سمانه فخار: براساس دستورالعمل جدید سازمان بهزیستی، نوجوانان بالاي 15 سال تحت پوشش مراکز بهزیستی همزمان با تحصیل خود باید یک شغل وحرفه را فراگیرند.براساس گزارش‌های کارشناسان روان‌شناسی، یکی از نیازهای عمده کودک، کسب تجارب جدید است زیرا وی می‌خواهد محیط اطراف خود را کشف و تجربه کند و با دستکاری اشیای اطراف خود به شناخت دست‌یابد؛ از این‌رو چنین طرح‌هایی تاثیرات فراوانی بر سلامت جسمی و روحی کودکان دارد. بهرام سیری، معاون کارآفرینی و اشتغال سازمان بهزیستی درباره دستورالعمل اشتغال کودکان بهزیستی اینگونه به سوالات ما پاسخ داد.
تعداد کودکانی که تحت پوشش بهزیستی قرار دارند چقدر است؟
در حال حاضر، 21 هزار کودک در سراسر کشور تحت پوشش بهزیستی قرار دارند که از این تعداد، 11 هزار و 500 نفر در خانه‌های جایگزین و 9 هزار و 500 نفر در خانه‌های کودکان و نوجوانان یا همان مراکز شبانه‌روزی ساماندهی شده‌اند.
علل واگذاری سرپرستی کودکان به سازمان بهزیستی چیست؟
3/37 درصد به دلیل فوت والدین، 1/2 درصد بیماری صعب العلاج پدر و مادر، 3 درصد مفقودالاثر بودن، 5درصد عدم صلاحیت (از جمله بزهکار بودن)، 31درصد جدایی، 6 درصد رهاشدگی و 5/0 درصد به دلیل شرایط خاص- سوء رفتار- به سازمان بهزیستی واگذار می‌شوند.
شرایط محیط کار و وضعیت شغلی در چه صورتی باعث افزایش مشکلات می‌شود؟
شاغل بودن کودکان در صورتی ایجاد مشکل می‌کند که آنها وضعیت شغلی نامناسبی داشته باشند و این موضوع بستگی به شرایط نا‌امن کار، بی‌تجربگی و خستگی دارد. اینگونه کودکان اغلب در مراکز صنعتی که به طور رسمی ثبت نشده‌اند، کار می‌کنند.
این مراکز ترجیح می‌دهند که کودکان را به کار گمارند به این علت که آنان مطیع، سریع و چابک بوده و کارشان ارزان است و به‌راحتی می‌توان آنان را استخدام و اخراج کرد. از سوی دیگر این افراد نمی‌توانند به اتحادیه‌های کارگری ملحق شوند و در نهایت قدرت ابراز هیچ‌گونه اعتراضی ندارند. ولی شرایط کار کردن در بهزیستی به این صورت نیست بلکه بسیاری از مشکلات را حل می‌کند.
هدف بهزیستی از اجرای این دستورالعمل چیست؟
تشخیص اضطراب و درمان آن در دوره کودکی و نوجوانی بسیار مهم است چون شخصیت آنها در این دوره شکل می‌گیرد وباید توجه داشت که شاغل بودن کودکان بهزیستی به معنی به کار گرفتن آنان یا کار اجباری نیست بلکه تنها برای آموزش و ایجاد استقلال فکری کودکان است که به آنان مسؤولیتی واگذار می‌شود. در انتهای کار این کودکان قادر به انجام بسیاری از کارهای خود بدون نیاز به دیگران هستند و رسیدن به خودباوری این کودکان از اهداف اصلی بهزیستی است.
ایجاد استقلال در کودکان چه میزان اهمیت دارد؟
باید توجه داشت که یکی از عمومی‌ترین نیازهای نوجوانان داشتن استقلال و آزادی است که درصورت عدم کسب آن مشکلات شخصیتی فراوانی برای کودک ایجاد می‌شود و کسب استقلال به طور معمول باعث ایجاد اضطراب می‌شود. از سوی دیگر باید توجه داشت یکی از مشکلاتی که در دستیابی به استقلال در نوجوانان دیده می‌شود، معضل تضاد و دوگانگی است. یعنی نوجوانان با اینکه می‌خواهند و می‌دانند که باید مستقل شوند، ولی از استقلال می‌ترسند.
برای جلوگیری از ابتلا به اضطراب کودکان در هنگامی که مسؤولیتی به آنان سپرده می‌شود چه راهکاری را پیشنهاد می‌کنید؟
برای جلوگیری از ابتلا به اضطراب و دوگانگی ما باید به نوجوانان اعتماد به نفس و جرأت تجربه کردن دهیم و برای آنان امنیت روانی فراهم کنیم. دادن مسؤولیت و فرصت به نوجوان و اجازه اظهار نظر و تصمیم درباره امور مربوط به خود، باعث می‌شود تا او از خطاهایش عبرت بگیرد، راه‌های مختلف زندگی را بیاموزد و برای مستقل شدن آماده شود.