یونس عبدی
تجربه سال‌ها اشغال و قتل عام مردم بی‌گناه افغانستان به بهانه مقابله با تروریسم اخیرا ایالات‌متحده را به این نتیجه رسانده که راه مقابله با گروه طالبان استفاده از قدرت سخت و نیروی نظامی نیست و برای متوقف‌کردن تحرکات این گروه باید با آنها به پای میز مذاکره نشست. پس از 11سپتامبر و پیش از آنکه ایالات متحده تصمیم خود را برای حمله به افغانستان عملی کند، بسیاری از کارشناسان به سران کاخ سفید توصیه کردند که حمله به افغانستان راه مقابله با این گروه نیست و راهکارهایی نظیر مذاکره را پیشنهاد دادند. این دست کارشناسان به درستی پیش‌بینی می‌کردند که با توجه به اینکه طالبان ساخته ایالات متحده بوده و توسط آمریکا و متحدانش تسلیح شده است و به استراتژی‌های نظامی و امنیتی آمریکا آشناست، مقابله نظامی با این گروه به هیچ وجه آسان نخواهد بود. در آن برهه، سران کاخ سفید با توجه به اینکه تصمیم داشتند با حربه مقابله با تروریسم پای خود را به این منطقه استراتژیک باز کنند زیر بار هیچ یک از این استدلال‌ها نرفتند و تصمیم خود را برای حمله به افغانستان عملی کردند. در آن مقطع کاخ سفید که پروسه ترویج گفتمان مبارزه با تروریسم را به تازگی کلید زده بود، گروه طالبان که سابق بر این در شراکتش با ایالات متحده هیچ تردیدی وجود نداشت را به تروریست بودن متهم کرد و تأکید کرد با هیچ گروه تروریستی به پای میز مذاکره نخواهد نشست. کرزای هم که با حمایت‌های ایالات‌متحده در افغانستان بر سر کار آمد، مرتبا بر این مسأله و مذاکره نکردن با گروه‌های تروریستی تأکید می‌کرد. اما در حال حاضر مدتی است که مواضع ایالات متحده و دولت افغانستان به رهبری کرزای درباره مذاکره با طالبان کاملا تغییر یافته است و هر دوی آنها در بالاترین سطح از مذاکره با طالبان صحبت می‌کنند. هم اکنون حمایت‌های آمریکا، غرب، پاکستان و عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای عربی از طالبان که با اهداف خاصی انجام می‌شود، باعث پیچیده‌تر شدن اوضاع و رشد تنش در این کشور شده است. پس از حمله آمریکا به افغانستان در سال 2001 تصور می‌شد که نیروهای طالبان و القاعده به بایگانی تاریخ پیوسته‌اند، اما این روزها واقعیت چیز دیگری را نشان می‌دهد و شرایط به گونه دیگری رقم می‌خورد؛ آنها در حال بازسازی قدرت خود هستند، دوباره نیروهای خود را سازماندهی و بهتر از گذشته مجهز کرده‌اند و از نظر تاکتیکی هم پیشرفت‌هایی داشته‌اند. به هر حال طالبان که از حمایت‌های مالی و سیاسی برخی طرف‌های خارجی بویژه آمریکا و تعدادی از کشورهای عربی برخوردار است، دیگر بار به صحنه سیاسی افغانستان بازگشته و تهدیدی جدی برای این کشور و منطقه محسوب می‌شود. بویژه که مذاکره ایالات متحده با طالبان به معنی به رسمیت شناختن این گروه تروریستی محسوب می‌شود.هم اکنون تجدید حیات و ارتقای جایگاه طالبان با عقب‌نشینی آشکار آمریکا و ناتو، فرصتی را برای ایفای نقش فعال‌تر آن در مسائل افغانستان و تهدید منطقه فراهم آورده است. براساس شواهد موجود، طالبان حضور نیرومندی در54 درصد خاک افغانستان دارد و سرزمین‌هایی که ناتو از آن عقب‌نشینی می‌کند، به سرعت از سوی طالبان اشغال می‌شود. کارشناسان مهم‌ترین عامل افزایش قدرت طالبان در سال‌های اخیر را حمایت‌های بی دریغ آمریکا و انگلیس از این گروه می‌دانند. اطلاعات موجود، خبر از همکاری سری و آشکار آمریکا و انگلیس با طالبان می‌دهد. روزنامه ملی چاپ افغانستان به نقل از روزنامه الوطن، چاپ عربستان در این باره می‌نویسد: آمریکا همکاری مخفی خود با گروه طالبان را آغاز کرده است. به نوشته این روزنامه، آمریکا در حال حاضر مشغول مذاکره سری با رهبران طالبان است. تاکنون چندین دور مذاکرات طالبان با اعضای سیا صورت گرفته است. این مذاکرات در ابتدا با هدف مشارکت این گروه در حکومت افغانستان میان سازمان سیا و رهبران طالبان در کویته، مرکز بلوچستان برگزار شده است. «بارنت روبین» تحلیلگر آمریکایی و کارشناس افغانستان هم در مقاله‌ای تحت عنوان «تجدید حیات طالبان» در مجله فارین افیرز، به موافقت ضمنی آمریکا در تجدید سازماندهی بی‌سر و صدای طالبان با اهداف خاص اشاره می‌کند.
به نظر می‌رسد که آمریکایی‌ها به دنبال دستیابی به طالبان میانه‌رو و معتدل هستند تا پس از توافق، آنها را در حکومت افغانستان شریک سازند و حتی به حامدکرزای هم گفته‌اند که از طالبان برای شرکت در حکومت و واگذاری بخشی از خاک افغانستان به آن دعوت کند. در حالی که به نظر می‌رسد «طالبان
میانه رو» اساسا پارادوکسی آشکار و ترکیبی دست‌نیافتنی است. به نظر برخی تحلیلگران، آمریکایی‌ها اهداف خاصی را از روند تجدید حیات طالبان دنبال می‌کنند که جلوگیری از توسعه روابط ایران و افغانستان، کنترل حامد کرزای، تداوم ناامنی و بی‌ثباتی در منطقه با هدف توجیه حضور فعال آمریکا درمنطقه، مهار ایران با توجه به قدرت روزافزون جمهوری اسلامی در منطقه و حضور فعال آن در مناسبات بین‌المللی و معادلات منطقه‌ای و جهانی، ایجاد ترس در داخل آمریکا با بازیابی قدرت طالبان در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور و تلاش نومحافظه‌کاران حاکم بر
کاخ سفید برای حفظ قدرت خود در عرصه تحولات سیاسی آمریکا، اختلاف افکنی قومی و مذهبی، کنترل روسیه از طریق ناامنی در مرزهای آن کشور، سرپوش گذاشتن برناکامی‌ها و شکست‌های آمریکا در منطقه بویژه عراق و افغانستان از جمله این اهداف است. به نظر کارشناسان مسائل منطقه، در هر صورت آمریکا به همراه متحدان استراتژیک و حامیان منطقه‌ای خود موجب تقویت گروهی می‌شوند که دیدگاه‌ها و عملکرد آنها برای همه مردم دنیا روشن است و صحبت از مذاکره با آنها هیچ توجیهی ندارد.