لباسی که دیگر پرچم نیست

مهدی طاهرخانی

وقتی محمد بن همام از دلایل انتخاب ایران به عنوان فدراسیون برتر قاره کهن پرده بر می‌دارد هیچ اشاره‌ای به جزئیات ندارد؛ آنها فدراسیون کشورمان را در قامت بهترین فدراسیون آسیا در سال 2008 انتخاب کردند، چرا که ما باوجود همه مشکلات موجود در سال گذشته توانستیم به مرحله دوم انتخابی جام جهانی صعود کنیم، با نوجوانان قهرمان آسیا شدیم، فوتسال‌مان علاوه بر تکرار قهرمانی در آسیا توانست در برزیل شگفتی‌ساز شود و چند دلیل دیگر که ماحصل همه آنها کسب یک افتخار بدیع بود. اما چرا ذهن ایرانی با دیده تردید به این انتخاب می‌نگرد؟ چرا در پستوی ذهن خود فکر می‌کنیم فدراسیون علی کفاشیان لایق چنین عنوانی نبود؟

قهرمانی نوجوانان یا شگفتی شاگردان شمس در برزیل کار بزرگی بود اما آنچه امروز در ویترین فدراسیون خودنمایی می‌کند مشکلات دیرینه‌ای است که نه راهکار صحیحی برای عبور از آنها وجود دارد و نه تلاش قابل‌ملاحظه‌ای در این راستا صورت می‌پذیرد. کدام کارخانه، کدام شرکت، کدام نهاد، کدام کارگاه، کدام... سرانجام اسپانسر تیم ملی می‌شود؟ این پرسش زمانی اهمیت پیدا می‌کند که بدانید فدراسیون فوتبال با مشکلات مالی فراوانی
دست و پنجه نرم می‌کند، این معضل هنگامی مهم می‌شود که ببینید برای نخستین‌بار روی پیراهن تیم ملی ماکارونی تبلیغ می‌شود، این درد زمانی قابل درک است که بشنوید نه رئیس فدراسیون و نه نایب او از حضور زر ماکارون روی پیراهن تیم ملی مطلع نبودند. کفاشیان در ابتدا مثل همیشه می‌خندد و در ادامه می‌گوید: «من هم مثل شما از تبلیغ ماکارونی روی پیراهن تیم ملی بی‌اطلاع بودم». تاج هم دقیقا با چنین تاکتیکی جواب می‌دهد اما پاسخگو کیست؟ لابد کمیته بازاریابی فدراسیون فوتبال؟ محمد درخشان که عضو هیات رئیسه فدراسیون جودوی آسیا هم محسوب می‌شود خارج از کشور به سر می‌برد و از سوی دیگر جذب اسپانسر به عهده این نهاد نیست، چرا که بعد از انحصاری کردن تبلیغات دور زمین به سیما، فدراسیون مجبور شد جذب اسپانسر و مذاکره بابت این مساله را به صندوق حمایت از قهرمانان و پیشکسوتان بسپارد. بنابراین این نهاد باید درباره تبلیغ تیم ملی توضیح دهد.

محمدتقی خزایی، رئیس این صندوق همه چیز را کاملا اقتصادی نگاه می‌کند: «درباره جذب حامی مالی عوامل مختلفی می‌تواند تاثیر گذار باشد اما مهم‌ترین عامل وضعیت اقتصادی این شرکت هاست». اما جایگاه‌ شأن لباس تیم ملی در این بین چه می‌شود؟ خزایی که به هیچ عنوان نمی‌خواهد قبول کند اسپانسر آنها برای تیم ملی مناسب نبود، می‌گوید: «واقعیت این است که منظور شما از حفظ‌ شأن تیم ملی را متوجه نشدم. شرکت متبوع دارای کارخانجات متعدد غذایی است که مایحتاج مردم را تامین می‌کنند و از پرمصرف‌ترین‌ها است. با وجود انتقادهایی که شد هنوز هم معتقد هستم که این شرکت از بزرگ‌ترین کارخانجات ماکارونی است اما چون این غذایی است که قشر متوسط جامعه بیشتر از آن استفاده می‌کنند و متمولین کمتر استفاده می‌کنند اعتراض کرده‌اند». این توجیهات خزایی است که چون فکر می‌کند ماکارونی را قشر متوسط می‌خورند بنابراین انتقاد صورت گرفته. در صورتی که اصل موضوع نه ربطی به کارخانه صنایع غذایی دارد و نه بازار مصرف این کالای غذایی مطرح است بلکه آنچه امروز اهمیت دارد بی‌احترامی به لباسی بوده که نمادی از پرچم کشورمان است. شاید اگر با سیاست خزایی پیش برویم که هر کس پول بهتری دهد مجاز است روی لباس تیم ملی تبلیغ کند، در آینده نه چندان دور شاهد تبلیغ فلان رستوران و یا دیزی سرا باشیم، چرا که آنها خوب پول می‌دهند و فدراسیون بی‌پول ما مجبور است تن به چنین قراردادهایی دهد.

باری چنین است که وقتی فدراسیون فوتبال ایران به عنوان بهترین فدراسیون سال آسیا چنگ می‌اندازد ذهن پرسشگر اینچنین دچار پارادوکس می‌شود. ما بر خلاف سنوات گذشته قادر نیستیم بازی تدارکاتی با تیم‌های بزرگ برگزار کنیم، نمی‌توانیم بعد از گذشت چند ماه اسپانسری برای تیم ملی بیابیم و دست آخر این مسؤولیت را به عهده نهادی می‌گذاریم که به گفته مسؤولش هر که بهتر پول بدهد محق است روی مقدس‌ترین لباس ایرانی تبلیغ کند. امروز ماکارونی شایدم فردا سفره خانه سنتی!

شأن بی‌تعریف می‌شود چرا که فدراسیون فوتبال، همان مکانی که چهار سال قبل آنقدر پول داشت که برای سرخابی‌های پایتخت ساختمان می‌خرید، اینک آنقدر بی‌بضاعت شده که مهم‌ترین دلیل همه کاستی هایش را در بی‌پولی عنوان می‌کند. کمیته بازاریابی را خاک گرفته، مردان فدراسیون نشین منتقد را تا حد محارب، تکفیر می‌کنند و در نهایت محمدتقی خزایی چون فکر می‌کند ماکارونی غذای عام است نه خاص، نقد ما را بی‌محتوا می‌داند. فدراسیونی که وظیفه خطیر تبلیغات را به یک نهاد دیگر هدیه می‌دهد و از بد حادثه آن صندوق اقتصاد محور، یادش می‌رود زیر پوشی را برای زیر تبلیغات اسپاگتی تهیه ببیند که به واسطه آن گلزنان تیم ملی یادی از مقاومت غزه کنند.