یک روایت زنانه پیچیده در لفاف تجربه‌های شخصی

میترا صالحی:

«همه انتظار یک سال و نیمه‌ام یک طرف،این چند روز آخر هم یک طرف.روزهای سختی را پشت سر گذرانده‌ام؛ روزهای بلاتکلیفی و سرگردانی که اختیار هیچ چیز دست من نبود و هیچ کاری جز توکل کردن و انتظار کشیدن از دستم بر نمی‌آمد و خدا می‌داند که وقتی انتظار طولانی می‌شود، چقدر کشنده و آزار دهنده است». اینها بخش‌هایی از جملات سفرنامه فائزه ساسانی خواه با عنوان «تا صور اسرافیل» است. او پیش از آنکه به توضیح پیرامون فصل‌های این کتاب بپردازد، می‌گوید: وقتی نگارش این کتاب را آغاز کردم، تمام تلاشم بر این بود که علاوه بر جنبه مذهبی حج به بررسی وجوهی چون جامعه شناسی، جنسیت، بحث عرفی بودن و خرید سوغاتی نیز بپردازم. او درتوضیح بحث عرفی بودن می‌گوید: امروز دیگر سفر حج مبدل به عادتی سالانه شده است ضمن اینکه وقتی به مکه می‌روی، نشانه‌هایی از تقدس زدایی را می‌توانی در اطراف مسجد‌الحرام به‌خوبی احساس کنی. مسجد زیباست اما تحت اشراف برج‌ها و هتل‌های اطراف درآمده است.اشکال کار اینجاست که قد این هتل‌ها و ساختمان‌ها از مناره‌ها بلندتر است. در بخش‌هایی از سفرنامه ساسانی‌خواه نیز به چنین مساله‌ای اشاره شده است و نگارنده در عین انتقاد از بلندی ساختمان‌های اطراف مسجد‌الحرام به کنایه می‌گوید که دنیای سکولار حتی تا پشت دیوارهای مسجد‌الحرام نیز پیش آمده است.او به مسطح بودن مدینه اشاره می‌کند و از مکه می‌گوید که دارای صخره‌های زیادی است.او ادامه می‌دهد: برای من همواره جای این سوال بود که چرا مکه به این شکل واقع شده است. بویژه وقتی به مسجد الحرام می‌رفتم با خود فکر می‌کردم مگر نه این است که انسان‌ها هرچقدر هم که بالا باشند از خداوند هستند.پس چرا ارتفاع این ساختمان‌ها از مسجد بالاتر رفته است. ساسانی‌خواه جزو معدود زنانی است که سفرنامه حج خود را به رشته تحریر درآورده است. او معتقد است: وقتی آدم‌ها به حج می‌روند باید خواسته يا ناخواسته منیت‌ها را کنار بگذارند تا وقتی به پروردگارشان می‌رسند بتوانند با او ارتباط برقرار کنند. او از نگارش سفرنامه به عنوان یک تجربه شخصی یاد می‌کند، تجربه‌ای که وقتی در مقام مقایسه با دیگر سفرنامه‌ها قرار می‌گیرد،به لحاظ روایت متفاوت‌تر است. وی می‌گوید: می‌خواستم روایتی که از حج ارائه می‌دهم، روایتی کاملا زنانه باشد. چه بسا ما در طول سالیان سال، سفرنامه‌ای که به قلم زنان نوشته شده باشد، نداشته‌ایم و اصولا در زمینه سفرنامه‌نویسی چندان فعال نبوده‌ایم به غیر از جلال آل‌احمد و دکتر علی شریعتی. به این ترتیب فکر کردم سفر به حج می‌تواند دارای پتانسیل زیادی باشد تا از این رهگذر فارغ از پرداختن به درونمایه مذهبی حج به بررسی و تحلیل مسائل جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی نیز بپردازیم. او در این کتاب به تبیین روابط میان آدم‌ها از کشورهای مختلف در طول 15 روز می‌پردازد. ساسانی‌خواه با اشاره به اینکه بعضی از خانم‌هایی که در مکه حضور داشته‌اند،بیشترین وقت خود را به جای عبادت در مراکز خرید می‌گذرانند اضافه می‌کند: اگرچه سوغاتی در دین ما امری پسندیده و به آن سفارش شده است اما برای بعضی از زوار،گاه خرید اهمیت بیشتری از عبادت دارد.حتی به چشم دیدم که در حج، زنانی به تهیه سیسمونی یا جهیزیه پرداخته‌اند. این نشان می‌دهد که جنبه‌های سرمایه‌داری همواره از جنبه‌های مذهبی در طول حج پیشی گرفته است. مولف در این کتاب با اشاره به اینکه حج هرگز جدا از زندگی روزمره ما نبوده است، ادامه می‌دهد: در مسجد‌الحرام و مسجد شجره وقتی زیر لب ذکر می‌گویی که خدایا تنها به تو بله می‌گویم و برای تو شریکی قائل نیستم، احساس معنوی خاصی به آدم دست می‌دهد که وصف ناشدنی است.یا وقتی که 7 دور به طواف می‌پردازی، نه بیشتر و نه کمتر، در می‌یابی که هیچ کار خداوند بیرون از قاعده نبوده است. همان جاست که احساس می‌کنی 15 روز برای خوب بودن کم است و آدم‌ها باید قبل از ورود به مکه به تزکیه درونی خود بپردازند. حتی در حج یک ماهه هم آدم فکر می‌کند زمان برای خودسازی اندک است. فائزه ساسانی خواه به بیان یک جمله درباره تجربه شخصی خود از حج بسنده می‌کند و آن اینکه دنیا به طور کلی 3 روز است؛ یک روز می‌آییم، یک روز زندگی می‌کنیم و یک روز هم می‌رویم. کتاب «تا صور اسرافیل» این نویسنده اخیرا در تیراژ هزار نسخه و با قیمت 2500 تومان از سوی نشر سفینه وارد پیشخوان کتابفروشی‌ها شده است.

انتشار نخستین کتاب درباره
تاریخ تئاتر مشهد

نخستین کتاب درباره تاریخ تئاتر مشهد با عنوان «بربسیط بارش مهتاب» نوشته سیدجواد اشکذری توسط انتشارات شاملو وارد بازار کتاب شد. ‌سیدجواد اشکذری‌که از نمایشنامه‌نویسان ‌بنام تئاتر خراسان است این کتاب را با هدف معرفی آثار و زندگی استاد «فریدون صلاحی» از پیشکسوتان عرصه بازیگری تئاتر و سینمای کشور به دست چاپ سپرده است. این کتاب دارای 5 بخش «بررسی آثار»، «گفته یاران»، «گفت‌وگو»، «آثار» و «تصاویر» است و یادداشت‌هایی از هنرمندان مطرحی چون داریوش ارجمند، محمدعلی لطفی، داوود کیانیان، رضا صابری، محمد مطیع، محبوبه بیات، مرحوم امیر قویدل، مهدی صباغی، رضا رضا‌پور و احمد فخر در آن آورده شده است. مرحوم فریدون صلاحی تاکنون علاوه بر حضور در چندین نمایش مختلف در فیلم سینمایی «یار در خانه» ساخته خسرو سینایی نیز نقش‌آفرینی کرده است.