اکستازی چیست؟

دکتر مجید ابهری^*

نام علمی آن دی اکسی آمفتامین (MDAM) و از خانواده آمفتامین‌هاست. نخستین بار در سال 1914 در کشور آلمان به عنوان داروی ضدافسردگی مورد استفاده قرار گرفت ولی به علت عوارض خطرناک، بسیار زود در فهرست داروهای ممنوعه قرار گرفته و قاچاق محسوب شد. در اواخر دهه 80 با اوج‌گیری گرایش جوانان انگلیسی به موسیقی تکنو و گسترش موسیقی‌های متالیکا و رپ دوباره در بین جوامع اروپایی ظهور و گسترش یافت. در کشور ما از حدود 8 سال پیش توسط برخی از مسافران وارد شد و با نام‌های مرسدس، سرخپوست، تکنو و در رنگ‌ها و ظواهر مختلف معروف شد. با شناسایی این قرص‌ها توسط ماموران انتظامی و مقابله با ورود آن، سودجویان ضدبشر اقدام به تولید انواع تقلبی آن کرده و از سیانور، تایلتامین و سایر اقلام خطرناک برای ترکیب آن استفاده می‌کنند. فروشندگان این قرص‌های مرگ‌آور با تبلیغات دروغ، آنها را انرژی‌زا و شادی‌آور معرفی کردند. اگرچه شاید برای نخستین‌بار در استفاده از این قرص‌ها این حالت‌ها به فرد دست بدهد ولی بعد از فاصله کوتاه خستگی مفرط، افسردگی، سرخوردگی و انزوا به سراغ فرد می‌آید.

افزایش ضربان قلب، تپش قلب، بالا رفتن فشار خون منجر به پارگی مویرگ‌های مغزی و خونریزی مغزی می‌شود. آسیب جدی به کبد و کلیه‌ها از عوارض یک یا 2 بار استفاده از اکستازی است. فردی که اقدام به مصرف این قرص‌ها می‌کند به دلیل توهمات در بینایی و شنوایی و تغییرات گسترده و مرگ جمعی سلول‌های مغزی، دچار اشتباه در ارزیابی اعمال خود می‌شود. کم دیدن فاصله از دیگر مشکلات مصرف اکستازی است. به همین علت پریدن از ارتفاعات بلند و خروج از خودرو در حال حرکت در مصرف‌کنندگان اکستازی دیده می‌شود. چندی پیش یک پدر به تصور اینکه فرزند 2 ساله‌اش متکا یا عروسک است 70 ضربه چاقو به او زده بود و یا یک پسر 17 ساله با تصور اینکه گوسفندی وارد اطاق شده سر پدرش را بریده بود.

اکستازی اعتیاد جسمانی ندارد ولی سلول‌های مغزی را مورد هجوم قرار داده و افسردگی شدید و نومیدی اصلی‌ترین عوارض عدم مصرف آن است و در نتیجه خودکشی به علت اینگونه عوارض روحی و عصبی ساده‌ترین حرکت قابل پیش‌بینی برای معتادان به اکستازی است. شادی و تحرک و جنب و جوش ناشی از استفاده فقط در نخستین دفعات مصرف وجود دارد و در دفعات بعدی به علت نرسیدن به حالات اول تعداد قرص‌ها را باید افزایش داد و آنگاه است که عواقب فجیع و غیرقابل کنترل در کمین فرد نشسته‌ است. «نه» گفتن از سوی جوانان به دشمنان دوست‌نما که دعوت به مصرف می‌کنند و نترسیدن از تمسخر آنها نخستین مهارتی است که جوانان باید بیاموزند. خروج از «پارتی‌ها» -که بیشترین محل استفاده از اکستازی است ـ و آشنا شدن با عوارض غیرقابل جبران مصرف آن، اصلی‌ترین حرکات آنها برای دوری از مصرف اکستازی است.

تاری دید، ضعف شنوایی، خیره ماندن به یک نقطه، گریه بی‌دلیل، گوشه‌گیری و انزوا یا جنب و جوش‌های بی‌دلیل، الفاظ و کلمات نامربوط، گستاخی و ترک شرم، اشتباه در ارزیابی فاصله‌ها، اضطراب و گوش دادن مداوم به موزیک‌های تند و پرسروصدا از نشانه‌های شناخته شده مصرف قرص‌های اکستازی است.

*متخصص علوم رفتاری و آسیب‌شناسی اجتماعی