مرد پاسخ‌های مثبت

محمد سيدعلي

آخرین فیلم «جیم کری» با عنوان «مرد پاسخ‌های مثبت» مطابق معمول فیلمی کمدی است که «پیتون رید» کارگردانی آن را برعهده داشت. این بار جیم کری علاوه بر عهده‌دار بودن نقش اصلی یکی از تهیه‌کنندگان فیلم نیز هست. داستان این فیلم بر اساس موضوعی واقعی و توسط «دنی والاس» طنز پرداز بریتانیایی در کتابی به همین نام نگاشته شده است.

«کارل الن» که جیم کری نقش او را ایفا می‌کند مسؤول‌ وام‌های بانکی در «لس‌آنجلس» است. او سه سال است که از همسر خود جدا شده و همین امر وی را به مردی افسرده و گوشه‌نشین تبدیل کرده است. حتی برخوردهای اجتناب ناپذیر اجتماعی او با برخی از افراد مانند «نورمن» (رئیس بیش از حد پرشورش) و «دنی مسترسون» (فردی کاملا فاقد کاراکتر) هم نمی‌تواند کارل را از این قالب خارج کند. سرانجام و به پیشنهاد یکی از دوستان خود، کارل تصمیم می‌گیرد تا در یک کنفرانس به نام «مرد پاسخ‌های مثبت» شرکت کند. با توجه به مفهوم کنفرانس، کارل تصمیم می‌گیرد تا از این به بعد به تمامی سوالات و درخواست‌هایی که از او می‌شود پاسخی مثبت دهد. چنین تصمیمی از سوی یک مامور وام می‌تواند برای بسیاری از مشتریان خوشایند باشد.

شکی نیست که جیم کری یکی از بزرگترین کمدین‌های حال حاضر دنیا است چراکه او به تغییرات بنیادینی که در سینمای کمدی هالیوود و در دو دهه اخیر ایجاد شده کمک بسیاری کرده و اکنون بازیگرانی مانند «بن استیلر»، «وینس وآون» و «اون ویلسن» در فضایی از کمدی هالیوود فعالیت می‌کنند که جیم کری نقش چشمگیری در خلق آن داشته اما نکته جالب توجه این است که کری با بازی در فیلم‌هایی مانند «مرد روی ماه»، «درخشش ابدی یک ذهن پاک»، «شماره 23» و «مجستیک» تا حدی از گونه فیلم‌های طنز فاصله گرفته بود. حتی برخی از منتقدان بر این باورند که بهترین هنرنمایی کری در دهه گذشته در فیلم «درخشش ابدی یک ذهن پاک» بوده است. اما به نظر می‌رسد که فیلم «مرد پاسخ‌های مثبت» بازگشتی از جیم کری سابق است که در فیلم «دروغگوی دروغگو» سراغ داشتیم. فیلم «مرد پاسخ‌های مثبت» در پی آن است تا از سه گونه متفاوت طنز استفاده کند، در حالی‌که قالب فیلم فاقد گنجایش کافی برای هر سه گونه است و شاید انتخاب یکی از آنها به عنوان خط سیر فیلم نتیجه بهتری را در برمی‌داشت.

این فیلم می‌تواند از یک سو برخاسته از سوال «چه می‌شد اگر...؟» باشد. در واقع همین جمله ساده می‌تواند هسته اولیه هر داستان کمدی را رقم بزند. به عنوان مثال سوالی که در فیلم «دروغگوی دروغگو» مطرح می‌شود این است که چه می‌شد اگر یک نفر به هیچ وجه نمی‌توانست دروغ بگوید؟ و در اینجا این سوال به این صورت تغییر می‌کند که چه می‌شد اگر یک نفر به همه سوالاتی که از او می‌شود، پاسخ مثبت دهد؟ نوع دومی از طنز که در این فیلم مطرح می‌شود نوعی کمدی رمانتیک است که با ورود شخصیتی به نام «الیسون» که «زویی دشانل» نقش او را ایفا می‌کند اوج می‌گیرد. این اتفاق زمانی روی می‌دهد که یک فرد بی‌خانمان از کارل درخواست می‌کند که با اتومبیلش او را به یک پارک برساند و سرانجام پاسخ مثبت او به این درخواست باعث می‌شود تا به دنبال زنجیره‌ای از حوادث کارل با الیسون آشنا شود. درنهایت فیلم با حجمی از صحنه‌هایی که گویی به صورت بادآورده از فیلم‌های دیگر وارد می‌شوند و بی‌مزگی‌های پیش پا افتاده پایان می‌یابد.

یکی دیگر از نقاط ضعف فیلم نحوه روایت و فقدان کشمکش در داستان آن است، چراکه مخاطب یک ساعت و نیم شاهد آن است که پاسخ‌های مثبت کارل وضعیت زندگی او را بهبود می‌بخشد. در واقع این تمام مطلبی است که فیلم در آن فرو رفته. از سوی دیگر این سوال اساسی مطرح است که اگر کارل به همه چیز پاسخ مثبت دهد چگونه الیسون می‌تواند تشخیص دهد که او واقعا چه چیزی را می‌خواهد و یا احساس واقعی او درباره مسائل چیست؟ اما گذر آشفته و سریع از پاسخ این سوال، روایت داستان را بیش از پیش به چالش می‌کشد.

البته ممکن است که حاشیه‌هایی از تولید فیلم بتواند نظر عده بیشتری از مخاطبان را به خود جلب کند، چراکه برای بازی در این فیلم جیم کری هیچ دستمزدی را از پیش دریافت نکرده و قرار است که حقوق او بر اساس موفقیتی که فیلم به‌دست خواهد آورد پرداخت شود. همچنین در یکی از صحنه‌های فیلم که قرار است کارل از روی یک پل «بانجی جامپینگ» را انجام دهد خود کری تصمیم می‌گیرد تا به جای بدل‌کار این کار را انجام دهد. از سوی دیگر آشنایی کری با نواختن گیتار که به کودکی او باز می‌گردد نیز در صحنه‌هایی از فیلم به کمک او می‌آید. البته هرگز نباید صورت جیم کری در کنار انرژی فوق‌العاده او در اجرای نقش‌های طنز را برای جذب مخاطبان دست‌کم گرفت.