سیدبهزاد اخلاقی
فروپاشی اتحاد یوگسلاوی و جنگ‌های دهه 1990 در اروپا را می‌توان خونین‌ترین تحول در قاره سبز بعد ازجنگ جهانی دوم دانست. یوگسلاوی به 6 کشور اسلوونی، کرواسی، صربستان، مونته‌نگرو، بوسنی و هرزگوین و مقدونیه تقسیم شد که درگیری‌های قومی و مرزی میان کشورهای تازه استقلال یافته با اهداف مختلفی از حفاظت از هویت یوگسلاوی تا استقلال‌طلبی، جان هزاران صرب، کروات و مسلمان را در این منطقه گرفت.
در این میان حضور نیروهای ناتو و روسیه در قالب حافظان صلح نیز عملا نتوانست امنیت را در منطقه حفظ کند و مرگبار‌ترین جنایات انسان اروپایی در قرن حاضر با نظارت و حضور این سربازان در منطقه صورت گرفت. در این میان و بعد از جدایی صربستان و مونته‌نگرو و پایان رویایی یوگسلاوی، ملت‌های آسیب‌دیده نفس راحتی کشیدند اما انتخابات سال 2007 میلادی در صربستان و پیروزی نامزد محافظه‌کار و ضدغربی در مرحله اول نفس‌ها را در سینه حبس نگه داشت تا اینکه بوریس تادیچ در مرحله دوم انتخابات صربستان پیروز شد و فصل تازه‌ای از تاریخ بالکان با این پیروزی رقم خورد.
این در حالی بود که کرواسی به عنوان یکی از آسیب‌دیدگان حملات صرب‌ها تلاش‌های بسیاری را برای جذب شدن در جامعه مشترک اروپا صورت داد تا اینکه اتحادیه مجوز حضور این کشور را در سال 2012 صادر کرد. کرواسی دومین عضو باشگاه یوگسلاوی است که بعد از اسلوونی به اروپای متحد می‌پیوندد. کندی روند حضور این کشورها در اتحادیه اروپا با توجه به واقعیت جنگ قابل تفسیر است. جنگ منطقه پسا یوگسلاوی را با ایستای پیوسته روبه‌رو کرد که تنها اسلوونی، آن هم به جهت دوری از جبهه‌های جنگ توانست خود را این معرکه دور نگه دارد.
فضای پسا یوگسلاوی امروز با توجه به تلاش برای رشد بازارهای فروش خود و دوری جستن از جنگ‌های احتمالی به این واقعیت رسیده است که باید همگرایی‌های منطقه‌ای را با توجه به پیوستگی‌ها تاریخی خود گسترش دهد. حضور رهبرانی مانند
ایو و یوسيپویچ، رئیس‌جمهور کرواسی که از فوریه 2010 کار خود را آغاز کرده است، نشان می‌دهد که ملت‌های منطقه نیز به دنبال نوعی همگرایی و همکاری هستند. بوریس تادیچ، رئیس‌جمهور صربستان در همگرایی منطقه‌ای نقش بسزایی را ایفا می‌کند اما بلگراد امروز با آنچه در دهه 1990 بود تفاوت‌های فاحشی دارد. تادیچ به این واقعیت رسیده است که برای بالکانی عاری از بحران و پیوستن به اتحادیه اروپا نیازمند همکاری با دولت‌های همسایه بویژه کرواسی است. بلگراد و زاگرب به‌عنوان 2 کانون اصلی قدرت در یوگسلاوی جنگ 3 سالهای را در سالهای 1992 تا 1995 پیش روی خود دیدند که این مهم موجب عمق فاصله میان طرفین شد. حضور ایوو یوسیپویچ در کرواسی زمزمه‌های تغییرات در رویکرد سیاست خارج نزدیک کرواسی را جدی‌تر کرد تا جایی که رهبران 2 كشور در جولای 2010 در بلگراد دیداری تاریخی کردند که این مهم می‌تواند فضای پسا یوگسلاوی را دستخوش تغییرات رو به جلوی سریع‌تری کند؛ دیدار 2 روزه یوسيپویچ که از بلگراد را تادیچ «تاریخی» خواند. این مهم نمایانگر این واقعیت است که بالکان در حال پوست‌اندازی است. بالکان می‌تواند با پیوستگی‌های فرهنگی و تاریخی خود اتحادیه‌ای هماهنگ را در اروپای متحد تشکیل دهد و این منطقه مانند ستاره‌ای در اروپا خواهد درخشید. آنچه از دوران یوگسلاوی برجای مانده با برنامه‌ریزی‌های مشترک میان کشورهای تشکلیل‌دهنده آن از یک حالت بالقوه می‌تواند به بالفعل مبدل شود. آمار‌ها نشان می‌دهد که رشد اقتصادی مجموعه تشکیل دهنده یوگسلاوی سابق از متوسط اتحادیه اروپا فراتر رفته و این کشورها را در مجموعه اروپا به یک وزنه مبدل خواهد کرد. نزدیکی میان کرواسی و صربستان، منطقه بالکان را دستخوش تحول می‌کند. ثبات در مناسبات زاگرب و بلگراد سرعت پیوستن صربستان به اتحادیه اروپا را افزایش خواهد. این مهم چیزی است که بوریس تادیچ آن را به وضوح درک کرده است.
تحولات بالکان طی یک دهه گذشته با چالش‌های متنوعی روبه‌رو بوده است که حضور کشورهای منطقه در نهاد‌های بین‌المللی را به تعویق انداخته و در بعضی از موارد دولت‌ها را مجبور به تغییرات قابل ملاحضه‌ای در قوانین اساسی خود کرده است.
بوریس تادیچ، رئیس‌جمهور صربستان درباره مناسبات جدید بالکان بر این باور است که کشورهای منطقه شرایط تازه‌ای را پیش روی خود دارند.