زیبا اکبرزاده: پس از ناتوانی پارلمان لبنان در انتخاب رئیس‌جمهور جدید به جای میشل سلیمان، رئیس‌جمهور کنونی به علت وجود اختلاف‌های سیاسی بین گروه‌های سیاسی، این کشور از امروز یکشنبه (4 خرداد/ 25 مه) رئیس‌جمهور نخواهد داشت و عملا وارد خلأ قانونی می‌شود. موضوع انتخاب رئیس‌جمهور در لبنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. میشل سلیمان، دوازدهمین رئیس‌جمهور این کشور، صبح امروز کاخ ریاست جمهوری را ترک میکند. ریاست‌جمهوری در لبنان قانون مشخصی ندارد اما توافقنامه طائف (سال 1989) تا حدودی مسؤولیت‌های آن را مشخص کرده است. طبق این توافقنامه، رئیس‌جمهور معمولا از فرقه مارونی کاتولیک- که تقریبا یک‌پنجم جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند- انتخاب می‌شود، در حالی‌که نخست‌وزیر معمولا سنی و رئیس پارلمان یک شیعه است. شرایط کنونی لبنان در ارتباط با انتخاب رئیس‌جمهور مانند شرایط پیش از انتخاب میشل سلیمان به عنوان رئیس‌جمهور در سال 2006 است. میشل سلیمان که از میان نظامیان به کاخ ریاست‌جمهوری راه یافت، توانست از توافق داخلی و خارجی برای رسیدن به این سمت استفاده کند. اختلاف‌های داخلی در زمان وی به امضای توافقنامه معروف دوحه منجر شد و در آن برای طرح خود موسوم به «راهبرد دفاعی» از گروه‌های سیاسی چراغ سبز گرفت. او همچنین از خود چهره‌ای برای نزدیک کردن گروه‌های سیاسی در پای میز گفت‌وگوی ملی به جا گذاشت. درباره راهبرد دفاع ملی 18 بار با نخست‌وزیران 4 دولت متوالی نشست برگزار شد. در زمان وی 4 دولت به ریاست فؤاد سنیوره، سعد الحریری، نجیب میقاتی و تمام سلام تشکیل شد که فضای اختلاف بر ساختار و کابینه آنها سایه انداخته بود و هیچ یک از آنها نیز مورد اجماع و توافق گروه‌های سیاسی لبنانی نبودند. مساله‌ای که درباره دوران ریاست‌جمهوری میشل سلیمان مورد توجه است، این است که کاخ ریاست‌جمهوری در زمان وی محل برگزاری نشست سران کشورهای عربستان و سوریه بود که بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و عبدالله بن‌عبدالعزیز، پادشاه عربستان در آن با یکدیگر دیدار کردند. امروز، دوره ریاست جمهوری سلیمان در حالی پایان می‌یابد که وی مورد حمایت عربستان، آمریکا، فرانسه و به طور کلی غرب و اهل تسنن بود و مسیحیان نیز درباره وی دچار اختلاف بودند. او پیش از ترک سمت خود، رویکرد خصمانه‌ای با حزبالله لبنان در پیش گرفت. در واقع سلیمان بعد از سقوط دولت سعد حریری یک سال پس از آغاز دوره نخست‌وزیری‌اش (به دلیل اصرار بر محاکمه اعضای حزبالله در دادگاه بین‌المللی بررسی ترور رفیق حریری) و از طرف دیگر، آغاز بحران سوریه، چنین گمان برد که برای تمدید دوباره ریاست‌جمهوری‌‌اش باید تغییر موضع داده و به جای اتخاذ مواضعی میانه، به سمت جریان 14 مارس (مخالف حزبالله) گرایش پیدا کند. از همین‌رو وی که در سال 2010 عنوان کرده بود «از مقاومت مانند مژه‌های چشممان مراقبت خواهیم کرد» در سال2014 و در ماه‌های پایانی ریاست خود، مقاومت را معادله‌ای چوبی و نه طلایی خواند و عملا وارد درگیری جدی با حزبالله شد. حزبالله نیز طی 2 سال اخیر ضمن قطع تقریبی مناسبات خود با رئیس‌جمهور، معتقد است مواضع میشل سلیمان در مسیر حمایت از جریان 14 مارس بوده و از قالب رئیس‌جمهوری فراگیر خارج شده است و به هیچ وجه تمدید دوره فعالیت وی شدنی نیست. اکنون همه تحولات نشان می‌دهد لبنان در آستانه ورود به خلأ قانونی و سیاسی ریاست‌جمهوری است و به‌رغم آنکه نبیه بری، رئیس پارلمان اعلام کرده است که جلسات پارلمان تا انتخاب رئیس‌جمهور همچنان مفتوح باقی می‌ماند و درصورت به حد نصاب رسیدن حتی در نیمه شب جلسه را برگزار میکند اما تا حصول توافق بر سر «نامزد توافقی»، پارلمان لبنان همچنان با بن‌بست مواجه خواهد بود. گفتنی است سیاست لبنان بین 2 جبهه اصلی موسوم به ائتلاف 14 مارس و ائتلاف 8 مارس تقسیم شده است. ائتلاف 14 مارس مخالف حزبالله و نظام سوریه است در حالی‌که ائتلاف 8 مارس از دولت بشار اسد و متحد لبنانی آن، حزبالله حمایت میکند. جریان 14 مارس که به طور عمده متشکل از جنبش سنی المستقبل (مورد حمایت سعودی‌ها) و احزاب مسیحی سنتی همچون کتائب و «نیروهای لبنان» است، سمیر جعجع را به عنوان نامزد ریاست جمهوری معرفی کرده است. نامزدی وی برای این سمت مورد اعتراض جمعیت سنی طرابلس، دومین شهر بزرگ لبنان واقع شد که از ائتلاف 14 مارس حمایت می‌کنند. جعجع به علت ترور رشید کرامی، نخست‌وزیر وقت لبنان در دوره جنگ داخلی این کشور در دوره پس از جنگ داخلی که لبنان به اشغال سوریه درآمد، 11 سال را در زندان سپری کرد. در طرف دیگر ائتلاف 8 مارس قرار دارد و میشل عون 60ساله عضو «جنبش میهن‌پرستی لبنان» وابسته به ائتلاف «8 مارس» و رقیب اصلی جعجع به شمار می‌رود. ژنرال میشل عون را باید در راس رهبران مسیحی سنتی در لبنان به شمار آورد که دارای پایگاه و جایگاه مردمی مناسبی در میان مسیحیان لبنان است.