سمیه همایونروز:
بعد از روی کارآمدن دیمیتری مدودف در روسیه، موضوع اتخاذ رويكرد خصمانه مسکو در قبال تهران به شكل محسوسی در سياست خارجي اين كشور مشاهده میشود. در واقع سياستهاي دوپهلوي روسيه پيرامون ايران در چند ماه اخير به سياستهاي يكسويه و يكپهلو تبديل شده و کرملین طی یکی، دو ماه اخیر نشانههای بارزی از تنها گذاشتن ایران به سود همگرایی بیشتر با غرب را به نمایش گذاشته که عدم تحويل سامانه موشكي دفاعي «اس 300» و موافقت با قطعنامه تحريمي چهارم شوراي امنيت عليه ايران پس از صدور بيانيه تهران را میتوان از جمله اقدامات اخير روسيه عليه ايران نام برد که در همین راستا صورت گرفته است. این 2 موضوع در کنار سخنان هفته گذشته مدودف درباره توانایی ایران برای ساخت تسلیحات هستهای در آینده نزدیک بود که موجب شد محمود احمدینژاد طی یک ماه گذشته برای دومین بار زبان به انتقاد از رئیسجمهور روسیه بگشاید و ادعاهای وی را بخشی از سناریوی دشمنان علیه ایران قلمداد کند که به گفته وی، به وسیله مدودف کلید خورده است. روسها نیز در عوض این همکاری امتیازاتی را کسب کردند که یکی از آنها خارج شدن بحث ایجاد سپر دفاع موشکی از دستورکار آمریکا و دیگری امضای پیمان جدید کاهش تسلیحات استراتژیک تهاجمی موسوم به استارت 2 بود که مرحلهای مهم در تجدید روابط مسکو و واشنگتن در حوزه امنیت ارزیابی میشود. علاوه بر
این دو، دخالت در تحولات سیاسی آسیای میانه و قفقاز نیز از دستورکار سیاست خارجی آمریکا خارج شد و همانطور که مشاهده شد واشنگتن در قبال تحولات اخیر قرقیزستان سکوت اختیار کرد تا همه چیز به نفع روسیه تمام شود. در واقع روسها به قدرت رسیدن اوباما را ابزاری برای تقویت روابط خود با غرب تلقی کردند تا از این طریق بتوانند اقتصاد خود را مدرنیزه کنند؛ هدفی که به روشنی در سند جدید سیاست خارجی روسیه بر آن تاکید شده است. به عبارت دیگر، از آنجایی که همه کشورها رویکردها و مشی سیاسی خود را با توجه به منافع ملی خود ترسیم میکنند به نظر میرسد مقامهای کاخ کرملین برای نیل به هدف توسعه اقتصادی و تکنولوژیکی خود سیاست خارجی خود را تابع آن قرار دادهاند. اما به باور برخی کارشناسان، روسیه در مقابل رفتار کنونی خود امتیازات بلندمدتی به دست نخواهد آورد و حتی امکان دارد مزایای استراتژیک خود را به خطر اندازد. به عنوان نمونه، بهرغم موافقت آمریکا برای سکوت کردن در قبال رخدادهای آسیای میانه و منطقه قفقاز که
حیاط خلوت روسیه به شمار میرود، هیچ تضمینی وجود ندارد که آمریکا در ماههای آینده بار دیگر این موضوع را در دستور کار خود قرار ندهد چراکه آمریکا نمیتواند از محیطهایی که به نفع وی در این منطقه شکل گرفته چشمپوشی کند. در این صورت، منافع استراتژیک روسیه در معرض خطر قرار خواهد گرفت. از این رو به نفع روسها نیست که برای رسیدن به هدفی که با نظر آمریکاییها گره خورده، همسایگان خود را نادیده بگیرند بویژه با توجه به اثرگذاری و نقش چشمگیری که ایران در منازعات متعدد در این منطقه ایفا کرده است که آخرین آنها مربوط بود به حل مناقشه قفقاز. در این میان نکته قابلتامل دیگری که سیاستمداران روس در تدوین منش سیاسی خود در قبال ایران نباید از نظر دور نگه دارند، مخالفتهای داخلی این کشور با مواضعی است که مسکو اخیرا در قبال ایران در پیش گرفته تا جایی که حتی برخی آن را فریب خوردن مدودف از آمریکا عنوان کردهاند. در حالی که به نظر میرسد نظرات دیمیتری مدودف متاثر از افکار و عقاید ولادیمیر پوتین، نخستوزیر روسیه است اما انتشار برخی اخبار موثق نشان داده که این دو در برخی مسائل از جمله نحوه تعامل و برخورد با ایران دچار اختلافنظر هستند. در نتیجه به نظر میرسد تصمیمگیریهای اخیر مسکو در قبال تهران با نظر مستقیم مدودف صورت گرفته است. از سوی دیگر، بسیاری از تحلیلگران و دیپلماتهای روس که مخالف مواضع اخیر روسیه در برابر تهران هستند، بر این باورند که هزینه قطع روابط با ایران برای مسکو به مراتب بیشتر از مزایای احتمالی ناشی از امتناع آمریکا از استقرار بخشی از سامانه ضدموشکی این کشور در اروپای شرقی خواهد بود بویژه اینکه به باور آنها آمریکا برای مقابله با ایران حتی راهکار مشخصی ندارد.