گروه سیاسی:
کنفرانس بین‌المللی کابل صبح سه‌شنبه تحت تدابیر شدید امنیتی و با حضور 30 نفر از وزرای خارجه و مقامات ارشد کشورهای تاثیرگذار در تحولات افغانستان از جمله جمهوری اسلامی ایران و نیز 40 تن از نمایندگان سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی آغاز به کار کرد تا علاوه بر تعهد مجدد برای کمک به بازسازی افغانستان، موضوع عجیب مصالحه با طالبان نیز مورد بحث و بررسی قرار گیرد. جمهوری اسلامی ایران که آخرین حضور آن در کنفرانس‌های بین‌المللی اینچنینی به سال 2006 در کنفرانس اول لندن بازمی‌گردد، رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان را همراه هیاتی عالیرتبه عازم نشست کابل کرد که البته تصمیم ایران برای حضور در این نشست پس از سفر زلمای رسول، وزیر خارجه افغانستان به تهران و دیدار با رئیس جمهور و وزیرامور خارجه کشورمان اتخاذ شد. به نظر می‌رسد که علت این دعوت ویژه را باید عدم حضور ایران در نشست پیشین یعنی اجلاس دوم لندن در سال گذشته و همین طور در اهمیت نقش منطقه‌ای ایران و به طور خاص تاثیرگذاری آن در اوضاع افغانستان جست‌وجو کرد؛ کشور فارسی‌زبانی که هم به لحاظ فرهنگی و هم به لحاظ تاریخی، می‌توان نقش ایران را «برادر بزرگ‌تر» تحولات افغانستان دانست. از این رو بود که پس از موافقت جمهوری اسلامی برای حضور در هشتمین نشست بین‌المللی مربوط به اوضاع افغانستان بعد از گذشت 4 سال، منوچهر متکی با دست پر عازم کابل شد و 5 اصل را به عنوان اساس همه اقداماتی که باید در افغانستان صورت بگیرد پیشنهاد کرد که به گفته وی، آسیب‌شناسی و نقد عملکرد 9 سال گذشته در افغانستان از جمله شاخص‌ترین این پیشنهادهاست. منوچهر متکی که به عنوان یکی از سخنرانان جلسه افتتاحیه پس از حامد کرزی، رئیس جمهور افغانستان و بان‌کی‌مون، دبیرکل سازمان ملل متحد سخنرانی می‌کرد، برگزاری این کنفرانس را گام مهمی در راستای سیاست بومی کردن امور و سپردن کارها به دولت و ملت افغانستان قلمداد و ابراز امیدواری کرد، این نشست بتواند با تکیه بر واقعیات سیاسی، امنیتی و اقتصادی افغانستان و منطقه راهکارهای مناسبی برای برون رفت از مشکلات جاری و پیچیده موجود ارائه کند. وزیر امور خارجه کشورمان با اشاره به اینکه هدف قوای خارجی از ورود به افغانستان، برقراری ثبات و امنیت و بازسازی این کشور بوده، به ماحصل این اقدام پس از گذشت 9 سال اشاره کرد که به گفته وی، وضع امنیت، موضوع مبارزه با قاچاق مواد مخدر، مساله آوارگان، فقر، بازسازی زیرساخت‌های این کشور و بومی شدن سیاست و امنیت در افغانستان همچنان چالش‌هایی است که باید برای آنها پاسخ مناسب یافت شود. متکی با اشاره به افزایش قابل توجه وضع ناامنی در افغانستان نسبت به سال قبل، گفت: «بنابر این مشخص است که افزایش نیروها و عملیات نظامی خارجی نه تنها کمکی به حل مساله نکرده بلکه بر دامنه خشونت‌ها افزوده شده است و این نشان می‌دهد که حضور و افزایش شمار نیروها یکی از عوامل گسترش ناامنی و خشونت و نارضایتی افکار عمومی از عملکرد آنان است». با توجه به همین موضوع بود که وزیر امور خارجه کشورمان پیشنهاد آسیب‌شناسی و نقد تحولات 9 سال گذشته را مطرح کرد تا به این طریق میزان پیشرفت و عقبگردها دقیقاً مشخص و سپس به تصحیح، تجدیدنظر و اصلاح سیاست‌ها پرداخته شود. پس از طرح این موضوع، متکی تصریح کرد: «همه به این باور ما رسیده‌اند که راه حل مساله افغانستان را نباید در برخورد نظامی جست‌وجو کرد بلکه رفتار در افغانستان باید مبتنی بر واقعیات موجود در این کشور و ساختارهای اجتماعی و تجربه‌های تاریخی باشد. به عبارت دیگر، باید به مردم و دولت افغانستان اطمینان کرد و امور را به آنان سپرد و از نسخه‌های تجویزی و وارداتی پرهیز کرد و پذیرفت که امنیت و توسعه لازم و ملزوم یکدیگرند». رئیس دستگاه دیپلماسی کشورمان در بخش دیگری از سخنان خود از حمایت ایران از افغانیزه کردن امور و فرآیند دولت‌سازی سخن گفت که به زعم وی این مهم با حمایت جامعه بین‌المللی به سرانجام خواهد رسید. منوچهر متکی ریشه‌کن کردن واقعی تروریسم را در گرو عزم و اراده جدی جهانی برای مقابله با آن و نیز پرهیز از برخورد ابزاری، گزینشی و استانداردهای دوگانه در مبارزه با تروریسم عنوان کرد و اظهار داشت: «باید ریشه‌های افراط‌گرایی و تروریسم که معمولا فقر و محرومیت، فشارها و نابرابری‌ها در عرصه روابط بین‌الملل است دقیقا شناسایی شود». مبارزه با قاچاق مواد مخدر از دیگر محورهای سخنان متکی بود که وی با تهدید شدن سلامت اجتماعی افغانستان، منطقه و کل جهان، عزم و اراده جدی جهانی را لازمه مبارزه با این چالش عنوان کرد و گفت: «بی‌گمان همکاری‌های منطقه‌ای بویژه به وسیله همسایگان افغانستان در کنترل مرزهای مشترک ضروری است و همکاری و حمایت جامعه بین‌المللی را می‌طلبد». پس از این مقدمه‌چینی‌ها بود که وزیر امور خارجه کشورمان لحاظ شدن 5 اصل را برای «هرگونه راهکار برای حل مسائل افغانستان» مطرح کرد. به عبارت دیگر ایران اعلام کرد؛ هرگونه راهکار برای حل معضل افغانستان باید این 5 اصل را رعایت کند. نخستین اصل، محور و اساس قرار گرفتن قانون اساسی افغانستان در همه اقدامات و جهت‌گیری‌ها بود. تعیین جدول زمانی برای خروج نیروهای خارجی از دیگر اصولی بود که متکی بیان کرد. پرهیز از برخورد گزینشی و ابزاری با تروریسم و افراط‌گرایی اصل سوم بود. پس از آن وزیر امورخارجه تفکیک ناپذیری امنیت و توسعه را مطرح کرد و گفت که بازسازی افغانستان و زیرساخت‌های این کشور باید در کانون توجه جامعه جهانی قرار گیرد. وی در این باره گفت: «جمهوری اسلامی ایران در بازسازی افغانستان فعالانه شرکت کرده و در طرح‌های راهسازی، راه‌آهن، برق رسانی، تاسیس مراکز فنی و حرفه‌ای در این کشور و اعطای بورس و آموزش کادر وزارتخانه‌های افغانستان اقدام کرده و این روند را ادامه خواهیم داد و در این مسیر دست کشورهای دوست را برای همکاری مشترک می‌فشاریم». اصل دیگری که به آن اشاره شد، مد نظر قرار گرفتن همکاری‌های منطقه‌ای به عنوان راهکاری مناسب بود که وی در این باره گفت: «جمهوری اسلامی ایران مبتکر اجلاس‌های منطقه‌ای بویژه نشست‌های سه جانبه ایران، افغانستان با کشورهای پاکستان و تاجیکستان در سطوح سران و وزرای خارجه بوده و این سیاست را استمرار خواهد داد، قرار است در آینده نزدیک اجلاس وزرای خارجه 6 کشور همسایه افغانستان به همراه این کشور در تهران برگزار شود که انتظار می‌رود کشورهای فرامنطقه‌ای از این روند مثبت و سازنده حمایت به عمل آورند». به اعتقاد متکی، گسترش همکاری‌های منطقه‌ای کمک موثری به توسعه پایدار در افغانستان می‌کند و در این راستا گسترش همکاری‌های اقتصادی در بخش حمل و نقل، ترانزیت و انتقال انرژی برق با محوریت افغانستان از جمله اقداماتی است که در دستور کار قرار دارد.
هیچ مذاکره‌ای میان ایران و آمریکا در دستورکار نیست
با توجه به همزمانی برگزاری کنفرانس بین‌المللی کابل با نشست هفتگی سخنگوی دستگاه دیپلماسی کشورمان، یکی از موضوعاتی که محور سوالات خبرنگاران قرار گرفت احتمال دیدار و گفت‌وگوی وزیر امور خارجه کشورمان با هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا در حاشیه این کنفرانس بود؛ موضوعی که رامین مهمانپرست با اشاره به سیاست‌های خصمانه آمریکا علیه ایران انجام چنین دیداری را رد کرد. مهمانپرست در توضیح این موضوع گفت: «با توجه به سياست‌هاي خصمانه دولت آمريكا عليه ملت ايران و اقداماتي كه در جهت صدور قطعنامه تحريم‌‌هاي يكجانبه انجام دادند و رفتار اين كشور در قبال اتباع ايراني، در حال حاضر امكاني براي مذاكره و ملاقات بين مقامات ايران و آمريكا وجود ندارد.» در روزهای اخیر نیز رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی پس از دیدار با سفیر سوییس در تهران از تمایل شخص جان کری، رئیس کمیته سیاست خارجی سنای آمریکا برای مراوده و گفت‌وگو با مجلس ایران خبر داد؛ موضوعی که علاءالدین بروجردی در گفت‌وگو با ایرنا هرگونه پاسخ به این درخواست را منتفی دانست و در تشریح این موضوع به تشدید تحریم‌های آمریکا علیه ایران علاوه بر تحریم‌های شورای امنیت و نیز حمایت این کشور از گروهک تروریستی ریگی و حرکت‌های تروریستی آنان علیه ایران اشاره کرد. با این حال برخی شخصیت‌ها و حتی رسانه‌ها بدون توجه به رویکردهای خصمانه آمریکا در قبال ایران، به برجسته کردن و بزرگنمایی درخواست کنگره برای مذاکره با مجلس اقدام کردند. این در حالی است که دولت مسؤول مستقیم هرگونه تصمیم‌گیری در حوزه سیاست خارجی است و اعلام مواضع رسمی بر عهده آن قرار دارد، نه مجلس شورای اسلامی.