مریم ناصح*:
قرص آهن یکی از داروهایی است که مصرف آن به طور روزانه برای بیشتر دختران و زنان اجباری است ولی بسیاری از این افراد دچار کم‌خونی شدید بوده و از مشکل خود بی‌خبرند. اسیدفولیک، کپسول‌هایE ، feful ، زینک‌پلاس و... از جمله قرص‌هایی هستند که باید با توجه به دستور پزشک مصرف شوند ولی بسیاری از افراد به صورت خودسرانه مصرف و بعد از بروز مشکل به پزشک مراجعه می‌کنند.
مهم‌ترین علت استفاده از مکمل‌های آهن در درمان کم‌خونی و فقرآهن است. در این بیماری مقدار گلبول قرمز خون کمتر از حد طبیعی است. کم‌خونی و فقر آهن می‌تواند در اثر رژیم غذایی ناکافی، خونریزی غیرطبیعی، حاملگی و برخی مشکلات پزشکی ایجاد شود.
آهن یک عنصر اساسی و لازم برای ساخت هموگلوبین بوده و وجود آن برای خونسازی و در نتیجه تامین ظرفیت انتقال اکسیژن خون ضروری است.باید توجه داشت که وجود آهن برای متابولیسم و عملکرد صحیح نوتروفیل‌ها ضروری است و مراحل تاثیرگذاری آن به این صورت است که پس از مصرف به شکل آهن دوظرفیتی از سلول‌های مخاطی عبور می‌کند و به ترانسفرن‌ها می‌رسد و برای ساخت گلبول‌های قرمز به مغز استخوان منتقل می‌شود. از عوارض این داروها می‌توان به مواردی همچون تحریک مجاری گوارشی و تهوع اشاره کرد و باید توجه داشت که مصرف آهن از راه خوراکی در بیماران مبتلا به بیماری التهابی روده ممکن است موجب تشدید اسهال شود همچنین مصرف این دارو ممکن است موجب بروز برونشیت بویژه در افراد سالخورده شود.
مصرف‌کنندگان آهن باید توجه کنند که این دارو باید با معده خالی و یک ساعت قبل از غذا مصرف شود اما به منظور کاهش احتمال بروز دل‌آشوبه این دارو را می‌توان همراه با غذا مصرف کرد. همچنین برای جلوگیری از لکه‌دار شدن دندان‌ها و پوشاندن طعم دارو، محلول خوراکی دارو را باید همراه با آب یا آبلیمو و با استفاده از نی مصرف کرد. باید توجه شود که هنگام مصرف قطره خوراکی، قطرات دارو باید روی زبان ریخته شود. می‌توانید برای کاهش طعم بد آهن و جذب بیشتر، آن را با آب پرتقال یا آبلیمو مصرف کنید. درباره رژیم غذایی مناسب و حاوی آهن با پزشک خود مشورت کنید. ماهی، گوشت قرمز، جگر، قلوه، تخم‌مرغ، غلات، سبزیجات، برگ سبز و غذاهای غنی شده منابع خوبی برای آهن هستند و مکمل‌های آهن را نباید بدون تشخیص پزشک بیش از شش ماه مصرف کرد.
یکی از ویژگی‌های اصلی افراد کم خون این است که زبان و مخاط داخل لب این افراد کم‌رنگ‌تر از حد طبیعی است و در کم‌خونی‌های شدید می‌توان به مواردی همچون گود شدن ناخن‌ها اشاره کرد. از دیگر عوارض کم‌خونی فقرآهن، بی‌اشتهایی، سردرد، خستگی و بی‌حسی، تنگی‌نفس، از بین رفتن بافت پوششی زبان همراه با سوزش و درد، تپش قلب، التهاب و زخم شدن گوشه دهان و خواب رفتن و سوزن سوزن شدن دست‌ها و پاهاست.
* دکتر داروساز