علیرضا پورصباغ
«هفت دقیقه تا پاییز» بیش و پیش از آنکه ارتباطی با ساخته‌های قبلی علیرضا امینی - فیلمساز حرفه‌ای و جوان سینما با فیلم‌های مطرحی چون «استشهادی برای خدا» در کارنامه- داشته باشد، یک فیلم تجربی است که به غایت- و در نهایت- بهترین فیلم سازنده‌اش تاکنون است. وی جهانی کوچک و جمع و جور، محصور در یک خانواده و یک کار آخر هفته را ترسیم می‌کند که طی اتفاقاتی فرزند کوچک خانواده می‌میرد و از سویی دیگر زن و شوهری که زندگی‌شان در آستانه سقوط قرار دارد، مشکلات و دغدغه‌های عاطفی یکی‌یکی سر باز می‌کند و فاجعه‌ای به نام روابط انسانی روی خود را به تماشاگرش نشان می‌دهد. همه چیز خیلی ساده شروع می‌شود و به نظر می‌رسد فیلمساز حین ساخت فیلم تفریح زیادی هم کرده باشد؛جمع شدن دور هم برای ساخت یک فیلم تجربی «خانگی» اما عمیق و پر از معانی انسانی. امینی بارها گفته که نماها هیچگاه تمرین نشده‌اند و به بازیگران اجازه داده تا در یک صحنه و اتفاق واقعی شرکت کنند با این پیش فرض که ممکن است دوربین فیلمبرداری آنها را ضبط کند و همه اینها با تکیه کامل به یک دوربین سیال است که تمام بار فیلم را به دوش می‌کشد و آن را به یک شبه مستند تاثیرگذار تبدیل می‌کند. تمام فیلم به طرز حیرت‌انگیزی روی دست تصویربرداری شده و دوربین – که با استادی تمام حرکت می‌کند و بی‌شک تجربه‌ای است شگرف- موفق می‌شود لحظه لحظه احساسات درونی شخصیت‌هایش را با تماشاگر قسمت کند. سیالیت دوربین و بازی‌های روان - و گاه عالی تقریبا همه بازیگران- خیلی راحت تماشاگر را به درون یک خانواده می‌برد و حس‌های عاطفی آنها را با ما قسمت می‌کند. در واقع قصه‌ای در کار نیست؛ یک فیلم ضدقصه که کاملا در عرض حرکت می‌کند. با این حال حس صمیمانه حاکم بر فیلم و شخصیت‌ها، چنان تماشاگر جدی را شیفته صحنه‌ها می‌کند که نگاه برگرفتن از پرده حتی برای ثانیه‌ای، تماشاگر را از روند حساب شده و مینیاتورگونه فیلم غافل می‌کند. در نتیجه فیلم اساسا نوعی نمایش توانمندي کارگردان است: اینکه همه چیز خلاصه می‌شود در یک کارگردانی تراز اول که می‌تواند با کنترل همه چیز و هدایت کامل آنها در مسیری کاملا حساب شده، نه تنها نبود داستان را از یاد ببرد، بلکه می‌تواند جهانی خلق کند که تماشاگر در واقع - و به روشنی- بخشی از آن باشد. در لحظه لحظه این فیلم با شخصیت‌ها همراه می‌شویم و گاه-حتی- در تاریکی سینما گریه می‌کنیم... فیلم اما در عین سادگی‌اش، از جهانی کاملا پیچیده حکایت دارد: از سویی با مفاهیم از پیش تعیین شده‌ای چون «خانواده» و «مرگ»، درگیر است که همه روابط انسانی را به چالش می‌طلبد و می‌تواند لحظههای گرم و شیرین یا عکس آن، تلخ و دردناک را رقم بزند - و فیلم چه خوب همه برداشت‌های از پیش تعیین شده را با مفهومی عمیق‌تر یعنی احساسات انسانی می‌آمیزد و بی‌آنکه پاسخی درخور برای مشکلات و روابط انسانی داشته باشد، جهان خلق شده‌اش را به پایان می‌برد و به درستی تنها یک راوی صادق از جهان اطراف ما و تلخی درون انسان‌ها باقی می‌ماند - و از سویی به مدد پرداختی استیلیزه، لحظه به لحظه با یک حرکت یا زوم حساب شده دوربین، حس‌های ناشناخته انسانی را با تماشاگرش قسمت می‌کند. ما در واقع- به مدد پرداخت فیلم-همه شخصیت‌های فیلم را دوست داریم؛ چه میترا (هدیه تهرانی) که بار یک گناه بر دوش‌اش سنگینی می‌کند و عذاب درونی‌اش را به روشنی می‌توان در رفتار تا بی‌تابی و از همه مهم‌تر در چشم‌هایی درد آلود و خسته- و گفتارش- حس کرد و در عین عصبانیتش از رفتار و گذشته، [صحنه‌ای که پس از تصادف، تهرانی را در در سکوت می‌بینیم، اوج بیانی تصویری و تکان دهنده از احساسات پیچیده عشق و نفرت توامان انسانی را به نمایش می‌گذارد و این بار برخلاف ديگر فيلم‌ها، ناپدری دوست داشتنی را مي‌بينيم که از خاطره‌ای تلخ رنج می‌برد و تنها مواجه شدن او با لوازم کودکانه دخترش، کافی است تا تمام شادی لحظههای خوش دخترش را فراموش کند]؛ چه مادری که بی‌آنکه اشاره‌ای کند، می‌فهمیم همه زندگی پوشالی جدیدش تنها تلاشی است برای فراموش کردن خاطرات تلخ گذشته و مرگ فرزندش[باز دو سوی عشق و نفرت که همگی خلاصه می‌شود در سیلی‌ای در جواب گستاخی زندگی و گوشه اشکی در لحظه مرگ دخترک] عجیب اینکه هر شخصیت و هر صحنه، در نهایت یک پازل کاملا حساب شده را تکمیل می‌کند: صحنه طولانی شام آخر، که در نگاه اول ممکن است زائد به نظر برسد، معرفی گونه دقیقی است از جهان هر شخصیت- اصلی یا فرعی- با احساسات خاص خود یا صحنه طولانی شعر خواندن فرزندان قبل از تصادف برای پر کردن لحظات که از سویی سرخوشی شخصیت‌هایش را به نمایش می‌گذارد و از سوی دیگر - با اتفاق پایانی یا صحنه‌های نزدیک به پایان که همه دور هم می‌نشینند تا شاید یادآوری کنند که زندگی با همه دردهایش لایق زیستن است.