اینجا چراغی روشن است

آزاده صالحی:

یک بار در سال 81 در کافی‌شاپ کتابفروشی «ثالث» به دیدنش رفتم. یک بار او را در موزه سعد‌آباد ملاقات کردم و بار دیگر او را در شورای کتاب کودک. بعد از آن خبر گرفتن از او کار همیشگی شد. خبر گرفتن از او آسان بود. او همیشه مشغول کاری است که ابعاد جهانی هم پیدا می‌کند. ‌آنهایی که او را می‌شناسند بخوبی می‌دانند که کلانتری طی 7 دهه فعالیت هنری، تنها سعی نکرده است یک نقاش باقی بماند. به بیان ساده‌تر، کارهای او هرگز در لابه‌لای تصاویر نقاشی محبوس نشده‌اند. در سال‌های گذشته نام او را پشت جلد کتاب‌های کودک و نوجوان و بیشتر در قفسه کتابخانه کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مشاهده می‌کردیم. بعد او را با عنوان ثابت نقاش بیشتر به جا آوردیم و در سال‌های میانی‌تر، نامش را پشت کتاب‌های «نیچه نگو، فقط بگو مش اسماعیل»، «مرگ پایان کبوتر نیست»، «چهار روایت از شب سال نویی که بر نیما گذشت»، «ولی افتاد مشکل‌ها» و... در قالب نویسنده‌ای طنزپرداز دیدیم. در آستانه در ورودی نمایشگاه او در گالری «ساربان» آنچه بیش از سایرین به چشم می‌آید، تابلوی «مهر و محبت وعده وصل» است اما با دقیق‌تر شدن در تابلو نمی‌توان گفت این تنها یک اثر نقاشی است. تکه چسبانی‌ها، کلاژهای مختلف، آینه‌های قطعه شده در ابعاد کوچک و قرار گرفتن آنها جا به جا روی هر گوشه از تابلو باز هم نشان از آن دارد که کلانتری در آستانه 80 سالگی همچنان با ذهنی خلاق به ارائه آثار خود پرداخته است. کارهای او بویژه تمایلش برای تصویر کردن کویرهای یزد نشان از این دارد که او همچنان به فرهنگ ایرانی پایبند است. بر دیوار سمت راست نمایشگاه، تابلوی 3 لته‌ای «فیروزه برخاک» نصب شده است؛ خاکی که مخاطب را آرامش لایزالی می‌بخشد و غمگین نمی‌سازد زیرا رد پای آبی‌رنگ که باید نماد فیروزه‌ای باشد که مد نظر او است، در گوشه‌گوشه‌اش به چشم می‌خورد.

بیشتر کارهای او در این نمایشگاه به مدد اکرلیک تصویر شده‌اند و البته کاهگل که یار همیشگی او بوده و هست. «چشم‌انداز یک»، «سقاخانه سه»، «گذر»، «خشت و کاشی» و «ساختارشکنی» برخی عناوین تابلوهای او هستند. در سالن میانی نمایشگاه، تابلوی بزرگی به چشم می‌خورد که «من ملک بودم و فردوس برین جایم بود» نام دارد. او در لابه‌لای صحبت‌هایش اشاره می‌کند که همیشه از قصه خلقت خوشش می‌آمده و علاقه داشته تا به نوعی تصویری از آن را مانند یک فریم عکاسی روی بوم بیاورد.

او از معدود هنرمندانی است که همیشه به کار جوان‌تر‌ها علاقه‌مند بوده است. هرگز در این چند سالی که او را می‌شناسم و چه با مناسبت و بی‌مناسبت به دیدنش در گوشه و کنار این شهر رفته‌ام، ندیده‌ام از کسی انتقاد کند. حب و بغضی ندارد. همه را دوست دارد و حاضر نیست عینک خوشبینی‌اش را به هنر امروز، خاصه نقاشی یک لحظه از روی چشم بردارد. می‌گوید: کنجکاوم ببینم نسل جوان مشغول چه کاری است. او معتقد است، سینمای ایران با بیضایی، مهرجویی و کیارستمی به پایان نرسیده است و تازه با کارهای سینماگران مستقل و مستند‌ساز در آستانه تولدی دیگر است همان‌طور که یقین دارد، عمر درخشان نقاشی با کارهای او، حسین زنده‌رودی، فرامرز پیلارام، سهراب سپهری، پرویز تناولی و... نقطه پایان نگرفته است. او هر ازگاهی دست‌هایش را روی گوشش می‌گذارد و می‌گوید: صدای پای آیندگان را می‌شنوم. پرویز کلانتری، جهانی شدن را سرنوشت تاريخي می‌داند و ادامه می‌دهد: نسلی که من امروز در دانشکده‌های هنر می‌بینم این تقدیر را رقم می‌زند؛ نسلی که شباهتی به بچه‌های کشورهای دیگر ندارد، آنها شبیه هیچ کس نیستند؛ نه افغان‌ها، نه چینی‌ها، نه ترک‌ها و... بچه‌های نسل خودشان هستند که می‌آیند و کارهای خوبی برجای می‌گذارند. «تهران انار ندارد» را مدتی پیش در زمان اقامتش در آمریکا دیده است. می‌گوید در آمریکا با کارگردان درباره فیلمش مصاحبه کردند و او به قدری‌ روان و شیوا به انگلیسی به تمام سوالات پاسخ می‌داد که کسانی که شناختشان از ایران محدود به اخبار پراکنده و رسیده از طریق رسانه‌های جمعی بود، متعجب شده بودند. زندگی‌اش مملو از خاطره است و خاطرات. در بعد از ظهر گرم تابستان در اتاقی که سبد پایه‌دار گل‌های لیلیوم احاطه‌اش کرده‌اند، چای می‌نوشیم و حرف می‌زنیم. می‌گویم سال‌هاست منتقد جدی درعرصه هنرهای تجسمی ظهور نکرده است و او پاسخ می‌دهد: پیش‌تر‌ ادبیاتی‌ها، هنر تجسمی را نقد می‌کردند، مثل زنده‌یاد جلال‌ اما بتدریج متوجه شدیم که زبان ادبیات و هنرهای تجسمی، 2 مقوله منفک از یکدیگر هستند که هر یک زبان خودشان را طلب می‌کنند. امروز برخی منتقدان این وادی که تعداد آنها به انگشتان دست نیز نمی‌رسد، این نقیصه گذشتگان را اصلاح کرده‌اند. آنها با عینک ادبیات به بررسی آثار تجسمی نمی‌پردازند و این خیلی مهم است. به همه وقت مصاحبه می‌دهد. میان مصاحبه با تمام بازدید‌کنندگانی که به دیدن نمایشگاهش آمده‌اند، سلام و علیک طولانی می‌کند. از دیدن همه خوشحال است و از 5 بعد‌از‌ظهر در گالری ساربان در انتظار باقی مخاطبانی است که فارغ از گرایش به سمت نقاشی‌های کاهگلی و سقاخانه‌ای‌اش، برای دیدن شخص او 3 طبقه را بالا می‌روند تا در سالن اصلی گالری ساربان دیدارش کنند تا در دسترس هست؛ لااقل تا 14 مردادماه.