مرتضي يادگاري:
عمر روزهای خوب گنبد سلطانیه بسیار کوتاه بود و اکنون دوباره ساخت و سازهای اطراف این بنا موجب شده تا گنبد سلطانیه در معرض خطر قرار گیرد. همزمان با مطرح شدن بحث ساخت و سازها دبیر کل کمیسیون ملی یونسکو در ایران گفته است که اگر ساختوسازهای اطراف گنبد سلطانیه که این روزها اخبار آن به گوش میرسد، خارج از ضوابط میراث جهانی باشد و این موضوع به تایید کارشناسان یونسکو هم برسد، این اثر در فهرست میراث در خطر قرار ميگيرد.
محمدرضا سعیدآبادی، دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران در اینباره گفت: «خبر ساخت و ساز بیش از 60 مغازه در عرصه شهر مدفون سلطانیه و در منظر فرهنگی گنبد جهانی سلطانیه به تازگی شنیده میشود و در صورتی که کارشناسان پس از بررسی متوجه خطری از سوی این ساخت و سازها برای سایت گنبد سلطانیه شوند، این اثر مورد تهدید یونسکو قرار گرفته و احتمال آن دارد که در فهرست میراث در خطر قرار گیرد». سعیدآبادی همچنین به CHN گفت: «نخست، سازمان میراث فرهنگی بهعنوان متولی امر حفاظت از آثار تاریخی کشور باید در جریان قرار گیرد. از آنجایی که سایت گنبد سلطانیه جزو آثار نهگانه ایران در فهرست میراث جهانی محسوب میشود، نباید به گونهای عمل کرد که این اثر در فهرست میراث در خطر یونسکو قرار گیرد».
وی در ادامه گفت: «من معتقدم که میراث فرهنگی با توجه به دغدغههایی که دارد اجازه نمیدهد این ساخت و سازها اتفاق بیفتد و به شکل یک کار کارشناسانه آن را پیش خواهد برد». این در حالی است که چندی پیش ساختوسازها با ریخته شدن آجرها در محوطه آغاز شده بود که سازمان میراث فرهنگی مانع از انجام آن شد. همچنین پیش از این نیز بخشی از محوطه بوسیله لودرها گودبرداری شد که دوباره این کار با مخالفت سازمان میراث فرهنگی زنجان مواجه شد و در نهایت نیز گودبرداری دوباره پر شد.
چندی پیش نیز رئیس دفتر منطقهای یونسکو در تهران درباره ساخت و سازهای اخیر سایت میراث جهانی گنبد سلطانیه، بر جلوگیری از تکرار تجربه تلخ میدان نقش جهان اصفهان تاکید کرد. براساس مصوبات دفتر میراث جهانی یونسکو، هرگونه تخطی در حریم درجهیک و منظر آسمانی و فرهنگی آثار ثبتی میتواند منجر به پیوستن یک اثر میراث جهانی به فهرست میراث در خطر شود. شهر تاریخی سلطانیه به دوره ایلخانی مربوط میشود و اکنون زیر خاک مدفون است. گمانهزنیهای باستانشناسی نشان میدهد بقایای این شهر همراه آثار قابل توجهی در زیر خاک مدفون مانده و میتوانند مورد مطالعه قرار گیرند. گنبد سلطانیه هفتمین اثر ثبتی ایران در فهرست میراث جهانی است که ارگ سلطانیه و منظر فرهنگی آن را دربرمیگیرد.