۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۴:۰۴
گام به گام تا ساخت امپراتوری

نورسلطان؛ پادشاهی که تاجگذاری نکرد

 

 

 

نورسلطان نظربایف رئیس‌جمهور قزاقستان از سال 1989 در این جمهوری شوروی که یکی از میراث‌داران صنایع عظیم دوران کمونیستی است بر مسند قدرت نشست. تحولات در سال‌های 90 تا 91 موجب شد نظربایف بتواند پایه‌های قدرت خود را تثبیت کند و اکنون در سال 2010 میلادی 21 سالگی دولت نظربایف در قزاقستان جشن گرفته می‌شود. نظربایف کار را تا جای پیش برد که قزاق‌ها از او به عنوان یک نجات دهنده ملی و رهبر معنونی یاد کنند. مجسمه‌ها و عکس‌هایش در سراسر قزاقستان دیده می‌شود. کلاس‌های درس دانشکده‌های فنی و پزشکی و حتی بیمارستان‌ها به عکس نظربایف مزین هستند. قرار بود نام پایتخت قزاقستان از آستانه به «نور‌سلطان» تغییر کند که این امر با مخالفت‌هایی در این کشور همراه شد. نظربایف 6 جولای تولد 70‌سالگی‌اش را جشن گرفت. او اکنون در انتظار طرح پارلمان قزاقستان است که همانند سفرمرات نیازف رئیس‌جمهور سابق ترکمنستان تبدیل به یک رهبر ملی شود. نیازف که متولد 19 فوریه سال 1940 بود در سال 1985 به عنوان رهبر حزب کمونیست ترکمنستان انتخاب شد، وی تا سال 90 به عنوان رهبر ترکمنستان فعالیت کرد. حزب کمونیست ترکمنستان در سال 90 به یک بنگاه کوچک تابلو‌سازی سفارش داد تا برای سردر ساختمان در عشق‌آباد و دیگر شهرهای ترکمنستان تابلویی را با نام حزب دموکراتیک ترکمنستان آماده کند. همه چیز در آسیای مرکزی با تغییر نام حل و فصل شد و هیچ‌‌کس اعتراضی به چرخه ناقص اطلاعات و بحران‌های اجتماعی در نطفه خفه شده در این منطقه نکرد. سال 2006 بعد از گذشت 21 سال حاکمیت ترکمن باشی به پایان رسید. کتاب او را در ترکمنستان همه دانش‌آموزان باید می‌خواندند و همراه یکی از سایوز‌ها به فضا فرستاده شده بود تا جاودانه شود. نکته‌ای که درباره ترکمن‌باشی باید به آن توجه داشت آن است که تنها خود‌ او و اطرافیان محدودش باور داشتند «رهبر همه ترکمن‌هاست».

نظربایف با نیازف تفاوت‌هایی دارد؛ او نیازی به ساخت مجمسه از خودش ندارد زیرا هیچ رقیبی در قزاقستان باقی نمانده است. نظربایف همه قزاقستان را به نام خود ثبت کرده است. او پدر هشتمین کشور وسیع جهان است. همه مسائل قزاقستان با ابتکار و نقطه نظر نظربایف حل و فصل می‌شود. او بیش از یک رهبر سیاسی شبیه به نماینده خدا در قزاقستان است. سال 2000 نقطه عطفی در تاریخ قزاقستان به شمار می‌رود. قانونی در این سال به تصویب پارلمان رسید که همه امور قزاقستان در داخل و خارج از کشور زیر نظر رئیس‌جمهور قرار گرفت. نظربایف فرا قانون در قزاقستان است که نمی‌توان درباره او هیچ اظهارنظری کرد. نظربایف رهبریت حزبی به نام «نور اتان» (روشنی سرزمین مادری) را برعهده دارد که جایگزین حزب کمونیست در این کشور شده است. در این موضوع که نظربایف یک رژیم توتالیتر در قزاقستان ایجاد کرده است شکی وجود ندارد اما این سوال اساسی وجود دارد که آیا در منطقه آسیای مرکزی و قفقاز می‌توان شکل دیگری از رژیم‌های سیاسی را متصور شد یا خیر؟ تجربه گرجستان و قرقیزستان به عنوان 2 نمونه متضاد اما تا حدودی شبیه، مدل‌سازی در آسیای‌مرکزی و قفقاز را با مشکل روبه‌رو کرده است. نظربایف همه پارلمان در کشورش را در اختیار دارد. تنها چند نماینده مستقل در پارلمان قزاقستان حضور دارند که تعداد آنها بسیار اندک است. هیچ حزب سیاسی در این کشور فعالیت نمی‌کند و روزنامه‌ها و شبکه‌های تلویزیونی نیز در انحصار دولت هستند. نظربایف گفته است، حاضر نیست رئیس‌جمهور دائمی قزاقستان باشد اما در اینکه او یک آریستوکراسی نیم‌بند را ایجاد کرده است نمی‌توان شبهه‌ای وارد کرد. رژیم‌های سیاسی در آسیای مرکزی و قفقاز با مفاهیم پایه‌ای از دموکراسی‌های پارلمانی که در اروپا در حال اجراست آشنا نیستند. کشورهای این منطقه طی 20 سال گذشته از یک جریان محافظه‌کار توتالیتر به یک جریان مشابه سویچ کرده‌اند و حاضر به همراهی با جهان پیرامون خود نیستند، در حالی که دولت‌های ملی نیز براساس استاندارد‌های دوران اتحاد شوروی رژیم‌های آزاد‌تری را بنا نهاده‌اند که به آن می‌بالند. اما توسعه‌یافتگی سیاسی و اجتماعی انسان نوین شوروی در سال‌های دهه 1980 با عقبگرد سریعی در طول 30 سال گذشته همراه بوده است. سند «بلووشکایا پوشکا» در دسامبر 91 در حالی امضا شد که نظربایف یکی از معماران اصلی دولت‌های مستقل در فضای پسا‌شوروی بود. او این موضوع را درک کرده بود که کشور نوپایش آمادگی کامل برای استقلال را ندارد و در این راه بر میراث شوروی امپراتوری خود را بنا نهاد. بر سردر دفتر کار نظربایف این جمله از شاعر مشهور روس نوشته شده است: «دولت تنها با مدل اروپایی‌اش قادر به بقاست.» به همین جهت ریاست قزاقستان بر سازمان امنیت و مشارکت اروپا با جدیت پیگیری و دنبال شد. نظربایف اگر به شعار محبوبش توجه کند باید بزودی راه‌های زندگی آزاد‌تر را برای مردم کشورش فراهم سازد. فساد اداری و عدم توسعه‌یافتگی متناسب به همراه مهاجرت نخبگان به خارج مشکلاتی است که نور سلطان 70 ساله با آن روبه‌رو است.

ارسال نظر
captcha