سحر قشقایی
در ابتدا چه تصوری نسبت به دنیای بازیگری داشتید؟
در ابتدا چه تصوری نسبت به دنیای بازیگری داشتید؟در ابتدا خیلی برایم ناشناخته بود، اما در دوران دبستان و دبیرستان به دلیل مطالعه‌هایی که داشتم، به این حرفه علاقه‌مند شدم.
نخستین‌بار چطور با تئاتر و فضای آن روبه‌رو شدید؟
چهارم دبستان بودم و در مدرسه «شاه‌عباسی» تحصیل می‌کردم. برای نخستین‌بار در سالن مدرسه با این ماجرا آشنا شدم. آنجا یک سن وجود داشت که بچه‌ها در آن تئاتر اجرا می‌کردند. وقتی آنها را می‌دیدم، دائم به خودم می‌گفتم آنهایی که روی سن هستند، چه حسی دارند، نمی‌ترسند؟ و آنجا بود که کم‌کم احساس کردم دنیای آنها خیلی با دنیای ما فرق می‌کند.
بیشتر چه نوع تئاترهایی اجرا می‌شد؟
بیشتر فضای کمدی داشتند با موضوعات مختلف، از جمله مشکلات مدرسه و اجتماع.
خودتان چطور وارد عرصه تئاتر شدید و آن را تجربه کردید؟
وقتی وارد دبیرستان شدم، به این حرفه خیلی بیشتر توجه کردم. در دبیرستان فوق‌برنامه‌های زیادی داشتیم، مثل انجمن موسیقی، انجمن تئاتر و... من اسمم را در انجمن نمایش نوشتم. در آنجا استادان خیلی خوبی داشتیم که روی حرکات و دیالوگ کار می‌کردند تا اینکه پس از مدتی توانستیم تئاترهایی را روی صحنه ببریم. البته بچه‌های نمایشنامه‌‌نویس هم خیلی ما را هدایت می‌کردند.
آن زمان استادان ما خیلی تشویق‌مان می‌کردند که مطالعه کنیم، ما هم کتاب‌های سعدی، مولانا و حافظ می‌خواندیم و سپس آنها را به صورت نمایش درمی‌آوردیم تا اینکه تحصیلم در دبیرستان «هدف» هم به اتمام رسید و پس از آن به خدمت سربازی رفتم. وقتی خدمتم تمام شد، یک روز یک آگهی در روزنامه اطلاعات خواندم که هنرستان هنرپیشگی، هنرجو می‌پذیرد. من هم رفتم، کنکور دادم و قبول شدم. تحصیلم در این هنرستان هم حدود 3 سال طول کشید که در آنجا بیشتر با تئاترهای علمی و سطح بالا آشنا شدم.
بعد از طی تمام این مراحل، چقدر نگاه‌تان به عرصه بازیگری تغییر کرد؟
خیلی، به نظرم دنیای بازیگری، دنیایی است که با فکر، اندیشه و احساسات انسان‌ها سروکار دارد و بیشتر هم سعی در برانگیخته شدن احساسات مردم دارد و به همین دلیل کم‌کم عاشق این کار شدم و مهم‌ترین چیزی هم که در این عرصه آموختم، عشق به معنی اخص کلمه است.
پس از فارغ‌التحصیل شدن از هنرستان هنرپیشگی چه کردید؟
زمان فارغ‌التحصیل شدن ما همزمان شده بود با کودتای 28 مرداد، بنابراین تئاتری اجرا نمی‌شد تا اینکه وزارت آموزش و پرورش سابق، دانشکده هنرهای زیبا را دایر کرد و من در آنجا در رشته بازیگری و کارگردانی اسمم را نوشتم و از آن زمان به بعد بود که متوجه شدم دنیایی که از هنر برای خودم ساخته بودم، خیلی کوچک است و دنیای هنر بیش از اینها گسترده و وسیع است. در آنجا گروه‌های تئاتر زیادی تشکیل دادیم از جمله گروه «مروارید» و «هنر ملی». بیشتر هم نمایشنامه‌های خارجی را اجرا می‌کردیم. البته لازم است بگویم بچه‌های پیش از ما خیلی راه را برایمان هموار کرده بودند، افرادی مانند ربیعی، نوشین و مهرتاش که ما هم به نوعی دنباله‌روی همان‌ها شدیم.
چرا پیش‌تر نمایشنامه‌های خارجی اجرا می‌کردید؟
چون به‌شدت با کمبود نمایشنامه‌های ایرانی مواجه بودیم اما خوشبختانه پس از اینکه بچه‌های تئاتر گردآمدند و تالار «سنگلج» فعلی را راه‌اندازی کردند، وضع خیلی بهتر شد و در آنجا دیگر فقط نمایشنامه‌های ایرانی را کار می‌کردیم، چون یکی از شرط‌هایی که در آن زمان مسؤولان تئاتر سنگلج برایمان گذاشته بودند، این بود که حتما باید نمایشنامه‌های ایرانی را اجرا کنیم و همین مساله موجب شد نمایشنامه‌نویسی ایرانی هم اوج بگیرد و افرادی مثل بهرام بیضایی، علی نصیریان و پرویز صیاد شروع به این کار کنند.
بهتر است کمی به کارهای دیگرتان غیر از تئاتر بپردازیم. شما را در سینما بیشتر به واسطه حضورتان در فیلم‌های مرحوم علی حاتمی می‌شناسند، چطور با شاعر سینمای ایران آشنا شدید؟
در دانشکده هنرهای دراماتیک که به سرپرستی دکتر فروغ بود با علی حاتمی آشنا شدم. او ادبیات می‌خواند، بعد هم رفت سینما و کارگردان شد.
بزرگ‌ترین خصوصیت علی حاتمی از نظر شما چیست؟
او سناریونویس بسیار خوبی بود. در واقع دیالوگ هر شخصیتی مربوط به او می‌شد، یعنی براساس شخصیت‌ها دیالوگ می‌نوشت.
حاتمی همیشه مدعی بود که تاریخ را عینا بازسازی نمی‌کند و روایت خودش را ارائه می‌دهد، این مساله را چقدر در فیلم او درک کردید؟
بله، دقیقا همین طور است. او دوست داشت ذهنیتی را که از تاریخ دارد بیان کند با تمام حس و عواطفش، هیچوقت خودش را درگیر مسائل پیچیده تاریخ نمی‌کرد.
نخستین همکاری‌تان با مرحوم حاتمی مجموعه هزاردستان بود، از این کار بیشتر برایمان بگویید.
در هیچکدام از فیلم‌هایی که پیش از انقلاب ساخت حضور نداشتم تا اینکه پس از انقلاب فیلمنامه هزاردستان را به من داد و من پس از خواندن فیلمنامه بازی در این سریال را پذیرفتم.
من و علی زبان یکدیگر را خوب می‌دانستیم و به همین دلیل خیلی راحت می‌توانستیم با هم کار کنیم. شعبان استخوانی هم به هر حال ویژگی‌های خاص خودش را داشت و در عین حال سختی‌های خاص خودش را.
الان چقدر به هزاردستان وفادار هستید؟
خیلی دوستش دارم. معتقدم اگر الان این سریال پخش شود باز هم مخاطبان زیادی خواهد داشت.
«دایی‌جان ناپلئون» هم سريال موفقي بود.
این سریال، داستان بسیار طناز و لطیفی داشت که ایرج پزشکزاد نوشته بود، ضمن اینکه تقوایی هم به‌عنوان کارگردان این سریال در انتخاب بازیگران بسیار خوب عمل کرد. همه این عوامل موجب شد یک سریال خوب ایرانی ساخته شود. البته نباید بازی خوب فنی‌زاده، نقشینه و دیگران را فراموش کرد.
از قبل چقدر تقوایی را می‌شناختید؟
با او در یکی از استودیوها آشنا شدم. او از آبادان آمده بود. تقوایی هم درباره کارش بسیار حساسیت داشت و به این حرفه کاملا واقف بود.
شخصیت دایی‌جان سرهنگ چه ویژگی‌هایی داشت؟
او اصلا سرهنگ نبود، اما چون برادرش دایی جان ناپلئون بود، دوست داشت خصوصیات سرهنگی و سرگردی داشته باشد، ضمن اینکه عاشق این بود که پول دربیاورد.
در تلویزیون بیشتر به واسطه نقش پدرسالار شناخته شدید، خودتان چقدر با این نقش زندگی کردید؟
خب، این سریال بیشتر تضاد نسل قدیم با نسل جدید را نشان می‌داد و چون بیشتر خانواده‌ها در ایران مردسالاری را تجربه کرده‌اند، این شخصیت و کل کار برایشان ملموس بود.
بازی در این نقش برای خودتان چگونه تجربه‌ای بود؟
تجربه شیرین و در عین حال سختی بود، بویژه از لحاظ جسمی خیلی خسته‌ام کرد.
در حال حاضر برای انتخاب نقش‌هایتان در تلویزیون چه معیارهایی دارید؟
فیلمنامه، کارگردان، گروه و اخلاق هنری خیلی برایم مهم است به همین دلیل هم سعی می‌کنم با کارگردان‌ها و گروه‌هایی که می‌شناسم کار کنم.
ولی گاهی ممکن است تمامی این موارد یکجا جمع نشود؟
این فضای هنری را باید کارگردان و تهیه‌کننده ایجاد کنند. در واقع باید یک مدیریت هنری وجود داشته باشد. به هر حال همه باید دست به دست هم بدهند تا یک اثر هنری خلق شود.