۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۵:۴۴

فضای شهری و روستایی در شعر امروز

 

بسیاری از شاعران امروز ما علیرغم اینکه در شهر زندگی می‌کنند اما هنوز شعرشان در فضاهای روستایی سیر می‌کند. یعنی اگر آدم‌های روستایی را از شعرشان حذف کنیم، تعریف ما از این مقوله کامل می‌شود. اگرچه بعضی از ایشان در بعضی از اشعارشان از آدم‌های روستایی نیز بهره می‌برند و شاید بتوان گفت فضای روستایی بدون مردم روستا، دیگر فضای روستایی نیست و می‌توان آن را فضایی طبیعی نامید. با همه این احوال نمی‌توان فرق چندانی میان این دو فضا قائل شد. یعنی نزدیکی‌ها و شباهت‌هایشان خیلی بیشتر از دوری و تفاوت‌شان است.

با این اوصاف، این سوال پیش می‌آید، شاعری که در تهران بزرگ زندگی می‌کند، چگونه و چقدر می‌تواند شعر خود را در فضایی روستایی قرار دهد و اگر توانست، این خواستن چقدر طبیعی یا غیر طبیعی است؟ شاید به قول آتشی، شهر در شکل طبیعی خود باید جایی شبیه شهرروستا باشد، یعنی در آن هم از مظاهر و روابط امروزی و مدرنیته خبری باشد و هم خالی از درخت، باغ، پرنده، آبگیر، مزرعه و.. نباشد. باید گفت همه شهرهای ما اگر اینگونه بود، بالطبع طرح دو سوال بالا غیرضروری می‌شد یا دست‌کم با توجه به شرایط و وضعیت موجود، اینقدر اساسی و پررنگ جلوه نمی‌کرد. شاید لازم نباشد به دو سوال بالا پاسخ داده شود چرا که ما شاعرانی را می‌شناسیم که در عین بزرگ بودن و مطرح بودن، شعرشان در کل یا بیشتر در فضای روستایی یا طبیعت سیر می‌کند، مثل شعر نیما، آتشی، سپهری، مشیری، اوجیو و... و شاعرانی که شعرشان بیشتر در فضای شهری، مثل شعرهای طاهره صفارزاده، فروغ و نصرت رحمانی و احمدرضا احمدی و... جریان دارد بنابراین با توجه به شواهد و قرائن موجود، هم می‌توان شاعری بزرگ و مطرح بود و هم شاعری مدرن و هم شعر خود را در فضای روستایی یا شهری سیر داد (یا در هر دو فضا) و این دو مقوله ربطی به این صحبت‌ها ندارد که می‌گویند باید شعر شاعر امروز متاثر از فضا و نوع زندگی‌ای باشد که در آن قرار دارد. از این رو، وقتی اویی که هر روز یا در بسیاری مواقع در زندگی با تلفن، موبایل، کامپیوتر، اتومبیل، آلودگی هوا، اینترنت و اینگونه مسائل سروکار دارد، طبیعی است که از این اشیا و اینگونه مسائل بگوید، نه از چیزهایی که در زندگی او ظاهرا وجود ندارند و... شاید بهتر است گفته شود که طبیعی‌تر آن است که از اینها نیز گفته و آنها را در روابط عاطفی، اجتماعی و فکری شاعرانه خود نیز جای دهیم.گاهی هم از اتومبیل بگوییم که به جای اسب بارها ما را به سفرهای دیدنی و خاطره‌انگیز برده است، اگر چه به جای علف، بنزین خورده باشد اما نباید فراموش کنیم شاعری را که از دریا گفته بود اما هرگز دریا را ندیده بود و نباید فراموش کنیم که شاعران معمولا از نداشته‌های خود می‌گویند نه از داشته‌های خود و...

ارسال نظر
captcha
پربیننده