مت پري
« انسان، ماشین، طبیعت خشن!» رابی گوردون آمریکایی اینچنین طبع شوخ خود را در جریان رالی داکار 2009 به رخ می‌کشد؛ جمله‌ای خردمندانه و دلنشین که در عین حال ذات ورزشی طاقت‌فرسا را به کمال توصیف می‌کند، آن هم در زمانی که خطرات عود کرده‌اند و فرشته شانس به طور مداوم با مزاحمت آنهایی روبه‌روست که می‌خواهند صبرش را بیازمایند. نگاهی سریع به رالی داکار 2009 بیندازیم، جایی که این روزها تپه‌ماهورهای بی‌رمق و کلیسا‌مانند «آند» آرژانتین با پوششی پرپشت و یک عالمه پیچ و خم چشم‌انداز خود را پهن کرده‌اند در حالی که این هفته صحرای ترسناک «آتاکاما»ی شیلی در انتظار است. هفته پيش موتورسوار فرانسوی «پاسکال تری» دربه‌در شد (و از دست رفت) و دو راننده بریتانیایی «پل‌گرین» و «ماتیو هریسون» بشدت مجروح شدند در حالی که شرکت‌کنندگان باید با قریب 10 هزار کیلومتر راه‌شنی و صحاری وحشی سر و کله بزنند و خود را از خطر مصون بدارند. به هر حال هریسون از روز جمعه تا به حال هنوز در کماست. مرگ با این رقابت بیگانه نیست. در تاریخ 30ساله رالی داکار، 51 راننده، پرسنل پشتیبانی و تماشاگر یا بومی‌های کنار مسیر جان باخته‌اند. برای شرکت‌کنندگان «انگیزه غایی» بیرون زدن از کنج آسایش و لمس جغرافیایی، فیزیکی و ذهنی مناطقی است که هرگز پیش از این ندیده‌اند و چه‌بسا حتی سر و کله نوع بشر هرگز در چنین جاهایی پیدا نشده باشد.
« انسان، ماشین، طبیعت خشن!» رابی گوردون آمریکایی اینچنین طبع شوخ خود را در جریان رالی داکار 2009 به رخ می‌کشد؛ جمله‌ای خردمندانه و دلنشین که در عین حال ذات ورزشی طاقت‌فرسا را به کمال توصیف می‌کند، آن هم در زمانی که خطرات عود کرده‌اند و فرشته شانس به طور مداوم با مزاحمت آنهایی روبه‌روست که می‌خواهند صبرش را بیازمایند. نگاهی سریع به رالی داکار 2009 بیندازیم، جایی که این روزها تپه‌ماهورهای بی‌رمق و کلیسا‌مانند «آند» آرژانتین با پوششی پرپشت و یک عالمه پیچ و خم چشم‌انداز خود را پهن کرده‌اند در حالی که این هفته صحرای ترسناک «آتاکاما»ی شیلی در انتظار است. هفته پيش موتورسوار فرانسوی «پاسکال تری» دربه‌در شد (و از دست رفت) و دو راننده بریتانیایی «پل‌گرین» و «ماتیو هریسون» بشدت مجروح شدند در حالی که شرکت‌کنندگان باید با قریب 10 هزار کیلومتر راه‌شنی و صحاری وحشی سر و کله بزنند و خود را از خطر مصون بدارند. به هر حال هریسون از روز جمعه تا به حال هنوز در کماست. مرگ با این رقابت بیگانه نیست. در تاریخ 30ساله رالی داکار، 51 راننده، پرسنل پشتیبانی و تماشاگر یا بومی‌های کنار مسیر جان باخته‌اند. برای شرکت‌کنندگان «انگیزه غایی» بیرون زدن از کنج آسایش و لمس جغرافیایی، فیزیکی و ذهنی مناطقی است که هرگز پیش از این ندیده‌اند و چه‌بسا حتی سر و کله نوع بشر هرگز در چنین جاهایی پیدا نشده باشد.فریب دادن مرگ یک حربه بزرگ است و مهم نیست چقدر این کار دشوار و ناراحت کننده باشد؛ یک‌جور آدرنالین اعتیادآور! به همین خاطر خیلی‌ها دوباره به آن رو می‌آورند و این‌بار با هیجانی بیش از بار قبل. در هفته پیش 540 تیم با بیش از یکهزار شرکت کننده در کافه‌های آفتاب‌گیر «بوئنوس آیرس» ولو شده بودند و وسایل نقلیه‌شان هم در تعمیرگاه‌ها یا آشیانه‌ها وضعی مشابه داشتند و همه بر این حقیقت غیرقابل بیان واقف بودند که دست‌کم احتمال دارد یکی از ایشان این ماه به خانه برنگردد. همه‌شان از حقیقت رالی آگاه هستند. رالی داکار حتی به خالق خود « تیری سابین» هم رحم نکرد. او در 1986 وقتی همراه چهار مسافر دیگر سوار هلیکوپتر بودند و مسابقه را از آسمان تعقیب می‌کردند، قربانی توفان شن مالی شد.
در رالی سال 1988 شش نفر دیگر جان باختند؛ شامل 3 راننده و 3 تماشاگر که یکی از آنها یک دختر 10 ساله مالیایی به نام «بایه سیبی» بود و به‌وسیله یک ماشین رالی زیر گرفته شد. در سال 2003 « دانیل بنو» راننده فرانسوی با اتومبیل «تویوتا»ی خود چپ کرد و «برونو کائووی» کمک خود را به کشتن داد، در حالی که در سال 2005 موتورسوار اسپانیایی «خوسه مانوئل پرس» و همتای ایتالیایی‌اش که قهرمان 2 سری از رقابت‌ها محسوب می‌شد به فاصله 2 روز جان باختند. یک دختر 5 ساله سنگالی هم در همین حال وقتی از جاده عبور می‌کرد زیر چرخ یکی از ون‌های سرویس‌دهنده رالی رفت. اتفاقات مشابهی را هم در سال‌های 2006 و 2007 شاهد بودیم. تازه اسرار مسابقات مانع از این می‌شوند که همه موارد جراحات یا مرگ تماشاگران و بومیان ثبت و گزارش شوند. با این حال رالی داکار به تنهایی خطرناک‌ترین رقابت نیست. برای مثال می‌توان به آمار 233 نفری مرگ موتورسواران و تماشاچیان یک قرن مسابقه محلی موتورسواری در جزایر دورافتاده «من» اشاره کرد. البته شمارش اجساد هم نمی‌تواند ابعاد درد اجتماعی این حوادث را بازگو کند. هر شرکت‌کننده‌ای با چشمان کاملا باز پا به رقابت می‌گذارد و عواقب آن را می‌داند. هیچ راننده‌ای از ابتدای مسیر در جست‌وجوی مرگ نیست. کاملا برعکس! آنها در دل می‌گویند: «نه این اتفاق هرگز برای من نمی‌افتد».
کوهنوردی هم جذابیت‌های خودش را دارد ولی صعود به اورست هم تنها یک فتح بزرگ فیزیکی به شمار نمی‌رود بلکه خطرات شدیدی دربر دارد: 212 کوهنورد در فاصله سال‌های 1921 تا 2006 در اورست ناپدید شده‌اند. آمار درباره قله «K2» دومین قله بلند جهان که صعود به آن خیلی دشوارتر از اورست است، نشان مي‌دهد قربانیان 3 برابر این هستند، به این معنی که شانس بقای آنهایی که به قله می‌رسند تنها 27 درصد است. ورزشکاران و ماجراجویانی از قبیل آنهایی که در بالا نامشان را آوردیم تصمیمشان را می‌گیرند و دست به ریسک می‌زنند اما با تصویر معصومانه آن کودک آفریقایی که زیر چرخ‌های بی‌رحم رالی داکار له می‌شود، چه کنیم؟
موضوع دیگری هم در سرزمین‌های مسیر مسابقات به چشم می‌خورد. پس از فجایع رالی 1988، روزنامه رسمی واتیکان «ال اوسرواتوره رومانو» این رالی را چنین توصیف کرد: «نمایشی خودخواهانه از قدرت و ثروت در جاهایی که مردم هنوز از گرسنگی و تشنگی می‌میرند.» شاید این اعتراض درستی باشد ولی در ضمن می‌توان چنین تعریفی را از جام‌جهانی 2010 آفریقای جنوبی هم کرد در حالی که خودشان این رویداد را نقطه عطف قاره سیاه می‌نامند. نکته‌های دیگری درباره تخریب‌های محیط زیستی این رقابت‌ها وجود دارد که موضوع بحث لابی سبزها با برگزارکنندگان است.
اما آنچه غیرقابل کتمان است حوادث بحث‌برانگیز رالی است؛ از ناپدید شدن شش روزه «مارک تاچر» انگلیسی در سال 1982 که 35 مایل را بدون آنکه خود و دیگران بفهمند خارج از مسیر رانندگی کرد، گرفته تا تعطیلی مسابقات در سال گذشته متعاقب فعالیت‌های تروریستی القاعده در موریتانی به طوری که حتی «عمر اسامه بن‌لادن» یکی از پسران بن‌لادن اصلی، پیشنهاد داد به جای رالی داکار، رالی 4 هزار و 500 کیلومتری شترها در محدوده تحت نفوذش برگزار شود.
منبع: Sun Day Times