاری از این رویدادها، بسیاری از وسایلی که مربوط به فوتبال هستند از سوی اشخاص مجموعهدار جمعآوری میشوند تا مردم از دیدن آنها لذت ببرند. هشت سال پیش نمایشگاه فوقالعادهای در اوبرهاوزن در گرامیداشت یکصد سالگی اتحادیه فوتبال آلمان برگزار شد، این نمایشگاه به مدت پنج ماه ادامه داشت و بیش از 215 هزار نفر از آن دیدن کردند. این یعنی آمار فوقالعاده 1250 بازدیدکننده در روز.
مترجم: عليرضا شاملو