صفا صهري
: در شهرهای پرترافیک طرحهای متعددی برای کنترل عبور و مرور در ساعتهای اوج ترافیک ارائه میشود. کم کردن فاصله میان مراکز خرید و محل سکونت شهروندان، طراحی پیادهروها و مسیرهای مخصوص دوچرخه در فضای شهری از جمله طرحهای در دست پی گیری هستند. این دست طرحها نیازمند برنامهریزی و به دنبال آن فرهنگ سازی هستند و در کوتاهمدت در کاهش ترافیک شهرهای شلوغ تأثیر چندانی نخواهند داشت. بانکوک، بیجین(پکن)، قاهره، جاکارتا، کلکته و سائوپائولو در برزیل از پرترافیکترین شهرهای جهان هستند. در چین و هند نه تنها عبور و مرور ماشینها بلکه دوچرخهسواری و ویراژدادن موتورسوارها بین ماشینها ترافیک ایجاد میکند. در برخی شهرهای دنیا طرحهای زودبازدهتری اجرا میشود. از جمله سنگاپور در سال 1975 برای کنترل آلودگی هوا، طرح عوارض تراکم pricing congestionرا به اجرا گذاشت. در این طرح از ماشینها و کامیونها برای ورود به مرکز شهر و مناطق پرترافیک، عوارض دریافت شد. از محاسن این طرح کاهش 45 درصدی ترافیک و 25 درصدی تصادفات بوده است که موجب از بین رفتن 176هزار پوند دیاکسید کربن و پاکیزگی هوا در این شهر شد. لندن هم در سال 2003 طرح مشابهی را اجرا کرد و امروزه رانندگان در ساعتهای پرترافیک برای ورود به مرکز شهر لندن 13 دلار عوارض میپردازند.
بر اساس گزارش مؤسسه حمل و نقل ویکتوریا، این طرح باعث کاهش عمده ترافیک شده است و ضمن افزایش سرعت رفت و آمد تا 37 درصد، دی اکسید کربن موجود در هوا هم 20 درصد کاهش داشته است.
اجرای این طرح در استکهلم نتایج مشابهی به دنبال داشت. به طوری که درهفت ماه اجرای آزمایشی این طرح، کاهش قابلتوجه آلودگی هوا و افزایش استفاده از وسایل نقلیه عمومی موجب شد مردم این شهر با برگزاری رفراندومی به دایمی شدن آن رأی موافق بدهند. امروزه طرح عوارض تراکم در استکهلم با قوت بیشتری نسبت به سایر شهرهای دنیا اجرا میشود. در دوبی هم به علت رشد سریع شهری و صنعتی و افزایش 12 درصدی وسایل نقلیه، آلودگی هوا خطرساز شده است. در این کشور به ازای هر یک هزار نفر 541 دستگاه خودرو وجود دارد که در مقایسه با نیویورک با 444 خودرو، لندن با 345 خودرو و سنگاپور با 111 وسیله نقلیه، رقم بالاتری است. همچنین دوبی1/3 میلیون جابه جایی روزانه دارد که این رقم به 1/13میلیون در سال 2020 خواهد رسید. کاهش تعداد سفرهای درون شهری با وسیله نقلیه شخصی و کاهش استفاده از سوختهای آلاینده همراه با خارج کردن ماشینهایی با استهلاک بیش از 10 سال، دو طرح پیشنهادی شرکت مسؤول طرح آلودگی هوا در این کشور هستند. 17 درصد ماشینها و 24 درصد خودروهای دیزلی در دوبی بیش از7 سال استهلاک دارند. چین در سال 2000 از میان 20 کشور آلوده جهان مقام شانزدهم را داشت. این کشور با جمعیت زیاد، رشد صنعتی،کارخانههای آلاینده فراوان و معضل دفن زبالههای آنها روبهرو است و
آب و هوای بسیار آلودهای دارد. این کشور که پس از آمریکا بزرگترین تولید کننده گازهای گلخانهای است در آستانه المپیک چندین طرح ضربتی برای ایجاد آسمان پاک بر فراز آشیانه المپیک اجرا کرد. راه حل چینیها آسان بود. دولت چین 800 هزار ماشین را در عرض سه روز از بیجین (پکن) خارج کرد. این رقم معادل 30 درصد ماشینهای این شهر بود. در پی این اقدام دولت چین اعلام کرد که انوع اکسیدهای نیتروژن که حدود 70 درصد آنها ناشی از انتشار دود خودروها هستند، 40 درصدکاهش یافته است. دانشمندان به دنبال بررسی صحت آمار ادعا شده از طرف چینیها هستند تا بدانند آیا ممنوعیت استفاده از وسایل نقلیه در سطح شهر در چند روز موجب کاهش گازهای گلخانهای به نصف میزان قبلی آن خواهد شد؟