«شاید از این پس دیگر هیچگاه فیلم جنگی نسازم. دیگر از اینکه بخواهم دیگران را آزار بدهم و گاه خودم هم حس کنم که آزار دیدهام، خسته شدهام.» این درددلهای محمدعلی باشهآهنگر است که از سال 86 و با رونمایی از فیلم متفاوت و تاثیرگذار «فرزند خاک» بسیاری او را امیدی برای احیای دوباره سینمای دفاع مقدس خوانده بودند. اما گویی این بار هم شور و شوق گفتن از دفاع مقدس در مواجهه با دشواریها و کجسلیقگیها رو به سردی گذاشته است. کارگردان «فرزند خاک» که این روزها «بیداری رویاها» را بر پرده سینماها دارد، در گفتوگویی با ایسنا، ضمن بیان اینکه همواره در فیلمهای جنگی لزوم طرح برخی چالشها و آسیبها پیش میآید، اظهار کرد: شاید طرح این چالشها به نوعی خاصیت این گونه سینمایی باشد. اما اگر قرار است فیلم خوبی ساخته شود باید شرایط مناسبی برای تولید آن مهیا شود. باشهآهنگر همچنین عنوان کرد: مضامین جنگی معمولا حساسیتبرانگیز هستند و فیلمساز قصد طرح هر مسألهای را که دارد، با مشکل مواجه میشود. در این میان اگر کارگردانی بخواهد به آسیبهای بعد از جنگ بپردازد طرح او موجب نگرانی میشود و او به راحتی نمیتواند درباره آن صحبت کند. در حالیکه به هر حال این آسیبها وجود دارند و بهرغم گذشت 20 سال همچنان عدهای از آنها رنج میبرند. وی ادامه داد: اگر ما قبول داشته باشیم که جنگ 8 ساله به ما تحمیل شده است، پس باید تبعات و آسیبهایی که در اثر آن ایجاد شده را هم بپذیریم. آیا ما قبول نداریم که طی این دوران به دلیل فشارهای مختلفی که بر کشور وارد آمد، عدهای فداکاری کردند و آسیبها را به جان خریدند؟ آیا قبول نداریم که پدیده جنگ همواره واکنشهایی را برمیانگیزد؟ این واکنشها و این مسائل در سینما جذابیت دارند و سینماگران در پی پرداختن به آنها هستند. کارگردان «بیداری رویاها» ادامه داد: اگر قرار است ایثار و از خودگذشتگی افراد را به نمایش بگذاریم، باید آسیبهایی که متوجه آنها شده را هم مدنظر قرار دهیم. اگر ما بخواهیم به این موضوعات بپردازیم لازم است تحملمان را بالا ببریم. ما همواره در زمینههای مختلف از این میگوییم که باید تحملمان را بالا ببریم. من فکر میکنم در زمینه جنگ لازم است این تحمل به مراتب بالاتر برود. وی همچنین بر لزوم پرداخت صریح و خلاقانه سینما به این موضوعات اشاره کرد و گفت: قرار نیست فردی که میخواهد به موضوعات جنگی بپردازد، خود دچار آسیب شود. اکنون جسم و روح من آسیب دیده و واقعا در حال حاضر نمیتوانم بیش از این به این نوع سینمایی بپردازم. باشهآهنگر ادامه داد: اکنون به کرات گفته میشود که امکانات مختلف در اختیار افراد قرار میگیرد تا به سینمای دفاع مقدس بپردازند. اما اگر قرار باشد این فیلمها تاثیرگذار نباشند، قطعا ساخته نشدنشان به مراتب بهتر است. این کارگردان با تاکید بر سختیهای متعددی که در گونه سینمای جنگ وجود دارد، عنوان کرد: من برای اینکه ثابت کنم این حوزه سخت است، میتوانم به بسیاری از فیلمسازان ارزشمند این مملکت که دیگر به سراغ این حوزه نمیروند، اشاره کنم. آیا ما هیچگاه از خودمان پرسیدهایم که چرا این افراد دیگر به سراغ سینمای دفاع مقدس نمیروند؟ قطعا این موضوع نیاز به آسیبشناسی جدی دارد. باشهآهنگر در پاسخ به سوالی مبنی بر مشکلاتی که تا این اندازه او را آزرده کرده، توضیح داد: عدهای فکر میکنند در سینمای دفاع مقدس تنها باید به بعد حماسی و هیجانی مساله پرداخت و بر این باورند که آدمها یا سیاهند یا سفید. در این میان آنها دوست ندارند که ما خاکستری را هم به نمایش بگذاریم. وی در عین حال اظهار کرد: ما پروانه ساخت فیلمهایمان را از وزارت ارشاد میگیریم. آیا غیر از این است که مجوز بر اساس فیلمنامه صادر شده است؟ من نمیدانم با این وجود چرا سازمانهایی که قرار است با فیلم همکاری کنند، همه میخواهند فیلمنامه را بخوانند؟ پس از خواندن هم این افراد در موارد مختلف از جمله شخصیتپردازی، آوردن اندیشههای شعاری، تبلیغ مستقیم و... دخالت میکنند که تمام این موارد برای فیلمنامه نوعی سم محسوب میشود.
حال فکر کنید که برای فیلمی لازم است به طور مثال از 5 سازمان کمک گرفته شود. تازه پس از طی همه این مراحل، وقتی که فرد فیلم را میسازد عده بسیاری او را بازخواست میکنند که چرا اینجای فیلمت اینطوری بود. وی در ادامه صحبتهای خود تاکید کرد: شاید این فیلم از نظر مضمون با «فرزند خاک» یکی و همراستا باشد، اما قطعا از نظر شرایط تفاوت بسیاری با یکدیگر دارند، چرا که «فرزند خاک» به فردی میپردازد که شهید شده است اما «بیداری رویاها» درباره یک انسان زنده صحبت میکند. باشهآهنگر در پاسخ به اینکه بهتر نبود فرد دیگری را برای بازی در نقش امین حیایی در نظر بگیرند، گفت: امین حیایی را شما با پیشفرضهایی از حضور او در فیلمهای دیگر در نظر میگیرید، بنابراین شاید حضور این بازیگر در «بیداری رویاها» برایتان غیرمنتظره باشد اما قطعا کسی که با این پیشفرضها فیلم را نبیند، از بازی امین لذت میبرد و این ایفای نقش برایش جذاب است. من با علم به این موضوع امین حیایی را انتخاب کردم و اکنون هم بر این باورم که با این کار میشود به بازیگری که قابلیتهای بالایی دارد، کمک کنیم تا پیشداوریها از روی او برداشته شود.