بهرنگ فتوحی:
موضوع جابه‌جایی مرجان‌های دریایی چابهار هنوز یکی از داغ‌ترین سوژه‌های خبری حوزه محیط‌زیست است. از زمانی که ساخت اسکله شهید رجایی در این محدوده در دستور کار قرار گرفت، نگرانی‌هایی درباره مرگ مرجان‌های منحصر به فرد این منطقه مطرح شد که سازمان محیط زیست برای رفع آن تصمیم به انتقال مرجان‌ها به منطقه‌ای بی‌خطر گرفت. مرجان‌ها نقش جنگل‌های بارانی را در دریا داشته و به عنوان ریه کره زمین محسوب می‌شوند. این مناطق با اینکه کمتر از یک درصد از وسعت کل دریاها را دارند، بیش از 60درصد گونه‌های مختلف آبزی و ماهی، بخشی یا تمام زندگی خود را در مناطق مرجانی می‌گذرانند. این موضوع که چرا یک پروژه عمرانی باید بدون پیوست محیط‌زیستی به مرحله اجرا دربیاید تا بعدا سازمان محیط‌زیست مجبور به حل مشکلات آن باشد، موضوعی است که خود به یک گزارش مفصل کارشناسانه نیاز دارد اما شاید بتوان سخنان روز گذشته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست را آبی روی آتش برای رفع نگرانی کارشناسان از وضع مرجان‌ها قلمداد کرد. وی در ابتدا از برنامه این سازمان برای تقویت بازدارندگی قوانین و مقررات حقوقی مربوط به قاچاق مرجان‌ها در کشور خبر داد و با تاکید بر ضرورت سختگیرانه بودن قوانین مربوط به جرم قاچاق مرجان‌ها و ماهیان زینتی، افزود: سازمان تصمیم دارد در این زمینه پیشنهادی را به هیات دولت ارائه کند تا با تصویب این پیشنهاد در مجلس، مشکلات و نواقص قوانین موجود برطرف شود. محمدی‌زاده با تاکید بر وظیفه سازمان حفاظت محیط زیست در حفاظت از مرجان‌ها، یادآور شد: باید مانع جابه‌جایی مرجان‌ها شویم و اگر اجرای طرحی مستلزم چنین جابه‌جایی‌هایی است، این جابه‌جایی باید عالمانه و با پیش‌بینی‌های مناسب برای جلوگیری از آسیب مرجان‌ها انجام شود. وی با بیان اینکه در ماه‌های اخیر چندین مورد جابه‌جایی غیرقانونی مرجان اتفاق افتاده است که در برخی موارد، قاچاقچیان قصد خروج مرجان‌ها از کشور را داشته‌اند، اظهار داشت: باوجود ناکام ماندن برنامه آنان که با کار اطلاعاتی و پیگیری‌های امنیتی انجام شد، جابه‌جایی غیرقانونی مرجان‌ها و تغییر اقلیم و فضای اکولوژیکی، آسیب‌هایی به مرجان‌ها وارد کرده است. معاون رئیس‌جمهوری با تاکید بر اینکه قاچاقچیان مرجان‌ها با 2 هدف فروش به‌عنوان کالای لوکس و تزئینی یا فروش به افرادی که قصد غنی‌سازی مناطق دریایی از مرجان‌های دیگر کشورها را دارند به دنبال خارج کردن مرجان‌ها از کشور هستند، یادآور شد: پیگیری‌های امنیتی موجب شناسایی چندین باند فعال در این زمینه و جلوگیری از ادامه فعالیت آنان شد که این برنامه با قوت پیگیری می‌شود. اما باقر نبوی، معاون دریایی سازمان محیط‌زیست نیز از شدت یافتن پدیده قاچاق مرجان‌ها در خلیج‌فارس و دریای عمان خبر داد و به ایسنا گفت: قاچاق مرجان‌ها به خارج از کشور برای مصارف تزئینی و آکواریومی صورت می‌گیرد که در این راستا سازمان حفاظت محیط‌زیست بزودی طرحی ویژه و ضربتی را برای برخورد و مقابله با قاچاقچیان مرجان‌های دریایی با هماهنگی نهادهای ذی‌ربط اجرا می‌کند. وی با تاکید بر اینکه مجازات کنونی در این‌باره بازدارندگی لازم را ندارد، اظهار داشت: در حال حاضر جریمه نقدی قاچاق هر کیلوگرم مرجان یکصد هزار تومان است. وی ادامه داد: مشکلات قضایی ویژه‌ای در این زمینه وجود دارد و باعث شده که سودجویان احساس امنیت کنند و بر این اساس بازنگری در این قوانین ضروری می‌نماید. معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با یادآوری این نکته که در کشورهای دیگر علاوه بر جریمه نقدی، بازسازی منطقه تخریب شده نیز بر عهده شخص یا واحد مخرب قرار خواهد گرفت، خاطرنشان کرد: چنین مجازات‌هایی می‌تواند بازدارندگی لازم را داشته باشد. وی با اشاره به ارسال نامه‌هایی برای گمرکات کشور و نیروی انتظامی در این‌باره گفت: بزودی طرح ویژه و ضربتی درباره مقابله با قاچاقچیان مرجان‌های دریایی و فروشندگان آنها در آکواریوم‌فروشی‌ها در کشور اجرا و با متخلفان بشدت برخورد می‌شود. امید صدیقی، مدیرکل دفتر زیست‌بوم‌های دریایی سازمان حفاظت محیط زیست نیز با اشاره به بررسی‌های انجام شده گفت: بررسی‌های کارشناسان این معاونت نشان می‌دهد بیش از 50 گونه مرجانی در آب‌های ایرانی خلیج‌فارس و دریای عمان زیست می‌کند. این در حالی است که کار مطالعه در این زمینه تنها در کیش، فارور و بنی‌فارور، خارک و خارکو و خلیج نایبند صورت گرفته است. وی شناسایی این تعداد گونه مرجان را رکوردی در کشور دانست که در صورت ادامه انجام مطالعات پیش‌بینی می‌شود شمار گونه‌های مرجانی شناسایی شده در کشور از این رقم هم بیشتر باشد. این درحالی است که برآوردهای اولیه نشان می‌دهد وسعت مرجان‌ها در سواحل ایرانی خلیج‌فارس و دریای عمان حداقل حدود 200هزار هکتار است و امید می‌رود تا با اقدامات کارشناسی اطلاعات بیشتری از مرجان‌ها به دست آید.