گروه سیاسی:
نامه پاسخ ایران به سوالات گروه وین درباره بیانیه تهران دوشنبه در اختیار مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار گرفت؛ نامه‌ای که براساس بیانیه این نهاد بین‌المللی، حاوی پاسخ به همه سوالات 3 کشور داوطلب برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران است. 6 هفته پیش، اعضای گروه وین درست چند ساعت پیش از تصویب قطعنامه تحریم ایران در شورای امنیت پاسخ خود را درباره بیانیه تهران تسلیم نماینده ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی کردند و در آن بدون پذیرش یا رد بیانیه، صرفا به طرح 9 سوال درباره توافق سه جانبه ایران با برزیل و ترکیه اقدام کردند. اما تاکنون که حدود یک ماه و نیم از این ماجرا می‌گذرد، هنوز محتوای نامه گروه وین متشکل از آمریکا، روسیه، فرانسه و آژانس رسانه‌ای نشده و جزئیات مفاد آن منتشر نشده و دیپلمات‌های کشورمان نیز در همه موضع‌گیری‌های خود صرفا به بیان کلیاتی در این باره اکتفا کرده‌اند، از جمله رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان که در این باره گفت: «اعضای وین در نامه پاسخ خود به بیانیه تهران اشکالاتی را مطرح کرده‌اند که از چارچوب بحث مبادله سوخت خارج بود». اگرچه هر دو طرف درگیر در بحث سوخت هسته‌ای تاکنون از اظهارنظر درباره «اشکالات» مد نظر گروه وین خودداری کرده‌اند اما برخی گزارش‌ها حاکی است یکی از موارد عنوان شده در پاسخ کشورهای داوطلب برای تامین سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران به بحث غنی‌سازی در ایران مربوط می‌شود با این مضمون که آنها از ایران خواسته‌اند غنی‌سازی 5/3 و 20 درصد را در ایران به حالت تعلیق درآورد و در ازای آن سوخت مورد نیاز خود را از اعضای این گروه دریافت کند. تقاضا برای توقف غنی‌سازی اورانیوم در حالی در نامه گروه وین گنجانده شده است که چنین درخواستی دقیقا در تضاد با روح بیانیه تهران است، چراکه در بند نخست توافق سه‌جانبه ایران، ترکیه و برزیل آمده است: «ما بر تعهد به عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای و مواد مرتبط با آن تاکید و حقوق همه اعضا از جمله حقوق جمهوری اسلامی ایران به استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در تحقیق، تولید و استفاده از انرژی هسته‌ای و چرخه غنی‌سازی برای اهداف صلح‌آمیز و بدون تبعیض را یادآوری می‌کنیم». به نظر می‌رسد با توجه به همین موضوع بود که علی‌اصغر سلطانیه پس از تحویل نامه 3 صفحه‌ای ایران به یوکیو آمانو از مساله «پیش شرط» سخن به میان آورد و گفت: «پیام مهم و مشخص و روشن این نامه آمادگی کامل ایران برای شرکت بدون شرط در مذاکرات درباره تامین سوخت رآکتور تهران است». ظاهرا از دیگر ایراداتی که اعضای گروه وین به بیانیه تهران وارد کرده‌اند، ادعای آنها درباره عدم توانایی به تامین 120 کیلوگرم سوخت با غنای 20 درصد برای ایران ظرف مدت یک سال بوده است؛ موضوعی که همان زمان با واکنش نخست وزیر ترکیه روبه‌رو شد. ماجرا از این قرار بود که 2 روز بعد از صدور بیانیه تهران، رئیس‌جمهور فرانسه در گفت‌وگوی تلفنی با رجب طیب اردوغان از ادامه غنی‌سازی 20 درصد در ایران ابراز نگرانی کرد و خواستار توقف آن شد. به دنبال این موضع‌گیری برخی دیپلمات‌های غربی نیز به شرط فاش نشدن نامشان، به اظهارنظر درباره نواقص مفاد بیانیه تهران از جمله بند 7 پرداختند که طبق آن گروه وین باید 120 کیلوگرم اورانیوم مورد نیاز رآکتور تهران را ظرف یک سال به ایران تحویل دهد. به گفته آنها، یک سال زمان برای تولید 120 کیلوگرم سوخت 20 درصد کافی نیست و غرب به زمان بیشتری برای این کار نیاز دارد. این موضوع باعث شد نخست وزیر ترکیه سران غربی را به عقب‌نشینی از شروطی که برای ایران تعیین کرده بودند، آن هم پس از صدور بیانیه تهران، متهم کند و با نام بردن از نیکلا سارکوزی بگوید: «در تماس‌های قبلی آنها گفتند که می‌توانند در عرض 10 ماه اورانیوم (با غنای بالا) را به ایران بدهند. ما در مفاد توافقنامه به یک سال اشاره کردیم و 2 ماه بیشتر را به عنوان یک امتیاز گرفتیم. آنها اکنون می‌گویند که نمی‌توانند پیش از 2 سال 120 کیلوگرم اورانیوم را تامین کنند. آقای سارکوزی چنین می‌گوید. درک این مساله غیرممکن است». با توجه به موارد فوق بود که سلطانیه پس از دیدار خصوصی خود با آمانو، اقدام ایران را گامی مثبت برای ورود به مذاکرات بدون پیش شرط توصیف کرد و گفت: «اکنون توپ در زمین غربی‌هاست و آنها باید در این زمینه در چارچوب آژانس گام بردارند و اهداف و تمایلات سیاسی خود را کنار بگذارند». وی افزود: «ما در این نامه بیان کردیم به محض اعلام آمادگی طرف مقابل، ایران آمادگی کامل برای شرکت در مذاکرات و جلسات به منظور چگونگی تامین سوخت رآکتور تهران را دارد. درباره تاریخ و زمان برگزاری نشست موردنظر نیز اعلام کردیم که این نشست هر چه زودتر در وین برگزار شود». البته همزمان با تحویل نامه ایران به آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در وین، در گوشه دیگر قاره سبز، وزرای خارجه 27 کشور اتحادیه اروپايي در پاریس گردهم آمدند تا تحریم‌های یکجانبه اروپا علیه ایران را به تصویب برسانند؛ اقدامی که با درخواست چندی پیش مسؤول سیاست خارجی این اتحادیه منطقه‌ای برای گفت‌وگو با ایران در تضاد کامل قرار دارد. در راستای تداوم همین رویکرد متناقض بود که پس از اعمال محدودیت‌هایی در حوزه‌های بازرگانی،بخش بانکداری، بیمه و ترابری ایران و نیز قراردادن شرکت‌های حمل بار دریایی و هوایی در فهرست سیاه اتحادیه اروپايي و نیز تحریم صنعت نفت و گاز ایران، کاترین اشتون در کنفرانسی خبری حاضر شد و با استقبال از اقدام ایران گفت: «تا جایی که من می‌دانم از سرگیری مذاکرات مورد استقبال قرار خواهد گرفت هرچند باید جزئیات را بررسی کنیم». این رویکرد متناقض موجب شد سخنگوی وزارت امور خارجه کشورمان به تحریم‌های اتحادیه اروپايي واکنش نشان دهد و با غیرسازنده و غیرموثر توصیف کردن آنها بگوید:«اتحادیه اروپايي تحت فشارهای آمریکا در مسیری غلط و با چشم بسته گام بر می‌دارد و به خاطر دنباله روی از آمریکا ماهیت و استقلال خود را زیر سؤال برده است». مهمانپرست افزود: «ایران بارها در جهت همکاری و تعامل با هدف ایجاد فضای مثبت حرکت کرده در حالی که اقدام اتحادیه اروپايي وضع را پیچیده‌تر خواهد کرد».