سیدعابدین نورالدینی
نشست سه‌جانبه وزرای خارجه ایران، ترکیه و برزیل در استانبول یک پیام بسیار مهم در عرصه دیپلماسی هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران دارد و آن «مبنا» قرار گرفتن بیانیه تهران در مناسبات و گفت‌وگوهای دیپلماتیک بین‌المللی است. بیانیه سه جانبه تهران برخوردار از چنان منطقی است که هم همپیمانان شریک و رقیب ایران هسته‌ای و هم جامعه جهانی نمی‌توانند در دایره حقوق ملی و بین‌المللی خرده‌ای به آن بگیرند. 2 گزاره را در اثبات این موضوع می‌توان شاهد آورد. نخست، اجماع جهانی در حمایت از بیانیه تهران است، به گونه‌ای که حتی تعدادی از امضا کنندگان قطعنامه هم بر کارآمدی آن تاکید کردند. به عبارت بهتر، منطق بیانیه تهران سبب شد غالب کشورهای دنیا صریحا به اعلام حمایت از بیانیه تهران مبادرت کنند و مخالفان ایران هسته‌ای نیز ترجیح دهند درباره محتوای آن سکوت کنند.
گزاره دوم، قطعنامه 1929 است. این قطعنامه که البته نتوانست حائز اجماع آرا شود؛ نماد منطق‌گریزی باند آمریکا در موضوع هسته‌ای ایران است. ایالات متحده آمریکا در مقابل بیانیه تهران که برآیند نظرات ایران، برزیل و ترکیه بود - البته اردوغان و داسیلوا با هماهنگی اوباما به تهران آمده بودند – ابتدا بهانه‌گیری کرد و نهایتا چاره را در چشم‌پوشی از توافقات پشت پرده با برزیل و ترکیه دید و قطعنامه 1929 را تصویب کرد. این اقدام اگرچه واکنش اردوغان و داسیلوا را در به استهزا گرفتن اوباما در پی داشت اما ایالات متحده در پی جایگزینی قطعنامه 1929 به جای بیانیه تهران به عنوان مبنای گفت‌وگوهای هسته‌ای بود تا از این طریق با اعمال فشار بر ایران، دیگر بار بخت خود را برای عقب‌نشینی ایران از پیگیری پیشرفت‌های هسته‌ای، روی میز مذاکره بیازماید. ایالات‌متحده در این راستا حتی از مجلس نمایندگان خود نیز کمک گرفت و با ارائه طرح حمایت از رژیم تل‌آویو در صورت حمله به ایران، گزینه نظامی علیه ایران را برجسته کرد تا حمله نظامی در کنار تحریم‌های شورای امنیت و تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا و اتحادیه اروپایی، «بسته فشار» قدرتمندی را برای عقب راندن ایران از مواضع هسته‌ای فراهم کند.
با این حال اما نشست تروئیکای تهران در استانبول نشان از تاکید این 3 کشور بر مبنا قرار گرفتن بیانیه تهران در مذاکرات هسته‌ای و بی‌اعتنایی آنها به قطعنامه 1929دارد. به عبارت بهتر، نشست روز گذشته استانبول ابراز اراده جدی ایران، برزیل و ترکیه برای تضعیف «بسته فشار» غرب علیه تهران بود. ماجرا البته به اینجا ختم نمی‌شود. مذاکرات داوود اوغلو با همتایان انگلیسی، آلمانی و فرانسوی خود که از امروز آغاز می‌شود، نکته‌ای قابل تامل در خود دارد. تمرکز تروئیکای تهران بر گفت‌وگو با تروئیکای اروپایی گروه 1+5 نشان دهنده باز شدن جبهه جدید در مناسبات هسته‌ای ایران با جامعه جهانی است.