زمان، معادلات صهیونیست‌ها را دگرگون می‌کند

دکتر مهدی سنایی^*

تجاوز رژیم صهیونیستی به نوار غزه و مصادف‌شدن این موضوع با پایان دوران ریاست محمود عباس (ابومازن)، جنبش فتح و تشکیلات خودگردان را با بحران‌های تازه‌ای مواجه کرده است. اما به نظر نمی‌رسد که این جابه‌جایی قدرت در تشکیلات خودگردان نقش جدی‌ای در تحولات غزه ایفا کند. در واقع طرفین اصلی درگیری در منطقه، حماس و گروه‌های مقاومت و رژیم صهیونیستی هستند و متاسفانه برخی مسامحه‌کاری‌ها و انفعال دولت خودگردان هم در ایجاد شرایط موجود دخیل بوده است. تغییر قدرت در تشکیلات خودگردان، سیاست‌های اتخاذ شده توسط رهبران این گروه را تغییر نخواهد داد مگر اینکه دولت خودگردان نگرش خود را نسبت به رژیم صهیونیستی تغییر دهد و به این باور برسد که تنها در چارچوب مقاومت است که می‌توان این رژیم را از خواست‌های غیرمتعارف خود به عقب‌ راند. نکته دیگری که درباره تشکیلات خودگردان جای تامل دارد، مساله زمان است. در شرایط کنونی که فشارهای فزاینده از طرف افکار عمومی کشورهای منطقه و جهان بر تشکیلات خودگردان وارد می‌شود، فردی وجود ندارد تا بتواند در فضای دشوار کنونی جایگزین ابومازن شود. هرچند نباید از نظر دور داشت که رژیم صهیونیستی در کوتاه‌مدت علاقه‌مند به تقویت دولت خودگردان در مقابل حماس است و در طولانی‌مدت برنامه‌های ویژه‌ای را برای حذف این گروه از معادلات سرزمین‌های اشغالی داشته و تشکیلات خودگردان را تنها تا زمانی به رسمیت خواهد شناخت که این گروه منافع تل‌آویو را با مخاطره مواجه نکند. اکنون جنبش فتح و تشکیلات خودگردان شرایط حساسی را پیش روی خود می‌بینند اما هیچ دورنمای روشنی نسبت به این شرایط وجود ندارد. یکی از ضعف‌های دولت خودگردان را می‌توان انفعال سیاست‌گذاران این مجموعه در قبال مساله غزه دانست، این گروه اکنون در میانه حماس و اسرائیل مانده‌اند.

در صورتی که این انتظار از تشکیلات خودگردان وجود داشت که در مقابل اسرائیل ایستادگی و از جنبش حماس در قبال صهیونیست‌ها حمایت کند، به نظر می‌رسد دولت خودگردان در مقابل واقعیت مقاومت دچار تردید است و حاضر به تن دادن به مبارزه با اشغالگران نیست. این در شرایطی است که به نظر می‌رسد فشار افکار عمومی به حدی شدید بوده است که برخی از دول مرتجع عربی را نیز به تمکین وادار کرده است. حتی اردن روز گذشته سفیر خود را از تل‌آویو فراخواند و سفیر رژیم صهیونیستی را نیز به محل وزارت خارجه خود احضار کرد. به نظر می‌رسد افکار عمومی جهان روی دولت‌های مرتجع عربی تاثیرات فراوانی گذاشته و با توجه به درگیری و تنش میان نخبگان غیردولتی و ساختار حکومتی در مصر نیز به نظر می‌رسد این کشور مواضع جدیدی را در قبال بحران فوق به‌عنوان میانجیگر صلح حماس- اسرائیل در روزهای آینده اتخاذ کند. طبیعتا یکی از مسائل جدی برای دنیای عرب و مصر فاصله زیاد رهبران این کشورها با افکار عمومی و خواسته‌های ملت‌های مسلمان بوده که این بحران می‌تواند در آینده نزدیک جهان عرب را با مشکلات جدی مواجه کند. یورش صهیونیست‌ها به نوار غزه را نیز می‌توان از منظری دیگر مورد بررسی قرار داد، اسرائیل قدرتی است نظامی که در مقابل تلفات، بسیار آسیب‌پذیر است و جنبش حماس با علم به این موضوع تلاش می‌کند هزینه جنگ را برای تل‌آویو روز به روز افزایش دهد. در حال حاضر عملکرد ارتش تا بن‌دندان مسلح صهیونیستی که نیروهای غیرنظامی را بمباران می‌کند، حکایت از ضعفی ساختاری در این رژیم دارد که بیانگر ناکامی این رژیم در راه رسیدن به اهداف خود است، طبیعتا اگر حماس بتواند مقاومت را ادامه دهد و اسرائیل را متحمل تلفات بیشتری کند صهیونیست‌ها در شرایط بسیار مناسب‌تر برای حماس آتش‌بس را خواهند پذیرفت. اسرائیل به دنبال یک طرح حداکثری است و اگر می‌توانست به اهداف خود دست یابد تاکنون عملیات نظامی را به پایان رسانده بود. اما صهیونیست‌ها اکنون به دنبال تقسیم کردن غزه هستند. در صورتی که رژیم صهیونیستی درگیری‌های خود را ادامه دهد و به یک راه میانه تن دهد حماس را مجبور خواهد کرد طرح مصر را بپذیرد اما احتمال قوی‌تر آن است که مقاومت، اسرائیل را یک بار دیگر در هم شکند و این رژیم به خاطر تلفات و پیش‌بینی‌های غیرواقعی خود مجبور به عقب‌نشینی خواهد شد. در پایان نباید این نکته را از نظر دور داشت که خرید زمان و ادامه حملات رژیم صهیونیستی به نوار غزه به نفع حماس خواهد بود و وارد کردن اسرائیل به جنگی فرسایشی معادلات را به نفع حماس تغییر خواهد داد.

*استاد علوم سياسي و نماينده مردم نهاوند
در مجلس شوراي اسلامي